Uzman: Korunan doğa gelir kaybı değil, geleceğe yatırım

Eston Çevre Bakanı Hanah Lahe, korunan doğal alanların genişletilmesinin ülkeyi yoksullaştırmadığını, aksine gelecekteki maliyetleri önlediğini belirtti. Lahe, bu açıklamayı Jaak Nigul'in "Koruma alanları nedeniyle milyarlarca euro gelir kaybedildi" başlıklı yorumuna yanıt olarak yaptı.

Lahe'ye göre ormanın değeri yalnızca elde edilen kereste fiyatıyla ölçülemez. Nigul'in hesabı, koruma altındaki ormanın kesilmemesinin otomatik olarak ekonomik zarar anlamına geldiği varsayımına dayanıyor. Oysa olası kereste gelirinden vazgeçmek, topluma verilen zararla aynı şey değil; çünkü ormanın iklim, su rejimi, biyolojik çeşitlilik ve insan refahına katkısı var. Bu faydalar hesaba katılmadığında Nigul'in analizi eksik kalıyor.

Doğanın ölçülebilir ekonomik değeri

Nigul'in hesabına girmeyen doğa faydalarının ölçülebilir bir ekonomik değeri bulunuyor. Avrupa Komisyonu'na göre doğanın restorasyonuna yatırılan her euro, ekosisteme bağlı olarak 4 ila 38 euro arasında toplumsal fayda sağlıyor. Natura 2000 ağının sunduğu faydaların değeri ise yılda 200–300 milyar euro olarak tahmin ediliyor. Bu rakamlar, ekosistemleri korumanın ve restore etmenin sadece bir maliyet değil, uzun vadeli bir yatırım olduğunu gösteriyor.

Lahe, korunan alanların insanları korumadığı yönündeki iddianın da yanlış olduğunu vurguladı. Ormanlar, sulak alanlar ve doğal taşkın ovaları karbon ve su depolar, çevreyi serinletir, kuraklık, erozyon ve sel etkilerini azaltır. Hasar görmüş topraklar ve kurutulmuş sulak alanlar daha az karbon depolar ve suyu daha kötü tutar; bu da hem kuraklık hem de sel etkisini artırır. Alutaguse Milli Parkı'nın genişletilmesi bölgenin biyolojik çeşitliliğini, iklim direncini ve mevcut karbon stokunu korumaya yardımcı olur.

Aşırı hava olaylarının ekonomik bedeli

Aşırı hava ve iklim olaylarının yol açtığı ekonomik zarar teorik bir gelecek maliyeti değil. Avrupa Çevre Ajansı verilerine göre bu tür olaylar 1980–2024 yılları arasında Avrupa Birliği'nde yaklaşık 822 milyar euro ekonomik zarara neden oldu; bunun dörtte biri yani 208 milyar eurodan fazlası 2021–2024 dönemine ait. Ortalama yıllık zarar 1980'lerde 8,6 milyar euro iken 2020–2024 döneminde 2024 fiyatlarıyla 44,9 milyar euroya yükseldi. Bu zararlar doğrudan veya dolaylı olarak şirket bilançolarına, sigorta primlerine ve devlet bütçesine yansıyor.

Estonya da bu gelişmeden uzak değil. Devlet Şansölyeliği, Estonya'da ciddi sonuçları olan bir sel olasılığını artık "muhtemel" olarak değerlendiriyor; önceki değerlendirmede bu "düşük olasılıklı" sayılıyordu. İklim Bakanlığı'nın raporuna göre 2018 kuraklığı Estonya'nın tahıl hasadını önceki beş yılın ortalamasına kıyasla yaklaşık yüzde 23 azalttı.

İklim değişikliği ormancılık sektörünü de doğrudan tehdit ediyor. Fırtınalar ağaç meşcerelerine zarar veriyor, kuraklık ladinleri zayıflatıyor ve daha sıcak yazlar kabuk böceğinin çoğalmasını kolaylaştırıyor. Olası zararın boyutunu Almanya deneyimi gösteriyor: 2018–2020'de fırtınalar ve kuraklıklar, ardından gelen kabuk böceği salgını ormancılık sektörüne tahmini 12,75 milyar eurodan fazla zarar verdi. Zarar gören kereste hacmi 176,8 milyon metreküpe ulaştı.

Estonya'da 2023'te ladin kabuk böceği yaklaşık 3000 hektarda ana veya ikincil zararlı olarak kaydedildi. Bu, ülkenin toplam orman alanının küçük bir kısmı olsa da orman sahipleri için plansız kesim, yeniden ağaçlandırma maliyetleri ve kereste değer kaybı anlamına gelebilir.

Lahe, güçlü bir kereste sanayisinin Estonya ekonomisi için önemli olduğunu, ancak geleceğini mümkün olan her metreküpü kesmenin garanti etmediğini belirtti. Yüz yaşındaki bir orman bir sezonda kesilebilir, ancak yeni bir yüz yıllık orman dikilemez. Lahe'ye göre dürüst bir ekonomik muhasebe, kereste gelirinin yanı sıra doğanın sunduğu faydaları ve iklim değişikliğinden kaynaklanan artan riskleri de hesaba katmalı. En değerli ekosistemlerde koruma alanlarının genişletilmesi Estonya'yı yoksullaştırmaz; insanlar, devlet ve işletmeler, bu arada kereste sanayisi için gelecekteki maliyetleri önlemeye yardımcı olur.