Deneysel ilaç obez farelerde kas kaybına yol açmadan kilo verdirdi

Bilim insanları, yalnızca iştahı bastırmak yerine vücudun enerji harcamasını artırarak kilo verdiren deneysel bir ilaç geliştirdi. Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, TOFA adlı bileşik, obez farelerin dört hafta içinde ortalama vücut ağırlığının yüzde 18'ini kaybetmesini sağladı; bu kaybın büyük kısmı yağdan geldi, kas kütlesi ise büyük ölçüde korundu.

Fareler daha az yemeden kilo verdi

California Berkeley Üniversitesi'nden araştırmacılar, yüksek yağlı diyetle şişmanlattıkları erkek farelere dört hafta boyunca günde iki kez ağızdan TOFA verdi. Farelerin yemek tüketiminin ve fiziksel aktivitesinin değişmediğini, vücut sıcaklığının da yükselmediğini belirten ekip, buna rağmen hayvanların enerji harcamasının yüzde 18'e kadar arttığını kaydetti. Metabolizma biyoloğu Anders Näär, TOFA'nın fareleri daha hareketli yapmadığını ya da kalori emilimini engellemediğini; aksine vücudun yağ işleme ve enerji kullanma biçimini değiştirdiğini söyledi.

TOFA'nın iki yönlü etki gösterdiği belirlendi: yeni yağ oluşumunu yavaşlatıyor ve hücrelerin mevcut yağı yakıt olarak kullanmasına yardımcı oluyor. Ancak bu ek enerji harcamasının kesin mekanizması hâlâ tam olarak bilinmiyor. İlk başta bu iki etkinin ayrı ilaçlarla birleştirilebileceğini düşünen bilim insanları, bu kombinasyonun TOFA ile aynı sonucu vermediğini gördü.

Kan şekeri ve karaciğer sağlığına da fayda sağladı

Kilo kaybının yanı sıra, TOFA tedavisi farelerde kan şekeri ve insülin seviyelerini düşürdü, glikoz toleransını iyileştirdi ve kan ile karaciğerdeki yağ oranını azalttı. Ayrıca karaciğerde yağ birikimi, iltihap ve skarlaşma gibi obeziteye bağlı sorunları hafifletti. Näär, TOFA'nın doğrudan kasları korumadığını, ancak hayvanların yemeye devam etmesi nedeniyle kilo kaybının esas olarak yağdan gerçekleştiğini, böylece yağsız vücut kütlesindeki kaybın önlendiğini vurguladı.

Araştırmacılar ayrıca TOFA'yı, popüler kilo verme ilaçları semaglutid ve tirzepatid ile birlikte test etti. Bu ilaçlar iştahı ve besin alımını azaltırken, TOFA enerji harcamasını artırdığı için kombinasyonun tek başına kullanılan ilaçlardan çok daha etkili olduğu görüldü. Ortak çalışmanın yazarları, iki yaklaşımın vücudun enerji dengesinin farklı yönlerini hedeflediğini, bu nedenle birbirini tamamladığını ve bunun umut verici olduğunu belirtiyor.

Ayrı bir deneyde, TOFA alan fareler tedavi sonrası kilolarını korurken, semaglutid alan fareler yemek tüketimleri artınca hızla tekrar kilo aldı. Ancak bu kombinasyon deneyleri kısa sürdü ve az sayıda hayvanla yapıldı; tüm denekler erkek olduğu için etkinin dişilerde de görülüp görülmeyeceği henüz bilinmiyor.

1970'lerde ilk kez sentezlenen TOFA, uzun yıllardır laboratuvar çalışmalarında kullanılıyor. Etkisinin bu yönü ilk kez ortaya çıkarıldı. İlaç daha önce hiç insanda test edilmedi; etkili en düşük dozu bilinmiyor ve tıbbi kullanım için gerekli güvenlik testlerinden geçmedi. Ekip şimdi, insan fizyolojisine daha yakın olduğu için sıçanlar ve daha büyük hayvanlarda toksikoloji ve etkinlik çalışmalarını planlıyor. Bu çalışmalar klinik deneylerin ön koşulunu oluşturuyor.