Estonya'da kurtarma görevlilerinin düşük maaşları gündemde

Estonya iç güvenliğini büyük ölçüde gönüllülere borçlu. Ancak profesyonel kurtarma görevlilerinin düşük ücretleri, bu bağımlılığın her geçen yıl daha da artmasına yol açıyor.

Ülkede gönüllülük yaygın: Komşunuz tıkanan kanalizasyonu temizliyor, bir başkası yardımcı polis memuru olarak görev yapıyor, bir diğeri her hafta sonu Estonya Savunma Birliği'nde eğitim alıyor, bir başkası da yerel kurtarma istasyonunda gönüllü çalışıyor. Gönüllü için önemli olan, topluma katkı sağlamak. Bu katkı güvenlik olsa bile.

Son yıllarda dış güvenliğe daha fazla ağırlık verilse de iç güvenlik de ihmal edilmemesi gereken bir konu. Savunma bütçesi, top mermileri, hibrit saldırılar, insansız hava araçlarının oluşturduğu tehdit... Tüm bunlar dış güvenlik meselesi gibi görünse de aslında iç meseleler. Evinizi sigortalarken, poliçenizin başıboş bir İHA'nın vereceği hasarı kapsayıp kapsamadığını merak ediyorsunuz.

Estonya'da herkes, başına bir şey geldiğinde yardımın yolda olduğunu varsayıyor. Kurtarma görevlilerinin, sağlık ekiplerinin veya polisin hızla gelmesi olağan karşılanıyor. Ancak iç güvenlikten sorumlu bu kişilerin maaşları kamuoyunda tartışıldığında, gelirlerinin hâlâ ne kadar düşük olduğunu öğrenenler şaşırıyor.

Elbette bu maaşları eleştirmek en doğal hak. Maliye Bakanı Jürgen Ligi, ETV'deki "Esimene stuudio" programında kurtarma görevlilerinin maaşlarının enflasyondan hızlı ya da en azından aynı oranda artacağını, bu kadar iyi muamele görenlerin şikâyet etmemesi gerektiğini söyledi. Bu sözler haklı olarak büyük tepki çekti; çünkü şikâyet etmek hâlâ bedava olan tek şey.

Program sunucusu bile bakana, kurtarma görevlilerinin maaşlarının en geride kalanlar arasında olduğunu ve bu parayla geçinmenin zor olduğunu hatırlatmak zorunda kaldı. Ligi yine de bunu bir tercih meselesi olarak nitelendirdi ve kurtarma görevlilerinin zam talebinde kullandığı üsluptan hoşlanmadığını söyledi.

Zam talebinde bulunanların yorumlarını dinledim ve okudum; arkasında geçim kaygısından başka bir şey görmüyorum. Üsluplarında da yanlış bir şey yok. Geçmişteki bir eylemde taşınan bir pankart hâlâ hafızamda: "Kurtarıcıları kurtarın!" Ve hâlâ aynı noktadayız.

Rakamlar ne söylüyor?

Jürgen Ligi'nin 7.800 euroluk maaşıyla kurtarma görevlilerinin maaşını karşılaştırmanın pek anlamı yok ama rakamları yine de ortaya koymakta fayda var. Estonya'daki 1.668 profesyonel kurtarma görevlisinden 112'si ayda 1.606 euro olan asgari ücretle çalışıyor. Kurtarma görevlilerinin ortalama taban maaşı 1.758 euro. Yeni yılda aylık maaşlarına 50 euronun biraz altında bir zam gelecek. Bu, en iyi ihtimalle bir market sepeti daha almalarını sağlayacak. Maliye Bakanı'nın kendisi de en kötü senaryoda ücretlerin yalnızca enflasyon oranında artacağını ve bunun yaşam kalitesinde ölçülebilir bir iyileşme getirmeyeceğini kabul etti.

Kurtarma Kurulu ve sendikalar, kurtarma görevlileri için adil ücretin Estonya ortalama maaşının 1,2 katı, yani ayda yaklaşık 2.700 euro olması gerektiğini söylüyor. Bu seviyeye ulaşmak için maaş bütçesine yılda yaklaşık 25 milyon euro ek kaynak gerekiyor. Bu elbette büyük bir meblağ ve başka bir bütçe kaleminden kolayca aktarılamaz. Ancak bir seçim vaadi olarak kulağa etkileyici geliyor.

Düşük ücretlerine rağmen profesyonel kurtarma görevlileri işlerini iyi yapıyor. Ancak motivasyon karmaşık bir olgu ve ücret bunun önemli bir parçası. Çalışan memnuniyeti anketlerinde maaş ilk sıralarda yer alıyor. Kurtarma görevlileri özelinde durum daha da yalın: Bu gelir düzeyi, açlığı biraz daha ertelemeye yetecek kadar yiyecek alabiliyor.

Bu nedenle gönüllülerin rolünün daha da artacağından endişe ediyorum; çünkü yeterli profesyonel olmayacak. Estonya'da 71 profesyonel kurtarma istasyonunun yanı sıra 119 gönüllü kurtarma istasyonu var. Bu, iç güvenlik için muazzam bir ek kapasite sağlıyor; ancak bu kapasite insanların boş zamanına ve motivasyonuna bağlı. 3.241 gönüllü kurtarma görevlisi ve yardımcı patlayıcı madde imha uzmanından da ellerinde sadece bir kova ve baltayla beklemelerini bekleyemeyiz.

Gönüllü kurtarma görevlisi Hendrik Tali, Delfi'de faaliyetlerini sürdürebilmek için her kuruşu bir araya getirdiklerini yazdı. Elektrik ve yakıt maliyetleri onları da vuruyor; çünkü bunlar olmadan istasyonlarda ışıklar yanmıyor, araçlar hareket etmiyor. Bazı gönüllülerin 50 yıl önce üretilmiş araçlarla acil durumlara müdahale ettiğini duyunca insanın elleri kolu düşüyor.

Yardımcı polis memurları da polise önemli ölçüde ek iş gücü sağlıyor. Estonya'da şu anda 1.300 yardımcı polis memuru var ve bu yıl toplam 111.616 saat polislik işi yaptılar. Yardımcı polis memurlarının yüzde 88'i aktif, yani düzenli olarak görev yapıyor. Neyse ki yardımcı polis memurları kelepçelerini veya coplarını kendi paralarıyla almak zorunda değil ve araçları gönüllü kurtarma görevlilerinin kullandıklarından biraz daha modern.