Estonya'da 10 sentlik depozito enflasyona yenilmedi

Estonya'da tek kullanımlık içecek ambalajları için alınan 10 sentlik depozito, enflasyon karşısında değerini büyük ölçüde yitirmesine rağmen iade oranları yüksek kalmaya devam ediyor. Bu durum, devletin depozito tutarını artırma yönünde güçlü bir gerekçe görmemesine yol açıyor.

Ambalaj iade sistemi işletmecisi Eesti Pandipakend, geçen yıl 355 milyondan fazla tek kullanımlık ambalaj topladı. Bu rakam 2024'e kıyasla yaklaşık yüzde 1 artış anlamına geliyor. İade oranları camda yüzde 86, metalde yüzde 91, plastikte ise yüzde 88 olarak gerçekleşti.

Depozito tutarı 2015'ten beri sabit

Depozito miktarı en son 2015'te değiştirildi; o dönemde farklı içecek ambalajı türleri için geçerli tutarlar 10 sent olarak standart hale getirildi. O tarihten bu yana fiyatlar belirgin biçimde arttı, ancak depozitonun 10 sentte sabit kalmasına rağmen ambalaj iade oranları yüksek seviyesini korudu.

İklim Bakanlığı Döngüsel Ekonomi Dairesi'nde ambalaj atıklarından sorumlu yetkili Dagny Repp, iade oranları istikrarlı olduğu sürece depozito tutarının artırılmasına gerek olmadığını söyledi. Repp, "İade oranları belirgin biçimde düşmeye başlarsa depozito tutarını değiştirmeyi değerlendirmeliyiz" dedi.

Bazı depozitolu ambalajlar ise hiçbir zaman iade makinelerine ulaşmıyor. Bunlar normal çöpe ya da geri dönüşüm kutularına atılıyor, zarar görüyor veya Repp'in belirttiği gibi Estonya dışına çıkarılıyor; örneğin ülkeyi ziyaret eden yabancı turistlerin satın aldıkları içecekleri yanlarında götürmesi bu kapsamda değerlendiriliyor.

İade istatistikleri her zaman anında yansımıyor

Bazı ambalajların iadesi istatistiklere hemen yansımayabiliyor. Çünkü bir ambalaj bir yıl satın alınıp ertesi yıl iade edilebiliyor. Bu da yıllık iade oranlarının hesaplanmasında gecikmeli bir etki yaratabiliyor.

Ambalaj iadesi hizmeti sunan Eesti Pandipakend, geçen yıl 55,5 milyon avro ciro ve 2,15 milyon avro net kâr açıkladı. Şirketin satış gelirinin büyük bölümü piyasaya sürülen ambalajlardan alınan depozitolardan geliyor. Bunu ambalaj atıklarının satışından elde edilen gelir ile ambalaj firmalarının ödediği işlem ücretleri izliyor.