Profesör: Psikoaktif maddelerin insan üzerindeki etkisi tahmin edilemez

Tartu Üniversitesi psikofizyoloji profesörü Jaanus Harro, psikoaktif maddelerin insanlar üzerinde çok farklı etkiler yaratabildiğini ve bu etkilerin hem maddeye hem de kişinin o anki durumuna bağlı olduğunu belirtti. Harro, bazı maddelerin psikiyatrik bozuklukların tedavisinde faydalı olabileceğini ancak bunun yalnızca kontrollü tıbbi koşullarda mümkün olduğunu vurguladı.

‘Vikerhommik’ radyo programına konuşan Harro, MDMA’nın (metilendioksimetamfetamin) normal amfetaminden farklı bir bileşikler sınıfına ait olduğunu ifade etti. Harro, “MDMA, amfetaminin akrabası olmasına rağmen tamamen uyarıcı ve saldırganlığı artırıcı değil; aksine kendine özgü prososyal bir etki yaratabiliyor” dedi.

Ancak profesör, bu tür kimyasal bileşiklerin etkisinin büyük ölçüde tahmin edilemez olduğuna dikkat çekti. Harro’ya göre insanın düşünceleri, duyguları ve davranışları beyinden kaynaklanıyor; kimyasal bir madde beyne tamamen yeni bir şey eklemiyor, yalnızca orada zaten var olan potansiyeli ortaya çıkarabiliyor. Bu potansiyelin kişinin kendisi için bile sürpriz olabileceğini sözlerine ekledi.

Psikiyatrik tedavide potansiyel ve riskler

Psikedeliklerin ve diğer psikoaktif maddelerin ruh sağlığı bozukluklarının tedavisinde kullanılmasını bir yandan umut verici bulan Harro, diğer yandan tıbbi kullanım ile kontrollü ortam dışındaki tüketimin birbirinden ayrılması gerektiğinin altını çizdi. “Hiç şüphesiz psikiyatrik bozuklukların tedavisi için potansiyel var. Her zehir doğru kullanıldığında ilaç olabilir” dedi.

Harro, psikedeliklerin farklı alt sınıflarının psikiyatrik bozuklukların tedavisinde kullanımına yönelik çok sayıda araştırma yapıldığını ve bilim insanlarının bu konuyu incelemeye devam ettiğini belirtti. Özellikle daha güvenli ilaçların yeterince etkili olmadığı durumlar inceleniyor. Bu tür bir tedavinin, özel eğitim almış uzmanlar gözetiminde tıbbi ortamda gerçekleştiğini ve psikedelik kullanımının psikoterapiyle yakından bağlantılı olduğunu söyledi.

Harro, psikedeliklerin potansiyel tedavi edici etkisinin, kontrollü ortam dışında kullanımlarının güvenli olduğu anlamına gelmediğini vurguladı. “Potansiyel kesinlikle var ama her şey yanlış kullanılabilir; ilaçlarda da durum böyle. Çünkü onların ne yaptığını göremiyoruz ve aldıktan sonra ne yapacaklarını kontrol edemiyoruz” diye konuştu.

Harro, kendisine farkında olmadan psikoaktif madde verilen bir kişinin kendini tuhaf hissetmesi durumunda öncelikle sakin kalmasını ve yardım aramasını önerdi. Böyle bir durumda kişinin kendi başına denemeler yapmaması gerektiğini belirten Harro, güvenilir insanların yardım alan kişinin yanında bulunmasının ve gerekirse sağlık personeline başvurulmasının önemli olduğunu söyledi.

Harro özellikle ekstazi benzeri maddelerin etkisi altındaki kişilerin başkalarına olan güveninin artabileceğine dikkat çekerek, yabancı insanlara güvenme konusunda dikkatli olunmasını ve duruma psikoaktif madde etkisi altında olmayan kişilerin dahil edilmesini tavsiye etti.