Estonya'da ortalama ücret 2243 euroya çıktı

Estonya'da ortalama brüt aylık ücret bu yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre 117 euro artarak 2243 euroya yükseldi. Estonya İstatistik Kurumu'nun (Statistikaamet) açıkladığı verilere göre bu artış, çalışanlar için olumlu bir gelişme: ücret artışı yeniden fiyat artışlarının üzerinde seyrediyor ve satın alma gücü iyileşiyor.

Ancak tablo işletmeler açısından daha karmaşık. Ücretler verimlilikten daha hızlı yükseliyor. İşverenler Konfederasyonu adına değerlendirmede bulunan Raul Aron'a göre ücret artışı yalnızca iş gücü kıtlığı ve ücret baskısı üzerine kurulamaz.

Aron, ücretlerin ancak verimlilikle birlikte artabileceğini vurguluyor. İş gücü maliyeti, çalışanın yarattığı değerden daha hızlı büyürse Estonyalı şirketler rekabet gücünü kaybediyor. Bu durum, imalat ve hizmet sektörlerinde ücretlerin ve genellikle diğer girdi maliyetlerinin daha düşük olduğu ülkelerle rekabet edildiği göz önüne alındığında daha da önem kazanıyor.

Verimlilik AB ortalamasının altında

Estonya İstatistik Kurumu verilerine göre ülkenin iş gücü verimliliği 2025'te Avrupa Birliği ortalamasının yüzde 77,2'si düzeyinde. Bu oran 2021'de yüzde 83,6 idi. Yani Estonya hedefine yaklaşmak yerine hedeften uzaklaşmış durumda.

İşverenler Konfederasyonu'nun yeni manifestosunda Estonya'nın ekonomik verimliliğinin AB ortalamasının en az yüzde 110'una ulaşması hedefi yer alıyor. Bu hedef şirketlerin rekabet gücünü, ücret düzeylerini ve devletin eğitim, sağlık, sosyal koruma ile ulusal savunmayı finanse ettiği vergi gelirlerini belirliyor. Yeniden dağıtılabilecek olan yalnızca hâlihazırda yaratılmış olan zenginlik.

Verimlilik artışı için bakılması gereken alanlardan biri eğitim. Estonya öğrencileri dünya sıralamalarında üst sıralarda yer alıyor; ancak iş piyasası tam da şirketlerin daha yüksek katma değer yaratmasına yardımcı olacak becerilerden yoksun. Eğitim harcamaları dört yılda yaklaşık yüzde 40 arttı ve GSYH'nin yüzde 6,3'ünü oluşturuyor; bu oran AB'deki en yüksek paylardan biri.

Aron'a göre sorun eğitime yeterli kaynak ayrılmaması değil, bu paranın nasıl kullanıldığı ve hangi becerilerin öğretildiği. Estonya gibi insan ve sermaye açısından kısıtlı bir ekonominin körlemesine harcama yapma lüksü bulunmuyor.

İşverenler manifestosunda, OSKA verilerine dayanarak Estonya iş piyasasının 4700 yeni mühendise ihtiyaç duyduğu belirtiliyor: bunların 3400'ü emeklilerin yerini doldurmak, 1300'ü ise istihdam artışı için. Mühendislik alanlarındaki kontenjanlar son dönemde artsa da hâlâ yeterli değil.

Teknoloji ve organizasyonel yenilik şart

Verimlilik sıçraması için yalnızca nitelikli insan gücü yeterli değil; bu bilginin uygulanması da gerekiyor. Estonya'nın verimlilik ve rekabet gücü artışı için üç alanda eş zamanlı atılım gerekiyor: şirketlerde teknolojinin daha hızlı benimsenmesi, daha iddialı araştırma-geliştirme yatırımları ve daha yüksek katma değerli ihracat ile yeni ihracat pazarları.

Foresight Center düşünce kuruluşunun yaptırdığı bir araştırmaya göre yapay zeka, otomasyon ve dijitalleşme şirket performansını öncelikle iş süreçleri, yönetim ve çalışan becerileri teknolojiyle birlikte değiştiğinde iyileştiriyor. Yalnızca otomasyon Estonyalı şirketlerin verimliliğini yüzde 6 ilâ 9 artırırken, organizasyonel yenilikle birlikte artış yüzde 24'e kadar çıktı. Yapay zekanın organizasyonel değişiklik olmadan benimsenmesi ise kayda değer bir verimlilik artışı sağlamadı.

Devletin görevi, girişimcilik için rekabetçi ve istikrarlı bir ekonomik ortam yaratmak ve eğitim ile bilime yapılan yatırımları etkisinin ekonomiye ulaşacağı alanlara yönlendirmek. Artan vergi yükü iş yapma teşviklerini zayıflatıyor ve ekonomiden para çekiyor. İdari yük ise büyük ölçüde katma değer yaratmayan bir maliyet; bu yükün olabildiğince düşük tutulması gerekiyor.