Estonya bütçe konseyi: Savunma harcamaları için kalıcı kaynak yok

Estonya'nın maliye politikasını izleyen Bütçe Konseyi (Eelarvenõukogu), hükümetin savunma harcamalarındaki kalıcı artışı karşılamak için borçlanma dışında sürdürülebilir bir kaynak planı sunmadığını bildirdi. Konsey ayrıca, hükümetin belirlediği bütçe hedeflerinin kuralların esnek yorumuna dayandığını ve bu hedeflere ulaşılsa bile ülkenin borç yükünün önümüzdeki yıllarda hızla artacağını vurguladı.

Hükümetin bütçe stratejisinde, gelecek yıl nominal bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde dördünü aşmaması hedefleniyor. Bu hedefe ulaşmak için yaz tahminlerine kıyasla bütçe pozisyonunda yaklaşık 220 milyon euroluk bir iyileştirme öngörülüyor. Ancak konsey, bunun büyük ölçüde kamu yatırımları, dış fonlar ve muhasebe kalemlerindeki küçük düzeltmelerden kaynaklandığını, gelir ve gider yapısında kalıcı bir iyileşme anlamına gelmediğini belirtti.

Bütçe açığı hedefi 2028 ve 2029'da da yüzde 4'te kalıyor

Konseyin tavsiyesinin aksine, bütçe stratejisine göre kamu kesimi bütçe açığının GSYH'ye oranı 2028 ve 2029 yıllarında da yüzde 4 seviyesinde korunuyor. Konsey, bu hedeflere ulaşılmasının hükümetin planladığı çeşitli gelir ve gider önlemlerinin geçerliliğine bağlı olduğunu, bu konuda başlangıçta büyük belirsizlik bulunduğunu ifade etti. Faiz oranlarındaki son artışın da devlet borcunun çevrilmesini maliyetli hale getirebileceği uyarısında bulundu.

Konsey, uzun vadede bütçe pozisyonunu iyileştiren önlemlerin yanı sıra zayıflatan önlemlerin daha fazla etki yaratacağını, ayrıca pozisyonu kötüleştiren kararların şu anda iyileştirenlere kıyasla daha kesinlik taşıdığını kaydetti. Buna göre bütçe açığındaki azalma 2027 sonrasında ve hatta 2029'da bile devam etmeyecek; oysa bütçe kurallarının yeniden yürürlüğe girmesiyle bunun beklenebileceği belirtiliyor.

Hükümetin burada, 2029'dan itibaren ulusal kuralların yeniden geçerli olduğu, ancak düzeltme adımının yerine getirilmesinde 2025-2028 dönemindeki savunma harcamaları muafiyet maddesi kapsamında imzalanan teslimatların daha sonra gelmesinin dikkate alınabileceği yönünde bir yorumdan hareket ettiği ifade edildi.

Borç yükü 2030'da GSYH'nin yüzde 37,4'üne ulaşabilir

Konsey, 2027-2030 için belirlenen bütçe hedeflerinin, esnek yorum temelinde bütçe kurallarının gerekliliklerine uyduğunu değerlendirdi. Ancak bütçe düzeltmesinin, geçici olarak gevşetilen kuralların izin verdiği ölçüde ertelenmemesini, 2027'den hemen sonra sürdürülmesini önerdi.

Konsey, hükümetin belirlediği bütçe hedeflerine ulaşılsa bile devlet borç yükünün ve faiz giderlerinin önümüzdeki yıllarda hızla artacağına dikkat çekti. 2030'a kadar borç yükünün GSYH'nin yüzde 37,4'üne ulaşacağı, devlet borcu faiz giderleri için önümüzdeki dört yılda yaklaşık iki milyar euro ayrılması gerekeceği belirtildi.

Konsey, "Bütçe düzeltmesine ancak 2030'dan itibaren devam edilirse, devlet borcu GSYH'nin yüzde 40'ını aşmadan azalmaya başlamayacak" dedi.

Konsey, bu sonbaharda hazırlanan dört yıllık kamu maliyesi öngörüsünde, sürekli artan savunma harcamaları için borçlanma dışında kalıcı bir finansman kaynağı bulma planının hâlâ yer almadığını belirtti.

Konsey, "Bütçe kurallarının esnek yorumuyla gerekli bütçe düzeltmesi ertelendi; ancak bu işle ne kadar geç ilgilenilirse, hem devlet hem de vergi mükellefleri için o kadar maliyetli hale gelecek" değerlendirmesini yaptı.