ABD'de uçuş ekibi radyasyon kaynaklı kanserde ilk sırada

ABD'de pilotlar ve hostesler, iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalan diğer meslek gruplarına kıyasla radyasyon kaynaklı kanser türlerinden en sık ölenler arasında yer alıyor. Harvard Üniversitesi araştırmacılarının yaptığı bir çalışma, uçuş ekibinin büyük irtifalarda maruz kaldığı kozmik radyasyonun ciddi bir sağlık riski oluşturduğunu ortaya koydu. Ancak uzmanlar, bulguların doğrudan nedensellik değil, güçlü bir korelasyon gösterdiğini vurguluyor.

Araştırma nasıl yapıldı?

ABD'li bilim insanları, 2020-2024 yılları arasında ülkede kayıt altına alınan 12,7 milyon ölümü 503 farklı meslek grubunda inceledi. Çalışma, özellikle lenfoma, göğüs, tiroid ve prostat kanseri gibi radyasyonla bağlantılı kanser türlerine odaklandı. Sonuçlara göre, hosteslerin yüzde 6,9'u, pilotların ise yüzde 6,7'si bu kanserlerden hayatını kaybetti. Karşılaştırma yapılan ve kontrol grubu olarak ele alınan nükleer teknisyenler ise aynı ölüm oranında 12. sırada yer aldı. Bu durum, uçuş ekibinin radyasyon kaynaklı kanser riskinin nükleer teknoloji çalışanlarından bile daha yüksek olduğunu gösteriyor.

Araştırmacılar, uçak yakıtı ve hidrolik sıvılarla temas eden yer mekanikerleri ile uçak üreticilerinde benzer bir risk artışı gözlemlemedi. Bu da riskin kimyasal maruziyetten değil, galaktik kozmik radyasyondan kaynaklandığına işaret ediyor.

Kozmik radyasyon ve ikincil parçacık etkisi

Kozmik ışınlar, yüksek irtifada atmosferin incelmesi ve Dünya'nın manyetik alanının zayıflamasıyla daha yoğun hale geliyor. Özellikle kutup bölgeleri üzerinden yapılan uzun menzilli uçuşlarda bu radyasyon dozu belirgin şekilde artıyor. Uçak gövdesi radyasyonu durduracak yeterli kalınlıkta olsa da, yüksek enerjili parçacıklar gövdeye çarptığında ikincil radyasyon oluşarak riski tekrar yükseltebiliyor. Bilim insanları, gövdeyi kalınlaştırmanın veya kaplamanın çözüm olmadığını, aksine bu tür değişikliklerin ikincil radyasyonu artırabileceğini belirtiyor.

En etkili korunma yöntemleri arasında uçuş rotalarının ve planlamasının iyileştirilmesi yer alıyor. Yüksek irtifadaki ve kutup rotalarındaki maruziyetin sınırlandırılması, mürettebatın yıllık uçuş saatinin azaltılması ve güneş patlamaları sırasında uçuşların yönlendirilmesi gibi önlemler öneriliyor.

ABD'de zorunlu limit yok

Avrupa Birliği'nde uçuş ekibinin radyasyon dozlarının ölçülmesi ve hamile çalışanların görev planlamasının ayarlanması zorunlu olsa da, ABD'de bu tür mecburi sınırlamalar bulunmuyor. ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) riski kabul etmesine rağmen, havayolu şirketlerinden somut önlem almalarını istemiyor. Uzmanlar, kişisel dozimetrelerle her çalışanın maruziyetinin kayıt altına alınmasını ve riskli rotalarda rotasyon sağlanmasını öneriyor.

Araştırmacılar, bulguların uçuş ekibi dışındaki normal yolcular için panik yaratmaması gerektiğini, çünkü yılda 10 uçuş yapan birinin ekip üyelerine kıyasla çok daha düşük radyasyon aldığını ifade ediyor. Çalışma, JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlandı.