Estonya'da öğrenciler ücretsiz eğitimi 'kriz' olarak tartışıyor

Estonya'da akademik yılın başlamasıyla birlikte öğretmen maaş görüşmeleri ve 24 Eylül'de düzenlenen "Läbipõlev Eesti tulevik" (Estonya'nın Geleceği Tükeniyor) adlı öğrenci protestosu basında geniş yer buldu. Tallinn ve Tartu'daki gösteriler üniversite yaşamını normal, çaba gerektiren bir hayat aşaması olarak değil, yükseköğretim sisteminin başarısızlığı olarak yansıtıyor.

Ancak yazar Kenneth Ruut'a göre bu anlatı gerçeği yansıtmıyor. Ruut, Estonya'nın üniversite modelini uluslararası sistemlerle karşılaştırdığında ortaya çıkan tablonun tam tersi olduğunu belirtiyor.

Uluslararası karşılaştırma: Öğrenci borcu ve rekabet

Ruut, ABD'de lisans diploması almanın çoğu zaman altı haneli öğrenci kredisi borcu anlamına geldiğini, bu borcun on yıllar sürebildiğini ve iflas başvurusunun bile kredi borcundan kurtulmayı sağlamadığını aktarıyor. Asya'da ise üniversiteye giriş ve devam edebilmek için günde 12-16 saat süren, boş zaman bırakmayan bir çalışma temposu gerektiğini vurguluyor. Almanya'da bazı derslerin 2.000'den fazla öğrenciyi tek amfide topladığını, derslerin yüzde 70'in üzerinde başarısızlık oranıyla yapılandırıldığını ve aynı alanda ülke çapında eğitim yasağı (bundesweite Sperre) uygulanabildiğini ekliyor.

Estonya modeli ve Erasmus+

Estonya'da ise öğrenciler tamamen devlet tarafından finanse edilen ücretsiz yükseköğretimden yararlanıyor. Ülke Avrupa eğitim sıralamalarının üst basamaklarında yer alıyor ve öğretim üyeleri öğrencilere daha erişilebilir, çoğu zaman kişisel rehberlik sunuyor.

Erasmus+ gibi Avrupa programları sayesinde Estonyalı öğrenciler aylık yaşam bursları alarak büyük Avrupa şehirlerinde yaşayıp prestijli üniversitelerde okuyabiliyor. Ruut'a göre devlet garantili ücretsiz eğitim ve uluslararası hareketlilik, sistemik bir başarısızlık değil, önemli bir siyasi başarı.

Yazar, protestoların dayandığı iddiaların büyük ölçüde abartılı olduğunu savunuyor. Örneğin bir kredi puanının yaklaşık 26 saatlik işe karşılık geldiği resmi ölçütü öğrenciler fazla çalıştıklarını kanıtlamak için sık sık öne sürüyor. Ancak Ruut, dijital araçlar ve yapay zeka sayesinde 26 saat olarak hesaplanan işlerin çok daha kısa sürede tamamlanabildiğini belirtiyor.

Yaşam maliyetleri ve kira artışları gerçek ekonomik etkenler olsa da yarı zamanlı çalışmanın bağımsız yetişkin yaşamının normal bir parçası olduğunu vurguluyor. Ruut, çoğu öğrencinin zaten yarı zamanlı çalışıp bütçesini yönettiğini, kampüs aktivizmindeki artışın ise daha çok gençlik dayanışması ve aidiyet arayışıyla açıklanabileceğini ifade ediyor.