Tiina Lokk: Rein Maran'ın doğa filmi katkısı eşsiz

Estonyalı yönetmen ve PÖFF (Tallinn Black Nights Film Festivali) kurucusu Tiina Lokk, Estonya'nın önde gelen doğa filmi yapımcısı Rein Maran'ın ülke sinemasına katkısını değerlendirdi. Lokk'a göre Maran'ın doğa filmi alanındaki katkısı eşsiz; ayrıca Estonya'nın bağımsızlık sonrası film altyapısının kurulmasında belirleyici rol oynadı.

Film eğitiminin kurucusu

Lokk'un anlatımına göre 1990'ların büyük reformlarının ardından Maran, Estonya film sektörünün durumunu haritalandırma çalışmasını yönetti. Onun öncülüğünde Estonya Film Vakfı (Eesti Filmi Sihtasutus) kuruldu ve Estonya'da film eğitimi hayata geçirildi. O dönemde tüm Estonyalı sinemacılar eğitimlerini büyük ölçüde Moskova'daki film okulundan alıyordu; bazıları Leningrad'da teknik eğitim görüyordu. Estonya'da böyle bir olanak yoktu.

Maran, Tallinn Pedagoji Enstitüsü'nün kültür eğitimi bölümünde kapıyı açan isim oldu. Kendi müfredatları oluşturuldu; ilk öğretmenler arasında Maran'ın yanı sıra Arvo Iho, Veste Paas ve Tiina Lokk yer aldı. Zamanla dışarıdan konuk öğretim üyeleri de davet edildi. Lokk, Maran'ın öğrencilerin kurgu yapabilmesi için ilk modern kurgu masasını da kazandırdığını belirtti.

İlk mezunlardan bugüne

İlk sınıfta Jaak Kilmi, Rein Pakk, Marko Raat ve Peter Herzog gibi isimler vardı. Lokk'a göre bu adım, daha sonra BFM (Baltık Film ve Medya Okulu) adını alacak yapının temelini oluşturdu. Maran'ın girişimiyle Estonya Film Vakfı'nın tüzüğü de hazırlandı ve film yasasının ilk taslağı kaleme alındı. Ancak Lokk, dönemin Kültür Bakanlığı danışmanı Enn Rekkor'un karşı çıkması nedeniyle bu tasarının kabul edilmediğini, film yasasının bugüne kadar çıkarılamadığını ifade etti.

PÖFF, 2011'de Rein Maran'a yaşam boyu başarı ödülünü verdi. Lokk, ödülün gerekçesini Maran'ın bağımsızlık döneminde Estonya sinemasının temelini atması olarak açıkladı. Ancak ona göre Maran her şeyden önce bir film yapımcısı; doğa filmi alanındaki katkısı benzersiz. Lokk, Aleksei Turovski'nin hayvan anlatımlarını sevdiğimizi hatırlatarak, Maran'ın bu hayvanları bize gösteren kişi olduğunu vurguladı: engerek, geyik, örümcek, kurbağa, vizon, turna ve daha birçok Estonya hayvanı, kuşu ve böceği, yaşamları ve alışkanlıklarıyla.

Lokk, Maran'ı sık sık arayıp doğadaki gözlemlerini anlattığını da aktardı. Bir keresinde mutfak penceresinin önünde bir vaşak gördüğünü söylediğinde Maran'ın, 'Sen şanslı bir insansın, doğada vaşak görmeyi başardın. Ben o şansı hiç yaşamadım. Vaşağı yalnızca omzunda ayna taşıyanlar görür, çünkü vaşak her zaman insanın arkasından gelir,' dediğini anlattı.