Fin araştırması: Uzun ekran süresi çocuklarda daha iyi bilişsel becerilerle bağlantılı

Finlandiya'nın Jyväskylä Üniversitesi'nde yapılan bir araştırma, çocukluk dönemindeki uzun ekran süresinin ergenlikte daha iyi bilişsel yeteneklerle bağlantılı olduğunu ortaya koydu. Bilim insanları, bulguların ekran süresinin doğrudan zararlı olmadığını, ancak içeriğin önemli olduğunu gösterdiğini belirtiyor.

Araştırmacılar, çocukluktan ergenliğe kadar ölçülen fiziksel aktivite, hareketsiz yaşam ve ekran süresinin gençlerin bilgiyi işleme becerileriyle nasıl ilişkili olduğunu inceledi. Çalışma, 124 kız ve 136 erkek çocuğun verilerini kapsadı; katılımcıların ortalama yaşı 15,8 idi. Veriler, sekiz yıl süren ve çocukların fiziksel aktivitesi ile beslenmesini izleyen PANIC araştırmasının bir parçası olarak toplandı.

Fiziksel aktivite ve hareketsiz yaşam, anketlerin yanı sıra kalp atış hızını ve hareketi kaydeden sensörlerle ölçüldü. Bilişsel yetenekler, öğrenme kapasitesini, dikkati ve çalışma belleğini değerlendiren özel bir testle belirlendi.

Sürpriz sonuç: Ekran süresi ve bilişsel yetenek arasındaki pozitif ilişki

Sonuçlar beklenmedik bir şekilde, çocuklukta daha fazla ekran süresinin ergenlikte daha iyi bilişsel yetenekle ilişkili olduğunu gösterdi. Doktora öğrencisi Petri Jalanko, sonuçların ekran süresinin çocukların ve gençlerin bilişsel gelişimini destekleme potansiyeline işaret ettiğini, ancak asıl belirleyici faktörün ekran süresinin nasıl geçirildiği olduğunu söyledi. Gözlemlenen ilişkilerin arkasında, ekranlar aracılığıyla yapılan öğrenme, yaratıcılık, problem çözme veya diğer zihinsel çaba gerektiren etkinliklerin olabileceğini vurguladı.

Jalanko, ekran süresinin yalnızca zararlı görülmemesi gerektiğini, bunun yerine fiziksel aktivite ile zihinsel aktiviteyi teşvik eden etkinlikler arasında bir denge kurulması gerektiğini belirtti.

Fiziksel aktivite ve toplumsal cinsiyet farklılıkları

Fiziksel aktivite ile bilişsel yetenek arasındaki ilişki ise daha karmaşıktı. Kızlarda, çocukluktan itibaren yapılan hafif yoğunluklu hareket, daha iyi çalışma belleğiyle ilişkilendirilirken; erkeklerde, çocukluktan ergenliğe kadar süren yapılandırılmış antrenmanların daha iyi çalışma belleğiyle bağlantılı olduğu bulundu. Araştırmacıya göre, bu sonuçlar beyin sağlığı söz konusu olduğunda erkek ve kız çocuklarının farklı hareket tarzlarından fayda sağlayabileceğini gösteriyor.

Öte yandan, sensörlerle ölçülen hareket ve oturma süresi ile bilişsel yetenek arasında bir ilişki bulunamadı. Araştırmacılar, sensörlerin hareketi ve fizyolojik aktiviteyi ölçebildiğini ancak kişinin hareket veya dinlenme sırasında ne yaptığını tam olarak belirleyemediğini öne sürdü.

Jalanko, sonuçların fiziksel aktivite ve hareketsiz yaşamın bilişsel yetenekle ilişkisinin çok yönlü olduğunu ve cinsiyete, hareket türüne ve değerlendirme yöntemine bağlı olduğunu gösterdiğini ifade etti. Araştırmacılar, ekran süresinin veya belirli fiziksel aktivite türlerinin doğrudan bilişsel yeteneklerde değişikliğe neden olduğunu kanıtlamadıklarının altını çizerek daha fazla müdahale çalışması yapılması gerektiğini belirtti.

Çalışma, Pediatric Exercise Science dergisinde yayımlandı.