Piusa mağaralarında dünyanın en yaşlı tüylü yarasası bulundu

Estonya'nın güneydoğusundaki Piusa mağaralarında dünyanın bilinen en yaşlı tüylü yarasası (Myotis brandtii) bulundu. Hayvan en az 36 yıl 7 aylık. Bu, tüm yarasa türleri arasında Avrupa'nın en yaşlı ikinci bulgusu.

Tartu Üniversitesi'nde biyolojik çeşitlilik ve ekolojik sürdürülebilirlik alanında genç araştırmacı olan Oliver Kalda, bulgunun oldukça tesadüfi olduğunu söyledi. Piusa mağaralarında 1980'lerin sonu ve 1990'ların başında çok sayıda yarasa halkalandı; bilim insanları bu yolla hayvanların yaşadığı alana bağlılığını, hayatta kalma oranını ve yaşını inceliyordu.

Kışın sayılan yarasalar arasından çıktı

Kalda, geçen yıl şubat ayında meslektaşlarıyla birlikte mağaralarda Çevre Ajansı'nın (Keskkonnaagentuur) sipariş ettiği kış yarasa sayımını yaptı. Sayımın amacı, farklı kışlama alanlarındaki yarasa sayısındaki değişimi izlemek. Piusa mağaralarını bilim insanları her üç yılda bir izliyor.

Halkalı bir yarasaya rastlandığında ve hayvan elle kontrol edilebildiğinde, halkanın numarasından hayvanın yaşı, nerede ve ne zaman halkalandığı veri tabanından öğrenilebiliyor. Kayıtlarda yarasanın ağırlığı ve ölçüleri de yer alıyor.

Estonya'da ilk yarasa 9 Kasım 1947'de halkalandı. O hayvan, Tallinn yakınlarındaki Laagri tünellerinde kışlayan bir kahverengi büyük kulaklı yarasaydı (Plecotus auritus). 1947-1996 arasında ülkede 16 binden fazla yarasa halkalandı. Son on yılda yaklaşık iki bin, son birkaç yılda ise yılda yalnızca birkaç düzine yarasa halkalandı.

Rekor birey en az dört kez Piusa'da görülmüş

Kalda'ya göre son yıllardaki halkalama, çoğunlukla Tartu Üniversitesi'nin yürüttüğü yarasa sağlığı araştırmasıyla ilgili. Hayvanlar, hangi bireyden örnek alındığının bilinmesi ve şanslıysa aynı hayvanın farklı yıllardaki sağlık göstergelerinin ölçülebilmesi için işaretleniyor.

En yaşlı tüylü yarasa, sayım sırasında tesadüfen bulundu. Kalda, bu bireyin halkasının el lambasıyla hemen görüldüğünü anlattı: hayvan tek başınaydı ve halka hemen dikkat çekti. Bu yarasa, en az dört kez Piusa'da kaydedildi.

Bu bireyi özel kılan yaşı. Hayvanın yaşı en az 36 yıl 7 ay olarak belirlendi; önceki en yaşlı tüylü yarasa 32 yaşındaydı. Kalda, yarasalarda kesin yaş tespitinin zor olduğunu, çünkü kışın doğduğu yılın belirlenemediğini söyledi.

Araştırmacı, yarasaların beklenen yaşam süresinin çalışmalarda genellikle 5-10 yıl olarak tahmin edildiğini, ancak koşullar uygun olduğunda çok daha uzun yaşayabildiklerini belirtti. Tüylü yarasa yalnızca 7-9 gram ağırlığında; buna karşın benzer büyüklükteki kemirgenler genellikle yalnızca birkaç yıl yaşıyor.

Kalda'ya göre yarasaların uzun yaşamı, yaşlanma araştırmalarında önemli bir model tür olmalarını sağlıyor. Bilim insanları, genetik ve fizyolojiyi karşılaştırarak yarasaların neden bu kadar uzun yaşadığını anlamaya çalışıyor.

Piusa mağaraları, Kuzey Avrupa'nın en önemli yarasa kışlama alanlarından biri. Kalda'ya göre geçen kış burada 4 binden fazla yarasa kışladı. Bu nedenle yarasaların yaşam alanlarının uzun vadeli korunması büyük önem taşıyor.

Kalda, kış yaklaşırken yarasa kışlama alanlarındaki hareket kısıtlamalarını hatırlattı. Estonya'da birçok büyük yer altı alanında, örneğin Tallinn yakınındaki I. Petro deniz kalesi tünellerinde, 1 Eylül-1 Mayıs arasında insanların bulunması yasak. Amaç, kışlayan yarasaların rahatsız edilmesini önlemek.

Kalda, kışın uyandırılan yarasaların enerji rezervlerini daha hızlı tükettiğini, çünkü kışın enerjinin büyük bölümünün uyanmakla harcandığını söyledi. Bu nedenle kış aylarında koruma kısıtlamaları bulunan alanlarda gezinti ve yürüyüşten kaçınılmasını önerdi.

Bilimsel makale Mammalia dergisinde yayımlandı.