Estonya, mahkûmiyet olmadan suç gelirlerine el koymayı planlıyor

Estonya, suç faaliyetiyle elde edilen varlıklara mahkûmiyet kararı olmadan da el konulmasına imkân tanıyacak mevzuat değişikliği için diğer Avrupa Birliği ülkeleriyle birlikte çalışmayı planlıyor. Üye ülkelerin üzerinde anlaştığı plana göre, bir mahkeme varlıkların suç kaynaklı olduğunu tespit ederse, kişi veya şirketlere ait mal varlıklarına ceza mahkûmiyeti olmadan el konulabilecek.

Bu yol, örneğin şüphelinin ağır hastalanması, yargılamadan kaçması ya da suçun zamanaşımına uğraması durumunda gündeme gelebilecek. Estonya'da bugüne kadar suç gelirlerinin yalnızca küçük bir bölümüne el konulabildi. Avrupa genelinde de tablo benzer. Büyük ölçekli dolandırıcılık davalarında varlıkların hukuka aykırı biçimde elde edildiği açıkça ortaya konulabilse de her katılımcının rolünü kanıtlamak daha zor oluyor.

Bakanlık: Amaç suçtan kâr elde etmeyi engellemek

Adalet ve Dijital İşler Bakanlığı Ceza Hukuku ve Usul Dairesi Başkanı Andreas Kangur, konuya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: "Bu varlıklar suç faaliyeti yoluyla elde edilmişse, yargılamanın sonlandırılması esasen suç gelirlerinin suçu işleyenlerin elinde kalması ve suçlarından kâr sağlamaları anlamına gelir. Süreç, varlıkların nereden geldiğinin kanıtlanmasını ve suç kaynaklı olduklarının, yani bir suçun sonucunda elde edildiklerinin ortaya konulmasını içerir. Bu kanıtlandığında varlıklara el konulabilir."

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne göre bir suçla itham edilen herkes, yasaya uygun olarak suçluluğu kanıtlanıncaya kadar masum sayılır. Aynı ilke Estonya Anayasası'nda da yer alıyor. Kangur, bu yolla suç varlıklarına el konulurken bir kişinin dolaylı biçimde bile suçlu olarak etiketlenmemesi gerektiğini vurguladı.

Kangur, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin bu tür davalarda karar verdiğini ve bir kişi açıkça suçlu olarak etiketlenmediği sürece mahkûmiyet olmadan el koymanın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki masumiyet karinesini ihlal etmediğini tespit ettiğini belirtti.

Başsavcı: Estonya aslında geride kaldı

Baş Devlet Savcısı Alar Lehesmets, mahkûmiyet olmadan varlıklara el konulmasının hiç de eşi görülmemiş bir uygulama olmadığını söyledi. "Hollanda, Belçika ve Fransa dahil birçok Avrupa ülkesinde bu tür önlemler uzun süredir uygulanıyor. İsveç'te de birkaç yıldır benzer bir hüküm var. Estonya burada kesinlikle yeni bir yol açmıyor. Aksine, aslında geride kalıyoruz ve daha ilerici ülkelerin çoktan attığı suçla mücadele adımlarını ancak şimdi atıyoruz." dedi.

Estonya, sözde varlık kurtarma ve el koyma direktifini kabul ederken diğer Avrupa Birliği üye ülkeleriyle aynı hizada ilerliyor. Üye ülkeler mevzuatın kasım ayı sonuna kadar kabul edilmesi konusunda anlaşmıştı; Estonya bu takvimin de gerisinde kalmış durumda. Kangur, "Bu mevzuatı hazırlamak bizim için kolay olmadı. Anladığım kadarıyla birçok Avrupa ülkesinde oldukça geniş kabul görmüş bazı önlemler bize hâlâ oldukça radikal görünüyor." ifadelerini kullandı.