Estonya'da obezite ilaçlarının devletçe karşılanması tartışılıyor

Estonya'da aşırı kilo ve obeziteye bağlı hastalıkların ülkeye yıllık maliyeti yaklaşık 120 milyon avroyu buluyor. Bu durum, uzun süredir kişisel bir seçim olmaktan çıkıp sağlık sistemi için ciddi bir tehdit haline geldi. Sağlık Sigortası Fonu (Haigekassa), obezite tedavisinde kullanılan modern ilaçların bedelini karşılamayı değerlendiriyor. Konuyla ilgili görüşlerini Radio 4'te paylaşan koruyucu tıp doktoru Sergei Saadi, ilaç desteğinin tek başına çözüm olmadığını vurguladı.

Sistem sorunun nedenlerine değil, sonuçlarına odaklanıyor

Saadi, obezitenin yalnızca sağlıksız yaşam tarzının ya da irade eksikliğinin bir sonucu olarak görülmemesi gerektiğini belirtti. Araştırmalara göre, hava kirliliği, beslenme alışkanlıkları, stres ve fiziksel aktivite imkânları gibi çevresel faktörler sağlık üzerinde büyük bir etkiye sahip.

“Aşırı kilo, vücudun olumsuz çevre koşullarına verdiği bir tepkidir. Bu çevre bizi öyle etkiliyor ki, vücudun daha fazla yemekten başka bir seçeneği kalmıyor. Bunu yalnızca sağlıklı yaşam isteği ya da isteksizliğiyle açıklamak çok basit bir yaklaşım olur,” dedi.

Aşırı kilonun sonuçları devlete özellikle pahalıya mal oluyor. Obeziteyle bağlantılı hipertansiyon, kısırlık, artrit, migren ve bazı kanser türleri gibi birçok kronik hastalık bulunuyor. Araştırmalara göre, yalnızca obeziteye bağlı hipertansiyon tedavisi yılda 26 milyon avrodan fazla gerektiriyor.

“Bu yük, hastanın fazla kilolu olduğu tespit edildiği anda sağlık sistemine biniyor. Ancak fazla kilo bir günde, bir ayda hatta bir yılda oluşmuyor; 10-15 yıl boyunca yarım kilolar, bir iki kilolar birikiyor. Bu süre zarfında tansiyon, kolesterol ve şeker değerleri yükseliyor. Sonuçta hasta diyabet, obezite ve diğer kronik hastalıklarla birlikte karşımıza çıkıyor,” dedi.

İlaç kompanzasyonu tek başına yeterli değil

Saadi, asıl sorunun kilo almaya başlayan insanlara erken aşamada etkili bir destek sistemi sunulamaması olduğunu söylüyor. Mevcut yöntemler genellikle obezitenin ileri evrelerinde uygulanıyor; bu evrede hastalara cerrahi müdahale, enjeksiyonlar, ilaçlar ve diyetisyen danışmanlığı öneriliyor.

“Sağlık sisteminde bu pandemiyi yönetecek etkili araçlar yok. Sadece yetişkinlerden bahsetmiyoruz; çocuklar ve gençler arasında da obezite artıyor. Obez ebeveynlerin çocukları kilolu olmaya daha yatkın. Hastaların ilaç tedavisine ihtiyaç duyacak duruma gelmeden önce uzun süreli bir koçluk ve rehberlik sistemi bulunmuyor,” dedi.

Estonya'da Wegovy, Ozempic ve Mounjaro gibi obezite tedavisinde kullanılan ilaçların devlet tarafından karşılanması konuşuluyor. Saadi iki noktaya dikkat çekiyor: İlaçların yaygın şekilde karşılanması rekor düzeyde harcama gerektirebilir ve bu ilaçlar ömür boyu kalıcı bir etki sağlamıyor.

“Araştırmalar, tedavi bittikten sonra hastaların yaklaşık üçte ikisinin tekrar kilo aldığını gösteriyor. Bu kilo alımı, diyet ya da egzersiz gibi diğer müdahalelerin etkinliğine bağlı olarak değişiyor. Örneğin yaşlılarda bu ilaçlar kullanılırken yeterli protein alınmaz ve egzersiz yapılmazsa kas ve kemik kaybı yaşanıyor. Emekli olan bir kişinin spor salonuna gittiğini ya da her öğünde 20-30 gram protein aldığını görmüyoruz. Obezite tedavisine 100-200 milyon avro aktarmak tek başına yeterli değil, konunun bütüncül ele alınması gerekiyor,” dedi.