Estonya'da okul fobisi büyüyor: Uzmanlar ve destek yetersiz

Estonya'da son yıllarda okula gitmeyi aşırı korkutucu veya istenmeyen bir durum olarak gören öğrenci sayısı artıyor. Eğitim uzmanları ve veliler, "okul reddi" olarak adlandırılan bu durumun nedenleri arasında okuldaki atmosfer, ruh sağlığı sorunları ve toplumsal değişimleri gösteriyor. Ancak destek uzmanları yetersiz ve okulların sağladığı destek büyük farklılıklar gösteriyor.

Tartu bölgesinde yaşayan Anna'nın ailesi için üç yıl önceki kış en zor dönemlerden biriydi. Ailenin en büyük çocuğu üçüncü sınıfa gelmişti ve okula gitme isteksizliği görünür bir sorun haline gelmişti. Anna, "Bu asla 'okula gitmek istemiyorum' şeklinde ifade edilmedi, ancak sürekli bir bahane vardı: başım ağrıyor, midem bulanıyor. Bunun nedeni muhtemelen okuldaki ilişkilerdi. Bir yanda çocuklar arası ilişkiler var. Ama okuldaki yetişkinlerle ilişkilerin de sağlıklı olmadığını fark ettim. Çocuğumu düzeltmem istendiği durumlar oldukça fazlaydı. Tüm bunlar iz bıraktı çünkü kendini suçlu hissetti, sorun çıkaran kendisiydi, aşırı tepki veriyordu, sorunlu çocuk oydu. Çocuğunuzun dağıldığını izlemek çok zor. Neyse ki uzmanlara başvurup bu durumdan çıktık" dedi.

Estonya'da kaç çocuğun okul reddi yaşadığına dair veri toplanmıyor. Rajaleidja ağına (eğitim desteği danışma merkezi) veliler bir öğretim yılı içinde 400'den fazla kez bu sorunla başvurdu. Öğretmenler, sorunların sayısının zamanla arttığını belirtiyor.

Okul reddinin nedenleri ve artan vaka sayısı

Tartu Tamme Okulu destek eğitim koordinatörü Liina Ansberg, "On yıllık bir dönemi ele alırsam, üç yılda bir öğrenci vardı; şu anda bu öğrenci sayısı son beş yılda birden ona çıktı" dedi.

Uzmanlar çeşitli nedenler sıralıyor: zorbalık, derinleşen ruh sağlığı sorunları, toplumda artan genel kaygı ve çaba gösterme isteğinin azalması. Ansberg, "Yaptıkları işin asla mükemmel olmadığını düşünen çocukların sayısının arttığını görüyorum; bu da onları çok karmaşık bir ruh haline sokuyor. Bunun arkasında sosyal medya var; her alanda mükemmel ve becerikli olmanız gerektiğini gösteriyor" diye konuştu.

Eğitim Bakanlığı kapsayıcı eğitim alanı sorumlusu Jürgen Rakaselg, duygudurum bozukluklarında isteklilik düzeyinin düşmesinin tipik olduğunu, hiçbir şeyin derin anlamı yokmuş gibi göründüğünü ve enerji seviyesinin düştüğünü söyledi. Rakaselg, "O zaman okul reddi şaşırtıcı değil. Çabadan kaçınma eğilimimiz var ve bu yaygınlaştı" dedi.

Tartu'daki Peetri Okulu'nun deneyimi, kendi okulunda gerekli yardımın her zaman bulunamadığını gösteriyor. Peetri Okulu evde eğitim sunuyor; buna genellikle diğer çözümler (uzman yardımı veya okul değişikliği) işe yaramadığında başvuruluyor. Peetri Okulu evde eğitim yöneticisi Irja Toots, şu anda okulda 166 öğrencinin evde eğitim aldığını, okulun daha fazlasını sunamadığını ancak kapıda sıra olduğunu belirtti. Toots, "Üçte bir oranında, biz bunu yapmak zorunda kaldığımızda durumu kritik olan ve velinin başka çözümü olmayan öğrencileri kabul ediyoruz" dedi.

Hem Toots hem Ansberg, bazı okullarda uzman ve daha küçük sınıflar oluşturmak ile bireysel dersler yapmak için mekân sıkıntısı olduğunu söyledi. Özellikle sınıfta kaygı, ışık ve ses hassasiyeti olan çocuklar varsa bu ihtiyaç daha da artıyor. Toots, "Örneğin ruh sağlığı uzmanları, psikologlar, psikiyatristler çocuğa en azından geçici olarak evde eğitim önerdiyse, okullarımızda bunu sunmak için çok fazla esneklik yok. Avrupa'da ve dünyada birçok ülkede geçici önlemler, 21. yüzyıl teknolojik çözümleri var; örneğin uzaktan eğitim. Biz bunu kınıyoruz çünkü Covid pandemisi sırasında ne kadar korkunç olduğunu hatırlıyoruz. Ancak geçici bir önlem olarak öğrencinin öğrenme isteğini korumak, okula gitme isteği olmasa bile bazen hayat kurtarıcı olabilir" dedi.

Rakaselg ise yardım sunmak için olanakların yaratıldığını ancak tüm okulların bunları kullanmadığını belirtti. "Estonya eğitiminin bence tamamen olağanüstü bir olgusu şu: tamamen aynı hukuki çerçevede, aynı mali kaynaklarla uygulamalar son derece farklı" dedi.

Devletten örneğin uzman istihdamı için ek para beklenmiyor. Bakanlık, okul sahiplerine çözümü belediye genelinde daha geniş aramalarını öneriyor. Rakaselg, "Ağzına kadar dolu, artık hiçbir çocuğun alınmadığı bir okula bakarsam ve çözümü sadece o okul sınırlarında ararsam, çözüm gelmez. Ancak bu, belirli bir belediyede hangi çözümün olabileceğine dair daha yakından analiz gerektiriyor" dedi. Rakaselg, "Paranın sorunları çözebileceğini, okullarda daha iyi bir duygudurum kültürü yaratabileceğini veya ruh sağlığı sorunlarını çözebileceğini düşünmek? Hayır, bence herkesin yapabileceği fiziksel aktivite, meslektaşlara iyi niyetli bakış, bununla başlanabilir; bu para meselesi değil" diye ekledi.

Tartu'daki Tamme Okulu her çocuğa uygun çözüm bulmaya başladı. Ansberg, "Tüm bu hikâyelerde amacımız öğrencileri adım adım okul ortamına geri getirmek; örneğin okul binasına gelir ama farklı saatlerde gibi özel çözümlerle. Tamme kütüphanesinde de ailelerle anlaşarak dersleri onların ortamında yapabiliyoruz" dedi.

Anna'nın ailesini hem uzmanlar hem de çocuğun sorununa uygun yaklaşımı bulan yeni bir okul kurtardı.