Estonya'da yapay zeka ve eğitimde öğretmen kararı tartışması

Estonyalı eğitim uzmanı Airi Mitendorf, yapay zekanın okullarda kullanımına ilişkin tartışmalara katılarak öğretmenlerin karar alma özgürlüğünün korunması gerektiğini belirtti. Mitendorf, ERR portalında yayımlanan değerlendirmesinde öğretmen eğitimlerinde sıkça karşılaştığı bir soruyu öne çıkardı: "Bana izin var mı?"

Mitendorf'a göre öğretmenler yapay zekayı kullanmaya başlamadan önce dört temel soruya yanıt arıyor: İzin var mı, becerim var mı, buna değer mi ve cesaretim var mı? Bu soruların özellikle ilki olan izin konusu netleşmediğinde öğretmenin önünde iki kötü seçenek kalıyor. Ya yapay zekadan tamamen uzak duruyor ya da sınırları bilmeden risk alarak kullanıyor.

Mitendorf, meslektaşı Margit Sutrop'un ERR portalındaki yorumuna atıfta bulunarak onun tespitlerini paylaştı. Sutrop, yapay zeka atılımının eğitim bilgeliğine ihtiyaç duyduğunu ve asıl risklerin bizim seçimlerimizde ve kullanım biçimlerimizde yattığını yazmıştı. Sutrop ayrıca lise öğrencilerinin yüzde 90'ının yapay zekayı kullandığını, öğretmenlerin ise yüzde 47'sinin kullanmadığını belirtmişti. Mitendorf bu uçurumun yalnızca beceri eksikliğiyle açıklanamayacağını vurguluyor.

Öğretmenin yeri doldurulamaz rolü

Mitendorf'a göre yapay zeka öğretmene destek olabilir ancak belirli bir öğrenci ve sınıfla uzun vadeli ilişkisi yoktur. Bu nedenle teknoloji kullanımı öğretmenin karar alma alanını daraltmamalıdır. Deneyimli bir öğretmen, öğrencinin çalışmasının alışılmış tarzına uymadığını ya da doğru görünen bir yanıtın arkasında gerçek bir anlayışın bulunmadığını fark edebilir. Bu sezgiye "örtük bilgi" denir ve yapay zeka bunu sağlayamaz.

Mitendorf, okullarda yapay zekanın bilinçli kullanımı için bazı koşulların oluşturulması gerektiğini söylüyor. Okulların hangi verilerin sisteme girilemeyeceği, hangi araçların kullanılabileceği ve sorumluluğun kimde olduğu konusunda anlaşılır kurallar belirlemesi gerekiyor. Öğretmenlerin meslektaşlarıyla birlikte güvenli bir şekilde deney yapabilmesi, hata yapabilmesi ve etik konuları açıkça tartışabilmesi de önem taşıyor.

Mitendorf, eğitimcilerden yapay zekayı eleştirel ve değer odaklı kullanmaları bekleniyorsa bunun mümkün olacağı koşulların da yaratılması gerektiğini ifade ediyor. Aksi halde eğitim bilgeliğinin sınıfın kapısından içeri giremeyen bir ilke olarak kalacağı uyarısında bulunuyor.