Tartu Üniversite Hastanesi'nde robotik diz ameliyatı denendi

Tartu Üniversite Hastanesi'nde (Tartu Ülikooli Kliinikum) robot destekli ilk diz ameliyatları deneme projesi kapsamında gerçekleştirildi. Bir haftalık deneme süreci ve doktor eğitiminin masrafını hastane kendi bütçesinden karşıladı; ancak sistemin Sağlık Kasası'ndan (Tervisekassa) finansman alıp almayacağı henüz netlik kazanmadı.

Hastanenin ortopedi kliniği yöneticisi Kaspar Tootsi'ye göre robot sistemi, röntgen veya bilgisayarlı tomografi olmadan dijital bir 3B model oluşturan yardımcı bir araç. Bunun için sadece eklem bölgesini haritalandıran bir işaretleyici kullanılıyor. Tootsi, bu işaretleyicinin kalem benzeri diğer ucunun, doktorun diz protezi takarken kullandığı freze olarak da kullanılabildiğini belirtti. Yine de robotun doktor olmadan hiçbir şey yapmadığını vurguladı.

Daha iyi sonuç hedefi

Tootsi, diz protezi ameliyatlarının robotsuz da oldukça iyi sonuç verdiğini kabul etti. "Bu, iyi olanı daha da iyi hale getirmek" diyen doktor, şu anda hastaların yüzde 15 ila 20'sinin ameliyat sonrasında bir rahatsızlık yaşadığını, robotun bu oranı azaltmaya yardımcı olabileceğini söyledi.

Projeye katılan ortopedist Kaarel Kiiranen, sekiz ila dokuz ameliyat gerçekleştirdiğini veya bunlara asistanlık ettiğini belirtti. "Ameliyattaki en zayıf halka cerrahın kendisi" değerlendirmesinde bulundu. Kiiranen'e göre robot özellikle zor vakalarda faydalı. "Kemik kesmeye başlamadan önce ekranda sonucu görüyoruz" diyen Kiiranen, robotun cerraha güven verdiğini ancak bu güvenin daha yüksek bir maliyetle geldiğini ekledi.

Maliyet ve finansman belirsizliği

Tootsi, robotun tek başına yaklaşık bir milyon euroya mal olabileceğini söyledi. Ek maliyetlerle birlikte fiyatın bununla sınırlı kalmadığını, sisteme ait sensörler ve frezenin de maliyete eklendiğini belirtti. Bu ek maliyetin ameliyat başına yaklaşık 800 euro olduğunu, buna karşılık manuel kullanılan ek aletlerin maliyetinin yaklaşık 300 euro daha az olduğunu ifade etti.

Sağlık Kasası şu an için bu tür yenilikçi bir sistemi finanse etmiyor. Bu yıl kasada yüzde 4'ün üzerinde, yani 105 milyon euroya yakın bir açık bulunduğu da biliniyor. Tootsi, yeni çözümün en azından Estonya'nın tek doktor yetiştiren hastanesi olan Tartu Üniversite Hastanesi'nde uygulanabileceğini düşünüyor. "Tedavi sonucunu ve kalitesini iyileştirmenin yanı sıra çok iyi bir eğitim yönü de var" diyen Tootsi, tıp öğrencileri ve asistanların robot sayesinde diz ekleminin anatomisini, farklı yüzeylerin nasıl hareket ettiğini ve protezin nasıl yerleştirileceğini görebildiklerini anlattı. Tootsi, üniversite hastanesine en karmaşık vakaların da yönlendirildiğini ekledi. Ancak CORI robot sisteminin gerçekte ne kadar etkili olduğuna dair henüz kesin kanıt bulunmadığını da kabul etti.

Sağlık Kasası'nın uzmanlık tedavi hizmetleri yöneticisi Aivar Koppas, CORI gibi yenilikçi çözümler için bir inovasyon fonu oluşturduklarını söyledi. Tartu Üniversite Hastanesi bu fona henüz başvuru yapmadı. Koppas, "Hastaya sağlanan faydanın yanı sıra Sağlık Kasası'nın stratejik bir sağlık hizmeti alıcısı olarak Estonya sağlık sisteminin bütünsel ihtiyacına bakması gerekiyor" dedi. Koppas'a göre bu, söz konusu teknolojinin hangi kapsamda ve hangi tedavi kurumlarında kullanılmasının mantıklı olduğunun, yeterli tedavi hacminin, uzman yeterliliğinin ve ekipmanın optimal kullanımının göz önünde bulundurulması anlamına geliyor. Koppas, üniversite hastanesinin eğitim ve araştırma hastanesi olarak yeni tedavi yöntemlerinin denenmesinde ve bunlarla ilgili bilgi toplanmasında sağlık alanının gelişiminde önemli bir rolü olduğunu da kabul etti. Robotik cerrahinin tek bir prosedür veya tedavi yöntemi bağlamında değil, daha geniş bir çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini belirten Koppas, CORI robot sisteminin diz protezi tedavi yolunda yalnızca olası yaklaşımlardan biri olduğunu söyledi.