Eston yazar: işletmeler kapanınca küçük kasabalar da sönüyor

ERR Uudised'in yayımladığı bir yorum yazısında Erik Gamzejev, Estonya'nın taşra kasabalarının geleceğinin yerel işletmelerin gücüne bağlı olduğunu ifade etti. Vikerraadio günlük yorumunda görüşlerini aktaran Gamzejev, güzel meydanlar ve altyapı yatırımlarının tek başına nüfus kaybını engelleyemediğini vurguladı.

Yazar, Valga, Võru, Jõhvi gibi ilçe merkezlerinin yıllar içinde estetik açıdan büyük gelişme gösterdiğini ancak yerel ekonominin canlılığının belirleyici olduğunu kaydetti. Örneğin Ida-Viru ilçe merkezi Jõhvi'de bu yüzyılda inşa edilen anaokulu, lise, ilkokul, kodlama okulu, stadyum, spor salonu, konser binası, yeni müzik meydanı, sinema, büyük alışveriş merkezi ve sağlık parkurunun bulunduğu parkın on dakikalık yürüme mesafesinde olduğunu belirtti. Bu yıl içinde yeni bir kütüphane ve toplum merkezinin inşasına başlanması ve gelecek hafta açılacak stüdyolarla Jõhvi film kentinin yerel yaşama canlılık katması bekleniyor.

Ücret farkı ve bağımlılık

Ancak Gamzejev'e göre, iyileşen yaşam ortamına rağmen nüfus azalması sürüyor. Estonya İstatistik Kurumu'nun ikinci çeyrek verilerine göre Jõhvi beldesinde medyan ücret 1448 avro iken Estonya genelinde bu rakam 1840 avro. Jõhvi'deki kamu sektörü çalışanları ve yakındaki Ahtme'de bulunan Ida-Viru Merkez Hastanesi gibi büyük işverenler olmasaydı tablo daha da kötü olurdu. Öğretmenlerin brüt ortalama maaşı Ida-Viru katsayısı sayesinde 3000 avroya yaklaşıyor. Ayrıca bölgede hâlâ çalışan madenci ve petrol üreticileri Estonya ortalamasının üzerinde kazanç elde ediyor, ancak iklim politikaları nedeniyle bu sektördeki iş sayısı önemli ölçüde azaldı.

Kısır döngü ve çözüm arayışı

Kamu sektörü ve petrol sektörü dışındaki işletmelerin ücret düzeyi Jõhvi medyanının bile altında kalıyor. Estonya genelinde Harjumaa ve Tartumaa dışındaki tüm ilçeler medyan ücretin yüzlerce avro altında. Yerel işletmeler bir kısır döngü içinde: nüfus azaldıkça müşteri tabanı daralıyor, bu da daha düşük ücretler ve istihdam kaybına yol açıyor. İnsanlar iş bulmak için göç ediyor, bu da yerel hizmet sağlayıcılarının cirosunu düşürüyor. Gamzejev, bazı büyük şirketlerin tüketicilere sabit ücret yansıtarak rekabet kurulundan onay alabildiğini, ancak küçük esnafın böyle bir imkâna sahip olmadığını belirtti. Vergi ve Maliye Dairesi'nin yakın zamanda yaptığı analize göre Ida-Viru'da çalışanların yüzde dokuzu zarf maaşı alıyor; kamu sektörü hariç tutulduğunda bu oran özel sektörde çok yüksek.

Gamzejev, yerel girişimcilerin hayatta kalmak için vergi kaçırma yoluna sapabildiğini, bazılarının ise direnerek işlerini kapattığını aktardı. Tedarikçi fiyatları artıyor, çalışanlar daha fazla ücret istiyor, vergi dairesi tahsilatını yapıyor. Sonuçta küçük kasaba sakinlerinin hizmet seçenekleri azalıyor. Yazar, siyasi partilerin her seçim döneminde yerel girişimciliği desteklemenin öneminden bahsettiğini ancak somut adımların belirsiz kaldığını vurguladı. Ona göre asıl önemli olan iş ve vergi geliri yaratan güçlü bir yerel ekonomi. Aksi halde en görkemli meydanlara sahip küçük kasabalar bile zamanla sönecek.