Estonya'ya getirilen İsveçli mahkumlar cezalarını çift olarak görüyor

Estonya Adalet Şansölyesi (õiguskantsler) müfettişleri, 27 Ağustos'ta Tartu Cezaevi'ne habersiz bir denetim ziyareti gerçekleştirdi. Ziyaretin amacı, İsveç'ten Estonya'ya nakledilen mahkumların tutukluluk koşullarını yerinde incelemekti. O sırada cezaevinde 15 İsveçli mahkum bulunuyordu. Müfettişler sekiz mahkumla görüştü, cezaevi yetkilileriyle temasa geçti ve belgeleri inceledi.

Denetim raporuna göre mahkumlar, Estonya'ya getirilişleri sırasında herhangi bir zorlayıcı önlemle karşılaşmadıklarını, yolculuk boyunca yiyip içebildiklerini ve tuvaleti kullanabildiklerini belirtti. Cezaevine varışta sağlık kontrolünden geçmeyi kabul eden mahkumlar, gerekli ilaçlara hızlıca erişebildiklerini ifade etti.

Mahkumlar nakle itiraz etmiş ancak yanıtlar yetersiz kalmış

Görüşülen mahkumların çoğu Estonya'ya nakledilmeye rıza göstermediklerini söyledi. Nakil kararının kendilerine çok kısa süre önce bildirildiğini, bazı durumlarda bu sürenin iki haftaya, bazılarında ise yalnızca birkaç güne kadar düştüğünü aktardılar. İtiraz hakkı tanınsa da verilen yanıtların genel ve yetersiz olduğunu, bazı durumlarda birkaç cümleyle geçiştirildiğini dile getirdiler. Mahkumlar, kararda kişisel koşullarının dikkate alınmadığını savundu.

İsveç cezaevlerinde iyi davranış sergileyen ve motive olmuş mahkumlar olduklarını belirten mahkumlar, Estonya'ya nakledilmelerinin topluma yeniden kazandırılma amacı taşımadığını, aksine cezaevi kiralama uygulamasının bir başarı öyküsü olarak sunulmak istendiğini düşünüyor. Nakli çifte ceza olarak algıladıklarını ve suçsuz bir yaşam sürme yönündeki eski motivasyonlarını yitirdiklerini söylediler. Mahkum memnuniyetsizliğinin, özellikle İsveç'ten getirilen mahkum sayısı arttığında cezaevinde daha büyük sorunlara yol açabileceği endişesi dile getirildi.

Görüşülen tüm mahkumlar, İsveç cezaevlerindeyken Estonya'daki tutukluluk koşulları hakkında bilgiyi ağırlıklı olarak bir bilgilendirme broşüründen aldıklarını belirtti. İsveç'te verilen bilgilerin Estonya cezaevindeki gerçek koşullardan önemli ölçüde farklı olduğunu ifade ettiler. Bazı mahkumlara İsveç'te, Tartu Cezaevi'nde cezanın İsveç mevzuatına göre çekileceğinin ve İsveç cezaevlerinden en az aynı, hatta daha fazla ayrıcalığa sahip olacaklarının söylendiğini iddia ettiler. Mahkumlara göre bu doğru değil. Ayrıca Tartu Cezaevi'nde hangi konularda, kime ve nasıl başvuru ile şikayette bulunabilecekleri de net değildi.

Raporda, Şansölye'nin İsveç'te mahkumlara hangi bilginin nasıl verildiğini bilmediği ve doğrulayamadığı, ancak tüm mahkumların edindikleri bilgiye ilişkin algısının benzer olduğu belirtildi. Ziyaret sırasında toplanan bilgilere göre, Estonya'ya getirilmeden önce mahkumlara Tartu Cezaevi'nin tutukluluk koşulları ve kuralları hakkında yeterli bilgi verilmemişti. Dil bariyeri nedeniyle cezaevi çalışanlarıyla iletişim kurmakta ve bilgileri anlamakta zorlandıkları kaydedildi. Görüşülen mahkumlar bir miktar İngilizce biliyordu; ancak dil bariyerinin özellikle karmaşık konularda belirleyici olabileceği vurgulandı.

Aile bağları ve günlük yaşam koşulları endişe kaynağı

Mahkumlar, İsveç'teki aileleriyle iletişimin Estonya'dan arandığında daha pahalı olduğunu, bu nedenle eskisi kadar sık görüşemeyebileceklerini söyledi. Denetim sırasında İsveç'ten getirilen mahkumlar henüz görüntülü görüşme yapamıyordu. Seyahat ve diğer görüşme masrafları nedeniyle yakınlarının Estonya'ya gelemediğini belirten mahkumlar, çoğu bu masrafların karşılanması için mali yardım alıp alamayacakları ve nasıl başvuracakları konusunda bilgilendirilmediğini ifade etti.

Mahkumlar ayrıca Tartu Cezaevi'ndeki hücrelerde iki televizyonun yan yana yerleştirilmesinden şikayetçi oldu. İsveç cezaevlerinde televizyonların karyola karşısındaki duvara monte edildiğini, böylece hücre arkadaşlarının birbirini rahatsız etmeden izleyebildiğini aktardılar. Kulaklık kullanımına izin verilse de yan yana ekranlardan iki farklı programın aynı anda izlenmesinin rahatsızlık yarattığını ve bunun kolayca çatışmaya yol açabileceğini belirttiler.

Birkaç mahkum, ranzanın üst katında korkuluk olmadığı için güvensiz bir şekilde uyuduklarını, düşme korkusu nedeniyle uykularının bozulduğunu söyledi. Durumu yetkililere bildirdiklerini ve alt ranzaya sahip tek kişilik hücrelere yerleştirildiklerini, ancak cezaevine daha fazla mahkum gelip her hücreye iki kişi yerleştirildiğinde sorunun yeniden ortaya çıkabileceğini ifade ettiler.

Mahkumlar, yaklaşık 40 kişinin kullandığı bölümdeki duş alanında birbirine yakın üç duş başlığı bulunduğunu, duşlar arasında bölme olmadığı için mahremiyetin sağlanamadığını belirtti. Şu anda sırayla tek tek duş aldıklarını, ancak mahkum sayısı arttığında bunun sürdürülebilir olmadığını dile getirdiler. Müslüman mahkumlar ise bugüne kadar bir din adamıyla görüşme veya cemaatle namaz kılma imkanı bulamadıklarını kaydetti. Cezaevi yetkilileri mahkumların dini ihtiyaçlarının karşılanması gerektiğini kabul etti; ancak din adamlarının görevlendirilmesinin Estonya'nın mı yoksa İsveç'in mi sorumluluğunda olduğu netleşmedi. Raporda, sorunların ancak Estonya ve İsveç'in işbirliğiyle çözülebileceği, bu nedenle tespitlerin İsveç Krallığı'nın yetkili kurumlarına da iletileceği belirtildi.