Estonya'da güneş paneli geri dönüşümü için yatırım hazırlığı

Estonya'nın Tartu kentinde güneş panellerinin geri dönüşümü için yeni bir kapasite kurulması planlanıyor. Atık yönetimi şirketi Epler & Lorenz, bu ünitenin kurulması için Avrupa Birliği Uyum Fonu'ndan yaklaşık 500 bin euro hibe aldı.

Proje kapsamında, yılda 1600 tona kadar cam, alüminyum, bakır ve silikon esaslı ince fraksiyonların panellerden ayrılarak geri dönüşüme yönlendirilmesi amaçlanıyor. Şirketin yönetim kurulu üyesi Janis Lorenz, hedefin bu malzemeleri ayrıştırıp döngüye kazandırmak olduğunu belirtti.

Panel ömrü 25-30 yıl, atık miktarı henüz düşük

Estonya'da güneş panellerinin büyük bölümünün geri dönüşüme ulaşması için on yıllar var. Ancak panel ömrünün ortalama 25-30 yıl olduğu göz önüne alındığında, bertaraf yöntemleri şimdiden tartışılıyor. İklim Bakanlığı ürün sorumluluğu ve tehlikeli atıklar birimi yöneticisi Piret Otsason'a göre atık sorunu henüz büyük değil. 2018-2025 yılları arasında Estonya pazarına 60 bin ton güneş paneli sürüldü. Atık işleyicileri, 2027'de yılda en fazla 1000 ton panel atığı oluşabileceğini öngörüyor; geçen yıl bu miktar 100 tondu.

Estonya Elektronik Atık (Eesti Elektroonikaromu) şirketinin yöneticisi Kaur Kuurme, panellerin ömrünü tamamlamadan da değiştirildiğini söyledi. Kuurme'ye göre bunun bir nedeni dolu gibi mekanik hasarlar, diğeri ise aynı metrekareden daha yüksek üretim elde etme imkânı.

Tipik bir silikon bazlı güneş paneli yaklaşık yüzde 80 oranında camdan oluşuyor; geri kalanı alüminyum, polimerler, silikon, bakır ve gümüşten meydana geliyor. Stockholm Çevre Enstitüsü'nden kıdemli araştırmacı Harri Moora, camın kırılıp geri dönüştürülmesinin görece kolay olduğunu, asıl sorunun değerli metallerin ayrıştırılmasında yaşandığını belirtti. Moora, iyi teknolojilerin henüz bulunmadığını ve mevcut yöntemlerin çok pahalı olduğunu, Estonya'da ise halen basit bir teknolojinin dahi olmadığını ifade etti.

Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) tahminine göre 2050'ye kadar dünyada toplam 80 milyon tona kadar güneş paneli atığı birikebilir. Panellerin çoğu Çin'den gelse de AB direktifleri uyarınca yerel atıkların yerinde işlenmesi gerekiyor. Moora, ürün sorumluluğu konusunda ciddi bir soru işareti olduğunu vurguladı: bugün faaliyet gösteren şirketler ücret ödüyor, ancak atıklar 30 yıl sonra ortaya çıkacak. O dönemde bu şirketlerin piyasada olmayabileceğini, dolayısıyla maliyetin kim tarafından karşılanacağının belirsiz olduğunu dile getirdi.