Estonya elektrik şebekesi Kiisa santralini kiraya verecek

Estonya elektrik sistemi operatörü Elering, Kiisa yedek elektrik santralinin Baltık frekans rezerv piyasasındaki kapasitesini 1 Mayıs 2027'den itibaren 100 megavat azaltacak ve santrali gelecek yılın sonunda kiraya vermek için hazırlıklara başlayacak. Karar, Enerji ve Çevre Bakanı Erkki Keldo'nun önerisiyle alındı.

Elering, Kiisa santraliyle şu anda ihtiyaç halinde rezerv piyasasına katılıyor ve bu durum özel şirketlerin piyasada rekabet edebilmesi açısından soru işaretleri doğurmuştu. Şirket, rezerv piyasasındaki katılımın azaltılmasının piyasa temelli rezervlerin daha fazla kullanılmasını destekleyeceğini, aynı zamanda elektrik sisteminin arz güvenliği için yeterli esnekliğin korunacağını belirtti.

Elering'e göre santralin kiraya verilmesi, Kiisa'nın gelecekte gün öncesi piyasası da dahil olmak üzere tüm elektrik piyasalarında yer almasını sağlayacak. Bu sayede santral, yüksek elektrik fiyatlarının görüldüğü saatlerde piyasaya ek üretim kapasitesi sunabilecek.

Bakan: Devlet piyasada özel sektörle rekabet etmemeli

Bakan Keldo, Kiisa kapasitesinin büyük bölümünün zamanın çoğunda rezervde beklediğini söyledi. Devletin sağladığı yatırım güvencesinin rezerv piyasasının hızla gelişmesine ve özel sektörden yeni hizmet sağlayıcıların piyasaya girmesine katkı sağladığını belirten Keldo, "Özel sektörün hizmet sunabildiği yerde devletin piyasada rekabet etmesine gerek yok" dedi. Keldo, 250 megavatlık santralin rezervdeki rolünün adım adım azaltılarak piyasaya yönlendirileceğini, bunun fiyat zirvelerinde tüketicilere daha ucuz elektrik sunulmasına yardımcı olacağını ifade etti.

Elering'in analizine göre piyasada rezerv hizmeti sunan sağlayıcıların sayısı yüzde 185 arttı ve teklif hacmi yüzde 75 büyüdü. Bu nedenle sistem operatörünün kendi varlıklarını kullanma ihtiyacı azaldı.

Elering yönetim kurulu başkanı Kalle Kilk, Kiisa kapasitesi azaltılsa bile arz güvenliğinin garanti altında olduğunu vurguladı. Kilk, Elering'in görevinin elektrik sistemini her an dengede ve güvenilir tutmak olduğunu belirterek, Baltık frekans rezerv piyasasının iyi işlemeye başlaması ve piyasa temelli rezervlerin erişilebilirliğinin artması nedeniyle Kiisa acil durum yedek santralinin rolünün azaltılabileceğini söyledi.

Tüketici faturalarında küçük değişiklik

Kiisa santralinin rolünün azaltılmasıyla dengeleme ücreti artacak. Şu anda megavatsaat başına 3,73 avro olan ücret, gelecek yılın 1 Mayıs'ından itibaren 3,89 avroya çıkacak. Gelecek yılın ilk aylarında ise bu yılın haziran ayında duyurulan 2,97 avro düzeyi geçerli kalacak.

Elering'e göre ayda 250 kilovatsaat elektrik tüketen ortalama bir ev için gelecek yılın mayıs ayından itibaren aylık faturaya KDV dahil yaklaşık beş sent eklenecek. Ocak ayından nisan sonuna kadar ise dengeleme ücreti şu andakine göre ayda yaklaşık 25 sent daha düşük olacak. Aynı tüketim düzeyindeki bir ev için dengeleme kapasitesi maliyeti bu yıl aylık KDV dahil yaklaşık 1,2 avro iken, 1 Mayıs 2027'den itibaren yaklaşık 1,25 avro olacak.

Elering, Kiisa santralini özel sektöre mümkün olan en erken tarihte, mevcut tahmine göre 2027'nin sonunda kiraya vermek için hazırlıklara başlıyor. Kiralanan santral gün öncesi piyasasında da yer alabilecek ve piyasa fiyatının yüksek olduğu dönemlerde elektrik üretebilecek.

Bakan Keldo, hükümetin rezerv piyasası işlemeye başladığında devletin buradaki payını azaltma sözü verdiğini hatırlattı. Özel yatırımlar sayesinde piyasanın daha iyi işlediğini belirten Keldo, Kiisa'nın rolünün azaltılmasıyla sözün yerine getirildiğini ve yatırım güvencesinin korunarak piyasa katılımcılarına daha fazla alan açıldığını söyledi. Elering'in değerlendirmesine göre Kiisa'nın gün öncesi piyasasına katılması elektrik fiyatını megavatsaat başına ortalama yaklaşık 0,9 avro düşürebilir.