Bilim insanları: Küresel ısınma yaşlılar için daha büyük tehdit

Yeni bir araştırmaya göre, iklim değişikliği yaşlı insanlar için daha önce düşünülenden çok daha büyük bir tehdit oluşturuyor. Amerikalı bilim insanlarının yaptığı çalışma, yaşlıların sıcaklık arttığında gençlere kıyasla çok daha düşük eşiklerde ciddi ısı stresi yaşadığını ortaya koydu. Araştırmaya göre, yaşlılar için kritik sıcaklık artışı 1,5 derece iken, gençler için bu eşik 4 derece.

Uzun süredir iklim bilimcileri, ısıya dayanıklılığı genç ve sağlıklı bireylerin fizyolojisine göre değerlendiriyordu. Bu nedenle yaşlı neslin biyolojik kırılganlığı hesaba katılmıyor, geçmiş modeller gelecekteki riskleri eksik tahmin ediyordu. Dünya nüfusu yaşlanıyor ve önümüzdeki yıllarda ısıya duyarlı insan sayısı artacak. 2050 yılına kadar dünyada 60 yaş üstü iki milyardan fazla insan olacağı tahmin ediliyor; bu da dünya nüfusunun yaklaşık beşte birine denk geliyor. Bu nüfusun büyük bölümü, küresel ısınmanın ilk darbesini alan düşük ve orta gelirli gelişmekte olan ülkelerde yaşıyor.

Yaşlanan vücut ve ısı stresi

İnsan vücudu normal vücut sıcaklığını terleme ve cilde kan akışını artırarak korur. Yaşla birlikte ter bezlerinin işlevi zayıflar, kalp kanı vücut yüzeyine etkili bir şekilde pompalama yeteneğini kaybeder. Sonuç olarak, ılımlı sıcaklık ve nem bile yaşlılar için kritik hale gelirken, gençler için aynı koşullar güvenli kalıyor. Araştırmanın yazarları, doğru veriler elde etmek için iklim odalarında ısıya dayanıklılık testleri yaptı. Farklı yaş gruplarından gönüllüleri artan sıcaklık ve nem koşullarında gözlemleyen bilim insanları, her grup için kritik eşiği belirledi. Bu eşik, vücudun ısı dengesini sağlayamadığı ve iç sıcaklığın tehlikeli şekilde yükselmeye başladığı yaş termometre değeri olarak tanımlandı.

Ardından araştırma ekibi, laboratuvarda ölçülen biyolojik verileri küresel iklim projeksiyonlarıyla karşılaştırdı. Karşılaştırma, önceki modellerin tehlikeyi hafife aldığını gösterdi. Yaş sınırlarının bilgisayar modellerine dahil edilmesi, risk altındaki insan sayısını birkaç kat artırdı. Dayanılmaz ısı stresi yaşayan insan sayısı, önceden düşünülenden tam sekiz kat daha fazla çıktı. En büyük risk grubunu özellikle yaşlılar oluşturuyor.

Bölgesel riskler ve gelecek senaryoları

Gezegen ısındıkça, dayanılmaz sıcaklar daha sık ve daha geniş bölgelerde görülecek. Her ek ısınma derecesi için, yılda en az 180 saat aşırı ısı stresi çeken bir milyar insan düşüyor ve bu durumdan en çok yaşlılar etkileniyor. Isı dünya üzerinde eşit dağılmıyor; tropikler ve subtropikler ilk etkilenenler arasında. Hint-Ganj Ovası ve Basra Körfezi kıyıları gibi yoğun nüfuslu bölgeler özellikle zor durumda kalacak. Bu bölgelerdeki yaşlılar, fizyolojik sınırlarını zorlayacak çok uzun sıcak hava dalgalarına katlanmak zorunda kalacak.

Küresel ısınmanın 3°C'yi bulması durumunda, Güney Asya'da yaz koşulları kısmen dayanılmaz hale gelecek. Bu bölgede ve Basra Körfezi çevresinde yaşlılar, sıcağın gece gündüz dinmediği muson dönemlerinde ısı stresiyle karşılaşacak. Bilgisayar modelleri, bu durumun üç ay boyunca sürebileceğini ve gece serinliği getirmeyeceğini gösteriyor. Sürekli biyolojik tükenme, açık havada bulunmayı ve fiziksel çalışmayı imkânsız kılıyor. Bu durum, yalnızca Hint-Ganj Ovası'nın hasadı yarım milyardan fazla insanı beslediği için tarıma ve gıda üretimine büyük zarar veriyor. Yaşanmaz hale gelen çevre, insanları daha serin bölgelere göç etmeye veya sürekli kapalı mekânlarda kalmaya zorlayacak. Araştırmanın yazarları, bu tür hava koşullarının yeni küresel insani krizleri tetikleyebileceğini belirtiyor.

Durum, Hindistan, Pakistan, Bangladeş, Myanmar ve Nijer gibi daha yoksul ülkelerde özellikle tehlikeli. Bu ülkelerde nüfusun yarısından fazlası genellikle resmi yoksulluk sınırının altında yaşıyor, bu nedenle ailelerin klima almaya gücü yetmiyor. Yoksulluk nedeniyle devlet kurumları da krizde; on milyonlarca risk altındaki yaşlıya yardım edemiyorlar.

Yeni araştırmada kullanılan bilgisayar modelinin bazı sınırlamaları var. Deneylere katılan gönüllüler orta enlemlerden geliyor ve tropikal sıcağa uyum sağlamamışlar. Sürekli sıcak ve nemli iklimde yaşayan insanlar koşullarına alışkın olduklarından, pratikte tolerans eşikleri biraz daha yüksek olabilir. Bunu hesaba katmak için araştırma ekibi, sıcak iklime sahip bölgelerde yaşayanlar için tolerans eşiğini yarım derece artırdı. Yerel nüfus için sağlık tehdidi bu düzeltmeden sonra bile yüksek kaldı. Başka bir deyişle, hiçbir adaptasyon yaşlanmaya bağlı biyolojik gerilemeyi tamamen telafi edemez.

Araştırmanın bulguları ışığında yazarlar, yerel yönetimlerin riskleri yeniden değerlendirmesini ve gelişim planlarını güncellemesini öneriyor. Şehirlerin yeşil altyapıyı aktif olarak genişletmesi, yaşlılar için halka açık soğutma merkezleri açması ve elektrik şebekelerinin kesintisiz çalışmasını garanti etmesi gerektiğini belirtiyorlar. Çalışma grubuna göre en önemli görev ise küresel ısınmanın daha da artmasını engellemek. Bilimsel çalışma Lancet Planetary Health dergisinde yayımlandı.