Estonyalı okullar 1936 Berlin Olimpiyatlarına 'zaman yolculuğu' yapıyor

Estonya okullarında yaklaşık on yıldır uygulanan ve 1980'lerde İsveç'te geliştirilen zaman yolculuğu (Time Travel) yönteminin bu yılki konusu ilk kez doğrudan sporla ilgili oldu. Etkinliğin teması "Madalyalarla dolu 1936 Berlin Olimpiyatları" olarak belirlendi.

Estonya'da zaman yolculuklarının düzenlenmesini Estonya Ulusal Müzesi ile Estonya Tarih ve Sosyal Bilgiler Öğretmenleri Derneği yürütüyor. İki kurum arasında sıkı bir işbirliği bulunuyor. Daha önceki ülke çapındaki etkinliklerde 1918'de Estonya Cumhuriyeti'nin kuruluşu, 1869'daki ilk genel şarkı festivali, 1343 Jüriöö ayaklanması ve 1944'teki Büyük Kaçış gibi konular ele alınmıştı.

Bu yılki tema için ilk itici güç Kilingi-Nõmme'den geldi. Kırsal bölgeler ile Estonya'nın ağır atletizm başarıları arasındaki güçlü bağ bu seçimde etkili oldu. Estonya Spor ve Olimpiyat Müzesi de uzmanlık desteği verdi.

Berlin Olimpiyatları hem başarı hem tartışma getirdi

Yaklaşık 90 yıl önce Nazi Almanyası'nda düzenlenen oyunlar tarihe tartışmalı bir etkinlik olarak geçti. Estonya ise bu oyunlardan tam yedi madalyayla döndü.

Audentes Okulu tarih öğretmeni ve proje koordinatörü Pille Rohtla, yöntemin işleyişini şöyle anlattı: "Zaman yolculuğunun mantığı belirli bir anı, yeri, insanları ve olayları olabildiğince doğru şekilde canlandırmak. Ama sadece 'şu an biri iki adım sağa attı ve şu sözleri söyledi' şeklinde değil; dönemi, duyguyu ya da bir hikâyeyi, sıradan insanların hikâyesini oynuyoruz."

Rohtla, zaman yolculuğu için genellikle bugünü doğrudan ilgilendiren olayların seçildiğini belirtti. "Tarihte daha önce de benzer bir durumun yaşandığını görüyoruz. İnsanlar o zaman ne yaptı, bizim oradan öğreneceğimiz ne var, nasıl hissetmiş olabilirler?" diye konuştu.

Berlin Olimpiyatları'nın Estonya için en başarılı oyunlardan biri olduğunu vurgulayan Rohtla, "Ülke çapında muazzam bir spor coşkusu doğdu. Bunu kişisel deneyimimden biliyorum; babam 1930 doğumluydu, birçok kardeşi vardı ve hepsi Palusalu hayranı ve güreşçiydi. Estonya'da olumlu, sağlıklı bir beden eğitimi dalgası yayıldı" dedi.

Öte yandan dönemin dünyasına da dikkat çeken Rohtla, "İnsanlar bariz tehlike işaretlerini neden görmek istemedi? Bugün belki bu işaretleri fark ederiz. Öğretmenler Hitler konusunun şakaya dönüşmesinden endişe ediyordu ama geri bildirimlerde böyle bir şey hiç yaşanmadı" ifadelerini kullandı.

Rohtla, 1936'da insanların olayları nasıl görmezden geldiğini şöyle açıkladı: "Tokyo Olimpiyatları'na hazırlanılıyordu, Tokyo'dan alınıp Helsinki'ye verildiğinde sevindik çünkü Helsinki daha yakındı. Estonyalı sporcular Finlandiya'da Kış Savaşı başlamışken bile hazırlık yapıyordu. Bunu görmek istemedik. İnsanlar hoş olmayan şeyler hakkında düşünmek istemiyor ama bunun nereye vardığını biliyoruz."

Okullar farklı yöntemler uyguluyor

Zaman yolculuğu okullara esneklik tanıyor. Etkinlikler büyük ölçekli ya da daha mütevazı ama samimi biçimde yapılabiliyor. Tartu'daki Mart Reiniku Okulu bu yıl iki etkinliği birleştirdi: zaman yolculuğu ile okul olimpiyatları aynı anda gerçekleşti. Saaremaa'da ise 1936 olimpiyat kahramanı güreşçiler, Heiki Nabi ve Helary Mägisalu'nun canlandırmasıyla öğrencilerin karşısına çıkarıldı.

Bazı okullar beden eğitimi derslerini birkaç hafta boyunca 1936 temasıyla işliyor. Rohtla, "Bu yılki zaman yolculuğu genellikle spor günüyle birleştiriliyor. Aslında zaman yolculuğu mükemmel bir disiplinler arası proje; burada tüm dersler bir bütüne bağlanabilir" dedi.

Rohtla, öğrencilerin artık olayları izlemek yerine kendilerinin yapmak istediğini belirterek, "2012'den beri zaman yolculukları düzenliyorum. Başlangıçta çocuklar ana karakterleri izlemekten keyif alıyordu, zamanla kendileri yapmak istemeye başladı. Her geri bildirimde daha fazla etkinlik ve hareket talebi geliyor. Spor tam da bunun için bir araç" diye konuştu.

Etkinlik kapsamında öğrenciler önce dönemin Estonya Olimpiyat Komitesi başkanı Johan Laidoner'in konuşmasını dinledi, ardından Berlin anılarını anlatan Bayan Pukspuu'yu dinledi. Öğrenciler dönemin spor antrenmanlarına katıldı; toplu jimnastik, piramit gösterileri yapıldı ve spor dernekleri kuruldu. Olimpiyat kahramanı August Neo'yu (güreş antrenörü Ivar Kotkas canlandırdı) görme fırsatı buldular.

Rohtla, zaman yolculuğunda kimsenin öğrencilere "dikkat, bu kötü bir insan" denmediğini vurguladı: "Canlandırma yapılır ve öğrencinin kendi çıkarımını yapması beklenir." Rohtla, gelecek yılın temasının henüz belirlenmediğini, ancak ilgilenenlerin bu yıl birçok okulda 1936 Berlin Olimpiyatları'na yolculuk yapma fırsatı bulacağını sözlerine ekledi.