Estonya'nın borcu hızla artıyor, faiz yükü vergi mükellefine yansıyor

Estonya hükümeti, gelecek yılın devlet bütçe tasarısında açığı gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 4,5'inden yüzde 4'e indirmeyi başardı. Ancak ERR Uudised'in haberine göre ülkenin devlet borcu önümüzdeki yıllarda endişe verici bir hızla büyümeye devam edecek. 2024'te 9 milyar avro olan borç bu yıl 11,5 milyar avroya çıktı; 2030'a kadar ise 20 milyar avroya ulaşması bekleniyor.

Başbakan: Üç yıldır yüzde onluk kesinti içindeyiz

Bu yılki bütçe açığı yüzde 4,5 düzeyindeydi; gelecek yıl yarım puan azalacak. Başbakan Kristen Michal, bahar tahminlerinin açığın yüzde 4,9'a kadar çıkabileceğini gösterdiğini, hükümet kararlarıyla bunun yüzde 4'e çekildiğini söyledi. Michal, "Bu, 250 milyon avroluk bir kullanımı daha kıstık anlamına geliyor; yani Estonya devleti esasen üç yıldır yüzde onluk bir kesinti içinde" dedi.

Muhalefetteki Parempoolsed (Sağcılar) partisinin lideri Lavly Perling ise söz konusu tasarrufun gerçekte 100 milyon avroluk kısmının Rail Baltic (Baltık Demiryolu) inşaatı için ertelenen fonlardan, 150 milyon avroluk kısmının ise Eesti Post'un özelleştirilmesi ve Nordica uçaklarının satışı gibi tek seferlik gelirlerden oluştuğunu savundu. Perling, "Yatırımlarda kör ebe oyunu oynanıyor. Başbakanın ertelenen yatırımları neden kesinti olarak adlandırdığını söylemek çok zor. Daha çok bir şeylerin ertelendiği, muhasebe hileleriyle sanki bir tasarruf varmış gibi gösterilmeye çalışıldığı görülüyor; gerçekte yok" ifadelerini kullandı.

Borç her yıl krediyle kapatılıyor

Açığın ise her yıl borçlanma yoluyla kapatılması gerekiyor. LHV analisti Triinu Tapver, "Örneğin geçinmek için yüz euroya ihtiyacım varsa ve 4,5 euro eksiğim varsa, bu 4,5 euroyu başka bir yerden almam gerekir. Bugün sadece cari harcamaları karşılamak için kredi alıyoruz; yani bu kredinin hesabına çok büyük yatırımlar yapmıyoruz" diye konuştu.

Borçlanma, devletin toplam borç yükünü sürekli artırıyor ve bu yük tehlikeli bir düzeye yaklaşıyor. Estonya Merkez Bankası (Eesti Pank) başkan yardımcısı Martti Randveer, "Önümüzdeki dört yıl içinde borcumuz GSYH'nin neredeyse yüzde 40'ına ulaşacak; bu da borcun ileride hızla artabileceği bir düzey" uyarısında bulundu.

Estonya halen Avrupa Birliği'ndeki en düşük borç düzeylerinden birine sahip olabilir; ancak borç artışı çok hızlı. Her yıl büyüyen kredi faizi geri ödemesi tüm Estonya vergi mükelleflerini ilgilendiriyor. Randveer, "Her çalışan kişiyle ilgili maliyet ya da vergilerden faize giden tutar yılda bin avro" dedi.

Önümüzdeki dört yılda faiz giderinin 2 milyar avro olması bekleniyor. Randveer, "Gelecek yıl faiz giderlerinin yaklaşık 350 milyon avro olacağı öngörülüyor; örneğin gelecek yıl kültür ve spor alanına giden toplam para bu kadar. 2030'da faiz giderleri yaklaşık 650 milyona ulaşacak; bu da yükseköğretimin finansmanına giden tutara yakın" dedi. Estonya Merkez Bankası, partilerin borç düzeyini nasıl dizginleyecekleri konusunda anlaşmaya varmasını önermeye devam ediyor.