OpenAI 722 matematik problemi için kanıt yayımladı

OpenAI, çözülmemiş 722 matematik probleminin ispatını yapay zeka modeli yardımıyla tamamlandığını duyurdu. Şirketin henüz iç kullanımda olan modeliyle üretilen sonuçlar, hakemli bir dergi yerine yazılım geliştiricilerin yoğun kullandığı Github platformunda yayımlandı. Şirket, her problem için ispat sürecinin ortalama üç saat sürdüğünü belirtti.

Açıklama bilim çevrelerinde şok etkisi yarattı. Bazı matematikçiler sonucudevrim olarak nitelerken, önce ispatların tek tek incelenmesi gerektiği vurgulanıyor. Bu adımların karmaşıklığı problemi probleme değişiyor; her biri bir veya birden fazla akademik yayına, bazıları ise bir matematikçinin kariyerinin merkezî başarısına denk düşecek nitelikte görülüyor.

Yayın kültürü ve bilimsel üretkenliğin sorgulanması

Yaşanan gelişme, bilimsel yayıncılığın işleyişine dair tartışmayı da beraberinde getirdi. Akademik makaleler, yayımlanmadan önce başka bilim insanlarının incelemesinden geçiyor. Bu "hakem değerlendirmesi" süreci, teorinin veya bulgunun sorgulanmasını, eksiklerin giderilmesini içeriyor. Aktif çalışan araştırmacıların çoğu yılda bir iki makale yayımlıyor; üç ile beş arası makale yüksek verimlilik olarak kabul ediliyor. Bu ölçekte bir üretkenliğin tek bir araştırmacıdan değil, ancak bir yapay zeka aracından gelebileceği değerlendirmeleri yapılıyor.

Öte yandan bilimsel yayıncılığın itibarı da tartışmalı. Kamu kaynaklarıyla finanse edilen ve bilim insanlarının ücretsiz emeğiyle üretilen bilgi, özel yayınevleri aracılığıyla aynı kamuya yüksek fiyatlarla satılıyor. Akademik değerlendirmede yayın sayısının ölçüt hâline gelmesi, araştırmacıları bilgi üretmek yerine yayın sayısını artırmaya yöneltmiş durumda. Bu durum literatürde "Goodhart yasası" olarak biliniyor: Bir ölçüt hedef hâline geldiğinde iyi bir ölçüt olmaktan çıkıyor. Bir kısım araştırmacının çalışmalarını "salam dilimleme" yöntemiyle parçalara ayırıp her parçayı ayrı makale yapması, karşılıklı destek grupları ve makale fabrikaları bu eğilimin sonuçları arasında sayılıyor.

Yapay zeka ve bilim insanının rolü

OpenAI'nin sonuçları paylaşmak için hakemli dergi yerine Github'ı seçmesi, bilimsel iletişim açısından da yeni bir tercih olarak öne çıkıyor. Github, yazılım geliştiricilerin kod paylaştığı, iş birliği yaptığı ücretsiz bir platform olarak biliniyor. Bu tercih, bulguların yayın sürecinden geçmeden doğrudan kamuya açılması anlamına geliyor.

Öne çıkan bir diğer soru ise matematikçilerin rolü. Bilimsel problemlere çözümler insanların bunları sindirmesinden hızlı üretilirse, darboğazın matematik değil matematikçiler olacağı belirtiliyor. Bazı uzmanlar bu gelişmeyi yeni fırsatlar olarak görüyor; bazıları ise alanı bırakma noktasına gelebilir. Sonuç ne olursa olsun, bilginin hızla biriktiği ve farklı bir kültürde yayıldığı bir döneme girildiği ifade ediliyor.