Estonya'nın Rail Baltic için 660 milyon euro beklentisi belirsiz

Estonya hükümetinin, Rail Baltic demiryolu projesinin tamamlanma tarihinin ertelenmesiyle Avrupa Birliği bütçesinden ek yüz milyonlarca euro fon alınabileceği yönündeki iddiaları belirsizliğini koruyor. Avrupa Komisyonu'nun Estonya temsilciliği, yeni yedi yıllık bütçe dönemi (MFF) ve bütçenin kullanım kuralları henüz kesinleşmediği için bu konuda net bir garanti verilemeyeceğini açıkladı.

Hükümet, geçen hafta 2030 yılı sonunda bitmesi planlanan Rail Baltic'in Estonya topraklarındaki kesiminin tamamlanma tarihini 2034'e erteleme kararı almıştı. Bu hafta Estonya, Letonya ve Litvanya başbakanları düzenledikleri ortak bildiriyle üç Baltık ülkesinden geçen demiryolu hattının tamamlanmasının 2034 yılına ertelendiğini duyurdu.

Başbakan Kristen Michal, işlerin ertelenmesinin maliyetleri düşüreceğini ve bu sayede AB'nin yeni bütçe döneminden, demiryolunun 2030'a kadar bitirilmesi durumunda alınabilecek fondan yaklaşık 660 milyon euro daha fazla kaynak kullanılabileceğini belirtmişti.

Komisyon: Fonlar proje bazlı ve rekabetçi şekilde dağıtılıyor

Avrupa Komisyonu Estonya temsilciliği başkanı Ave Schank-Lukas, ERR'ye yaptığı açıklamada, Rail Baltic inşaatının ağırlıklı olarak Avrupa Birleştirme Fonu'ndan (CEF) finanse edildiğini söyledi. Schank-Lukas, CEF'in yapısal fonlardan farklı işlediğini, projelere önceden kaynak ayrılmadığını vurguladı. Schank-Lukas'a göre, Komisyon'un yeni dönem bütçe önerisinde CEF için ayrılan kaynak mevcut MFF'ye kıyasla iki kat artırılarak 51,5 milyar euroya çıkarılsa da bu fonlar yine proje bazlı belirli kriterlere göre ve diğer başvurularla rekabet halinde dağıtılacak. Fon dağıtımında projenin önceliği ve aciliyeti, hazır olgunluğu, kalitesi, etkisi ve katalizör etkisi göz önünde bulundurulacak.

Schank-Lukas, Rail Baltic'in CEF'ten en çok yararlanan projelerden biri olduğunu, projenin son yıllarda önemli ilerleme kaydettiğini ve yeni bütçe çerçevesinde de yer aldığını belirtti. Ancak koşulların henüz kararlaştırılmadığını yineleyen Schank-Lukas, projelere önceden kaynak ayrılmayacağını ve rekabetçi başvuru sürecinin süreceğini, bu nedenle Rail Baltic'in yeni dönemde ne kadar fon alacağının kesin olarak söylenemeyeceğini ifade etti.

Altyapı Bakanı Kuldar Leis de AB'nin yeni bütçe döneminin henüz onaylanmadığını kabul etti. Leis, imzalar atılmadan hiçbir AB desteği için güvence verilemeyeceğini, ancak Rail Baltic'in Avrupa gözünde öncelikli bir proje olduğunu ve yeni başlayacak projelere kıyasla belirgin bir avantaja sahip olduğunu söyledi. Leis, üç Baltık ülkesinin ortak bildirisini birlikte hareket ettiklerini ve kapasitelerini gösterdiklerini kanıtlamak için gerekli gördüklerini ekledi.

Baltık ülkelerinden ortak plan ve takvim bekleniyor

Avrupa Komisyonu temsilciliği, Baltık ülkeleri başbakanlarının açıklamasını, projenin durumunu ve sunulan gerekçeleri analiz ettiğini bildirdi. Açıklamada, ülkelerin projenin uygulanmasındaki bugüne kadarki çabalarının ve yeni takvimin ne kadar güvenilir olduğunun değerlendirileceği belirtildi. En önemlisinin Baltık ülkelerinin ortak plan ve takvimle Komisyon'a başvurması olduğu vurgulandı.

Komisyon verilerine göre Rail Baltic bugüne kadar CEF'ten 5,6 milyar euro almış durumda; bunun yaklaşık 900 milyon eurosunu Estonya'nın payı oluşturuyor. Estonya, Rail Baltic projesini yapısal fonlar ve toparlanma fonu kaynaklarıyla da desteklemiş, bu kaynaklar viyadükler ve Ülemiste terminalinin inşasında kullanılmıştı.

Avrupa Birliği'nin 2028-2034 dönemini kapsayan yeni yedi yıllık bütçesinin (MFF) bu yıl içinde kararlaştırılması bekleniyor.