Estonya'da araştırma fonu 2027'de yüzde 1 hedefinin altında kalabilir

Estonya'da hükümetin pazartesi günü onayladığı 2027 bütçe taslağı, araştırma ve geliştirmeye (Ar-Ge) GSYH'nin yüzde 1'ini ayırmıyor. Yıllar önce kabul edilen hedefe göre devletin Ar-Ge'ye en az yüzde 1 oranında kaynak aktarması gerekiyordu. Ancak 2027 bütçe taslağının gerekçesine göre fon, 2025-2028 devlet bütçe stratejisinde kararlaştırılan seviyede, yani gelecek yıl GSYH'nin yüzde 0,97'sinde tutulacak.

Bu seviyeyi koruyabilmek için hükümet, 2027'de araştırma ve geliştirmeye ayrılan devlet bütçesi fonunu 2,5 milyon euro azaltacak.

Eğitim Bakanı Kristina Kallas, hükümetin basın toplantısında araştırma fonunun gelecek yıl toplam 455 milyon euro olacağını söyledi. Aynı tutarın 2028 ve 2029 için de planlandığını belirtti.

Kallas, "Nominal tutar düşmeyecek olsa da GSYH'ye oran olarak gerileyeceği için yüzde 1 hedefine yetişmeyecek" dedi.

Ulusal plan görüşmeleri sürüyor

Bakana göre araştırma ve geliştirme fonunun nihai tutarı, Estonya'nın ulusal planı konusunda Avrupa Komisyonu ile anlaşmaya varmasının ardından netleşecek. Planın finansmanına ilişkin AB ile müzakereler hâlâ sürüyor.

Kallas, "Maalesef ulusal plan anlaşması bir sonraki hükümete kalacak. Bu hükümet fonun 455 milyon euronun altına düşemeyeceğine karar verdi, ancak ek finansman dış kaynak müzakerelerine bağlı olacak" diye ekledi.

Eğitim bakanı, dış kaynakların 2029'da tükeneceğini, bunun da 2028-2029 devlet bütçe stratejisinde Ar-Ge fonunda ciddi bir düşüşe yol açacağını kaydetti. 455 milyon euroluk tahsisi sürdürmek ve nominal olarak bir kesintiden kaçınmak için hükümetin devlet bütçesinden ek kaynak koymaya karar verdiğini belirtti.

Kallas, "Yani devlet bütçesinden ciddi miktarda fon eklendi, ancak yine de yüzde 1'e ulaşmayacak" ifadelerini kullandı.

Estonya'da Ar-Ge harcamaları, ülkenin teknoloji ve dijital devlet altyapısıyla öne çıkan ekonomisi için uzun süredir stratejik bir başlık olarak görülüyor. 2018'de parti liderleri, bilim insanları ve iş dünyası temsilcileri, araştırma, geliştirme ve inovasyon fonunun GSYH'nin yüzde 1'ine çıkarılmasını destekleyen bir kamu anlaşması imzalamıştı. Bu hedefin tutturulup tutturulmaması, ülkenin araştırma kapasitesini ve dış fonlara bağımlılığını doğrudan etkiliyor.