Estonya 2027 bütçesinde savunmaya öncelik verdi, Rail Baltica ertelendi

Estonya hükümeti, gelecek yıl için hazırladığı devlet bütçesi taslağını ve 2027-2030 bütçe stratejisini pazartesi günü onayladı. Bütçe, 20,2 milyar avro harcama ve 19,4 milyar avro gelir öngörüyor. Genel devlet bütçe açığının GSYİH'nın yüzde 4'ü seviyesinde olması bekleniyor.

Başbakan Kristen Michal (Reform Partisi), basın toplantısında yaptığı açıklamada, Avrupa kuralları gereği savunma harcamalarının yüksek olması nedeniyle yüzde 4,5 oranında açık verme izinlerinin bulunduğunu belirtti. Michal, "Açığı yüzde 4'e düşürmek ve gelecekteki borç artışını yavaşlatmak için 250 milyon avroyu harcamadan bırakmak zorunda kaldık" dedi. Gelecek mart ayında seçimlerin yapılacağını hatırlatan Başbakan, bütçenin sorumlu olduğunu ve borç yükünü artırmadığını sözlerine ekledi.

2025-2027 dönemi için kararlaştırılan yüzde 10'luk kamu harcamaları kesintisi sürecek. Estonya'nın borç yükünün Avrupa'daki en düşük seviyelerde kalmaya devam edeceğini vurgulayan Michal, "Gelecek nesillerin sırtından yaşamayı ya da çocuklarımıza büyük kredi ve faiz faturaları bırakmayı doğru bulmuyoruz" ifadelerini kullandı.

Vergi yükü gelecek yıl yüzde 35,2'ye düşecek. Bu oran bu yıl yüzde 35,5, geçen yıl ise yüzde 36,2 seviyesindeydi. Michal'a göre bu, savunma sektörü büyürken diğer tüm sektörlerin reel olarak küçülmek zorunda kaldığı anlamına geliyor.

Savunma ve iç güvenlik öncelikli

Estonya'nın savunma harcamaları GSYİH'nın yüzde 5'inin üzerinde kalacak. Bütçe, ulusal savunmaya 2,2 milyar avro ayırıyor. Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna (Eesti 200), "Bölgemizde yeni bir güvenlik durumuna giriyoruz. Rusya önemli ölçüde daha agresif" dedi. Tsahkna, gelecek kış ve bahar aylarını Avrupa'nın tamamı ve Ukrayna için belirleyici olarak nitelendirdi.

Savunma bütçesinden 632 milyon avro, hava ve füze savunması, uzun menzilli saldırı, dolaylı ateş ve tanksavar yeteneklerinin güçlendirilmesi ile mühimmat stoklarının artırılmasına ayrıldı. Bu miktarın 100 milyon avrosu insansız hava araçlarının geliştirilmesi için planlandı. Katmanlı hava savunma sistemi geliştirilmesi, hava gözetleme ve hava operasyonlarının yönetimi ile hava üssünün dayanıklılığının artırılması için 40,6 milyon avro ayrıldı. Baltık Savunma Hattı'nın inşası ile deniz ve su altı gözetleme yeteneklerinin geliştirilmesi sürecek.

İç güvenlikte doğu sınırının daha hızlı inşası öncelikli. Bu amaçla devlet bütçesinden ek 4 milyon avro ayrıldı. İnsansız hava aracı gözetleme ve karşı-drone yeteneklerinin geliştirilmesi devam edecek. İç güvenlik sektöründeki maaş artışları için 7,3 milyon avro tahsis edildi.

Eğitimde öğretmen maaşı öncelikli

Yüksek öğretime, daha fazla mezuna ihtiyaç duyulan alanlar için ek 13 milyon avro verilecek. Öğretmen ve doktor yetiştiren programlar ile teknoloji ve mühendislik öğrencileri için kontenjanlar artırılacak. Eğitimde öncelikler öğretmen maaşları, istihdam ve kariyer gelişimi. Öğretmen maaş bütçesi gelecek yıl yüzde 3,9 artacak. 2027'de tam zamanlı bir öğretmenin asgari maaşı 2.030 avro, öngörülen ortalama maaşı ise 2.497 avro olacak.

">

Enerjide, güvenilir ve krizlere dayanıklı bir enerji sisteminin sağlanması ile tüketiciler için rekabetçi elektrik fiyatları hedefleniyor. Karada rüzgar enerjisi geliştirilmesi için belediyeleri teşvik edecek yeni bir "rüzgar destek bonusu" uygulanacak. Bu önleme gelecek iki yılda devlet bütçesinden 12 milyon avro ayrılacak.

Estonya'nın 2027 bütçesi ilk kez bir nükleer düzenleyici kurumun kurulmasını finanse edecek. Tüketici Koruma ve Teknik Düzenleme Kurumu'na (TTJA) uzman alımı ve danışman getirilmesi için 2,2 milyon avro verilecek. Nükleer enerji kullanımının denetlenmesi kapasitesinin oluşturulması için toplam 2,5 milyon avro ayrıldı.

