Narva'da dua kahvaltısı tartışması: Eski belediye başkanı Raik kilise ve iktidarı eleştirdi

Estonya'nın üçüncü büyük kenti Narva'da bu ay düzenlenecek olan dua kahvaltısı tartışma yarattı. Kentin eski belediye başkanı Katri Raik, etkinliğin kent yönetimiyle işbirliği içinde düzenlendiğini belirterek kilise ile siyasi iktidarın birbirine karıştığını savundu.

Raik, temmuz ayında Narva Belediye Meclisi'nde yapılan güvensizlik oylamasıyla görevinden alınmış, yerine Jaan Toots (Merkez Parti) geçmişti. Raik şimdi muhalefette ve Narva Belediye Meclisi'ndeki Respekt grubunun başkanlığını yürütüyor.

15 Ekim'de Narva Belediye Binası'nda "Palvushommik" (Dua Sabahı) adıyla düzenlenecek etkinliğin organizatörleri arasında Narva Hristiyan cemaati papazı Dmitri Andrejev, Estonya Metodist Kilisesi Jõhvi cemaatinin kıdemli papazı Artur Põld ve Estonya Hristiyan Ortodoks Kilisesi'nin Narva ve Peipsiveere piskoposu Aleksandr Gurkin yer alıyor.

Estonya Hristiyan Ortodoks Kilisesi (Eesti Kristlik Õigeusu Kirik), daha önce Moskova Patrikhanesi'ne bağlı Estonya Ortodoks Kilisesi adıyla faaliyet gösteriyordu ve Eylül 2024'te adını değiştirdi.

Belediye: Etkinlik siyasi değil

Organizatörler, Belediye Başkanı Toots ve meclis lideri Urbo Vaarmann'ın (Plan B) başlangıçta masrafların belediye bütçesinden karşılanmasını değerlendirdiğini belirtiyor.

Vaarmann, öneriyi kendisinin yaptığını reddetmedi. Benzer etkinliklerin Tartu'da ve başka yerlerde iyi işlediğini gördüğünü söyledi. Kentin etkinliğin düzenlenmesinde yer almadığını ve finansman sağlamadığını vurguladı. Narva Belediye Meclisi üyelerinin tamamı davet edildiği için meclis ofisinin davetiyeleri üyelere ilettiğini, bunun olağan bir uygulama olduğunu belirtti. "Biri böyle bir şey düzenliyorsa ve bunu kendi parasıyla yapıyorsa, bunun neden iyi bir fikir olmadığını göremiyorum" dedi.

Başkan Toots ise kentin etkinlik için mekân sağladığını, organizatörlerin herkes gibi kira ödediğini söyledi. Toots, benzer düzenlemelerin Tartu'da ve diğer kentlerde de olduğunu belirterek mekânı vermeyi kabul ettiklerini ifade etti. Raik'in eleştirilerine ilişkin Toots, Raik'in siyasi olarak göstermeye çalıştığını ancak kahvaltının siyasi bir etkinlik olmadığını savundu. Toots, "Katri Raik için her şey siyasi; onun görev süresi bile iş yapmaktan çok siyasetle geçti" dedi. Toots ayrıca Raik'in öne sürdüğü gibi dua kahvaltısının Merkez Parti-Plan B koalisyon anlaşmasında yer aldığını bilmediğini ekledi.

Papaz Andrejev ise sosyal medyada yaptığı açıklamada etkinliğin kentin siyasi durumundan kaynaklandığını ve farklı siyasi güçleri bir araya getirmeyi amaçladığını yazdı. "Kentin meclisinin son yıllarda ne kadar istikrarsız çalıştığını izlemek benim için de tüm Narva sakinleri için de zor oldu" ifadelerini kullandı. Meclis üyelerinin ve üst düzey yetkililerin davet edildiğini, mekân kirası, piyano ve diğer masraflar için bütçe fonu kullanılmayacağını belirtti. Vaarmann ve Toots'a masrafların belediye bütçesinden karşılanmasını değerlendirmeye açık oldukları için teşekkür etti.

Raik: İktidar ile kilise birbirine karıştı

Raik, dua kahvaltısını Plan B ve Merkez Parti'nin desteklediği siyasi bir etkinlik olarak nitelendirdi. "Bu çok tuhaf bir hikâye, çünkü bildiğimiz gibi 'Çar'ın Rotası' ve dua kahvaltısı, insanların son koalisyon anlaşmasından hatırladığı iki şey. Dua kahvaltısı fikri gerçekten koalisyon anlaşmasına yazılmıştı. Şimdi kent yönetimi bir şekilde bundan uzaklaşmaya çalışıyor ve kentin armasının duyuruya yanlışlıkla girdiğini söylüyor" dedi.

Çar'ın Rotası (Tsaaritee), Vaarmann'ın önerdiği tartışmalı bir turizm güzergâhı. Estonya'nın Çarlık Rusyası'nın parçası olduğu dönemde (1710-1918) Rus çarlarının geçtiği tarihi yolu işaretleyerek Narva ile Tartu'yu birbirine bağlamayı amaçlıyor.

Raik, "Bu etkinliğin siyasi ve bulanık bir havası var. Bugüne kadar organizatörün tam olarak hangi mezhebi temsil ettiğini anlayamadım. Prensip olarak farklı kiliselerin işbirliğine karşı değilim, ancak şu anda bu gerçekten siyasi bir tonda çok şüpheli bir etkinlik. İktidar ve kilise burada bir şekilde birbirine karışmış durumda" diye konuştu. Raik etkinliğe katılmayacağını da belirtti.

Raik, böyle bir etkinliğin gerilimi artırabileceğini söyledi. "Narva, Estonya'nın üçüncü büyük kenti ve tam da bulunduğu yerde, birçok endişenin olduğu bir yerde. Ek gerilimi tırmandırmaya gerek yok; bence şu anda tam olarak bu yapılıyor" diye ekledi.

İçişleri Bakanlığı din işleri ve sivil toplum departmanı danışmanı Ilmo Au, ERR'e yaptığı açıklamada yerel yönetim tesislerinin dini veya başka etkinlikler için kullanılmasına izin vermenin her yerel yönetimin kendi kararı olduğunu söyledi. Au, "Bu cemaatlerin temsilcilerinin yerel toplum için ekümenik bir etkinliğin düzenlenmesine katılmasına İçişleri Bakanlığı'nın bir itirazı yok, ancak Narva'da faaliyet gösteren diğer cemaatlerin temsilcilerinin de dahil edilmesini öneriyoruz" dedi.

ABD'deki dua kahvaltıları geleneği Başkan Dwight D. Eisenhower dönemine kadar uzanıyor; etkinliklere Demokrat başkanlar da Cumhuriyetçi başkanlar kadar katılmış olsa da son yıllarda Demokrat katılımı keskin biçimde azaldı.