Estonya'da rehabilitasyon sisteminde kapsamlı reform onaylandı

Estonya hükümeti, rehabilitasyon sistemini kökten değiştiren yasa tasarısını onaylayarak parlamentoya (Riigikogu) gönderdi. Sosyal Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, yeni düzenlemeyle birlikte hizmetten yararlanma koşulu artık kişinin engellilik derecesi veya çalışma gücü değerlendirmesi olmayacak. Bunun yerine, kişinin sağlık durumunun günlük yaşamını nasıl etkilediği ve birden fazla uzmanın iş birliğine ihtiyaç duyup duymadığı esas alınacak.

Yeni sistemde vatandaşların rehabilitasyon hizmeti almak için Sosyal Sigorta Kurumu'na (Sotsiaalkindlustusamet) ayrıca başvuru yapması gerekmeyecek. Rehabilitasyon ihtiyacı, aile hekimi, uzman doktor ya da hemşire tarafından e-konsültasyon yoluyla belirlenecek ve kişi doğrudan hizmete yönlendirilecek.

Rehabilitasyon hizmeti Sağlık Sigortası Fonu'na devrediliyor

Sosyal Sigorta Kurumu tarafından yürütülen sosyal rehabilitasyon hizmeti 30 Eylül 2027'de sona erecek. 1 Ekim 2027'den itibaren yeni rehabilitasyon hizmetini sağlık sisteminde Sağlık Sigortası Fonu (Tervisekassa) organize edecek.

Her ilçede en az bir hastane, hastane ağı kalkınma planında yer alan kurumlar arasından rehabilitasyon hizmeti verecek. Böylece hizmetin Estonya genelinde erişilebilir olması hedefleniyor. Mevcut sosyal rehabilitasyon sağlayıcıları, faaliyetlerini yeni gerekliliklere uyarlayarak, gerekli sağlık hizmeti lisansını alarak ve Sağlık Sigortası Fonu ile sözleşme imzalayarak hizmet vermeye devam edebilecek.

Rehabilitasyon hizmetiyle ilgili veriler sağlık bilgi sistemine işlenecek. Böylece bilgi akışının iyileştirilmesi ve vatandaşların aynı bilgileri farklı kurumlara tekrar tekrar sunma zorunluluğunun ortadan kaldırılması amaçlanıyor. Rehabilitasyon ekibi, kişiyle birlikte hedefler belirleyecek, bir eylem planı hazırlayacak ve gerekli müdahaleleri, hizmetin kapsamını ve süresini belirleyecek.

2025 yılında 10 bin 827 kişi sosyal rehabilitasyon hizmeti aldı. Bunların 5 bin 857'sini 15 yaş altı engelli çocuklar, 536'sını belediye değerlendirmesine göre bakıma muhtaç 18 yaş altı çocuklar, 3 bin 899'unu çalışma çağındaki yetişkinler ve 576'sını emeklilik yaşındaki kişiler oluşturdu. Sosyal rehabilitasyon hizmetinin 2025 yılı maliyeti 20,1 milyon avro oldu. Rehabilitasyon hizmeti için ayrılan bütçe 2027'de 22,3 milyon, 2028'de 26,7 milyon ve 2029'da 29,6 milyon avro olarak belirlendi. Bu rakamlar reformdan kaynaklanan ek maliyetleri değil, mevcut bütçeyi yansıtıyor. Hizmetin finansmanı devlet bütçesinden karşılanmaya devam edecek ve Sağlık Sigortası Fonu'na aktarılacak.

Bakan Joller: "Bürokrasi abası değil, gerçek ihtiyaca göre yardım"

Sosyal Bakan Karmen Joller, yardımın kişinin hayatındaki gerçek zorluklardan yola çıkması gerektiğini vurguladı: "Bir çocuğun gelişim bozukluğu varsa veya bir kişi ağır bir hastalık ya da yaralanma sonrası birden fazla uzmanın desteğine ihtiyaç duyuyorsa, yardım şimdi gerekli. Tüm başvurular, değerlendirmeler ve prosedürler tamamlandıktan sonra değil. İnsanlar ve yakınları, zaten sınırlı olan güçlerini yardım hakkını kanıtlamak ve kurumlar arasında yol aramak için harcamamalı."

Bakan Joller, rehabilitasyonun amacının kişinin sağlık durumuyla daha iyi başa çıkmasına yardımcı olmak olduğunu belirtti: "Hareket etmek, iletişim kurmak, öğrenmek, çalışmak ve günlük yaşamda mümkün olduğunca bağımsız olmak. Bu nedenle rehabilitasyonu sağlık hizmetleriyle daha yakından ilişkilendiriyoruz."

Değişikliklerin 1 Ekim 2027'de yürürlüğe girmesi planlanıyor. Sosyal Bakanlık, yeni hizmetin etkisini ve sonuçlarını en geç 2031 yılında değerlendirecek. Yasa tasarısı, mevcut uygulamada hizmete erişimin kişinin gerçek ihtiyacından çok engellilik derecesine veya çalışma gücü kaybına bağlı olması ve bu durumun yardımın gecikmesine ya da hiç sağlanamamasına yol açması nedeniyle hazırlandı.