Estonya şirketlerinin ihracat, yatırım, sanayi ve turizm kapasitesinin geliştirilmesi için yaklaşık 116 milyon avro harcanacak. Bunun 51 milyon avrosu devlet bütçesinden, kalanın büyük kısmı Avrupa Birliği fonlarından karşılanacak. Şirketlerin araştırma, geliştirme ve inovasyon yeteneklerinin güçlendirilmesi için 134 milyon avro ayrılacak. Devlet, SmartCap'in risk sermayesi fonuna 12,6 milyon avro katkıda bulunacak.

Devlet ayrıca Estonya'nın güvenliği, teknolojik gelişimi veya ekonomik bağımsızlığını destekleyen stratejik şirketlere yatırım yapma kapasitesini genişletecek. Bu tür yatırımlar için 2027-2030 arasında toplam 100 milyon avro, yani yılda 25 milyon avro harcanması planlanıyor.

Estonya'nın dijital devletini daha dayanıklı hale getirmek için hükümet, BT hizmetlerini konsolide edecek ve kritik hizmetleri buluta taşıyacak bir BT reformu hazırlıyor. Bütçe, gelecek yıl siber güvenlik için 21 milyon avro ayırdı. Yapay zeka uygulamalarının hızlandırılması için test ortamları geliştirilecek ve hesaplama kapasitesi artırılacak; yapay zekaya 30 milyon avronun üzerinde kaynak ayrıldı.

Rail Baltica'nın tamamlanması ertelendi

Bütçe, Rail Baltica projesine 445 milyon avro ayırıyor. Hedef, ana hattın Letonya ve Litvanya ile birlikte Avrupa Birliği'nin 2028-2034 dönemini kapsayan bir sonraki uzun vadeli bütçe döneminde faaliyete geçirilmesi. Estonya'da halihazırda devam eden inşaat planlandığı gibi sürecek. Çalışmalar Ülemiste yolcu terminalinde ve Pärnu yönündeki 100 kilometreden fazla güzergahta devam ediyor.

Maliye Bakanı Jürgen Ligi (Reform), "Yatırımları iptal ettiğimizi söyleyemem. Bazı durumlarda makul olmayan ölçüde yüksek olan yatırım hızını yavaşlatıyoruz" dedi. Ligi, Rail Baltica'nın 2030'a kadar tüm maliyetinin harcanması durumunda çok büyük bir bütçe açığı oluşacağını ve sektörün aşırı ısınacağını belirtti.

Ulusal karayollarının, çift yönlü iki şeritli yollar dahil, geliştirilmesi sürecek. Gelecek yıl Estonya yollarının bakım ve geliştirilmesine yaklaşık 274 milyon avro ayrılacak. Pärnu yönünde Libatse-Nurme ve Päädeva-Konvere-Päärdu kesimlerinde inşaat sürecek. Käsukonna-Imavere kesimi ile Tartu yönündeki Paia kavşağında çalışmalar devam edecek. Bu projelerin 2028'e kadar tamamlanması bekleniyor.

Bütçe stratejisine göre Estonya aktif bir dış politika izlemeye devam edecek ve ticari diplomasi önemli bir rol oynayacak. Estonya, Ukrayna'yı desteklemeyi ve ülkenin yeniden inşasına katılmayı sürdürecek. Ocak ayında Tallinn'de yaklaşık 5 bin kişinin katılması beklenen bir Ukrayna yeniden inşa konferansı düzenlenecek. Konferans için toplam 13,5 milyon avro bütçelendi.

Sosyal işlerde hükümet, Sağlık Sigortası Fonu'nun bütçesini dengelemeye, ruh sağlığı krizini hafifletmeye, mağdur destek hizmetlerini iyileştirmeye, bağımlılık önleme ve tedavisine ve sosyal hizmetler ile sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesine odaklanacak. Sağlık Sigortası Fonu'nun bütçesinin gelecek yıl 2,67 milyar avrodan 2030'da yaklaşık 2,99 milyar avroya yükselmesi bekleniyor.

Emekli maaşlarının yüzde 5,1 artması öngörülüyor. 44 yıl hizmeti olan bir kişi için ortalama brüt emekli maaşının 904 avroya ulaşması bekleniyor. 2027 emekli maaşı bütçesi 3,57 milyar avro. Yalnız yaşayan ve 2027'de net emekli maaşının 1.039 avronun altında olması öngörülen emeklilere ayrıca 200 avro tutarında tek seferlik ödeme yapılacak.

Bölgesel hizmet erişimini desteklemek için mevcut toplu taşıma güzergahları ve hizmet seviyeleri korunurken kalite iyileştirilecek. Gelecek yıl toplu taşıma ağına yaklaşık 190 milyon avro, yani bu yıldan 16 milyon avro fazla ayrılacak.

Apartman binalarının yenilenmesi için verilen hibeler sürecek; 2027 ve 2028'de her yıl için 80 milyon avroluk fon turu planlanıyor. Devlet, gelecek iki yılda doğa koruma kısıtlamalarına tabi özel arazileri satın almak için 12 milyon avro harcayacak. Büyük uluslararası spor etkinliklerine ev sahipliği yapma fonu 2027'de 2 milyon avro artışla 5 milyon avroya çıkacak. Başbakan Kristen Michal, bütçe taslağını salı günü Riigikogu'ya (Estonya Parlamentosu) sunacak.