Yerel yönetim mali reformu bazı belediyeler için kayıpla başlayabilir

Estonya yerel yönetimleri yılların en kapsamlı mali reformlarından birini bekliyor. Devlet, belediyelerin özerkliğini artırmak amacıyla 121 milyon euronun üzerinde kaynağı doğrudan belediyelerin gelir tabanına aktarmayı planlıyor. Ancak reformun ilk yılında dağıtım formülü değiştiği için bazı belediyelerin mevcut sisteme kıyasla daha az kaynak alması bekleniyor.

Estonya'da belediye finansmanı iki ana kalemden oluşuyor: gelir vergisi ve devlet destek fonu. Destek fonunun en belirgin özelliği, kaynakların belirli amaçlara bağlı olması. Devlet yaklaşık 122 milyon euroyu yol bakımı, okul yemekleri veya kursların organizasyonu gibi önceden tanımlanmış hizmetlere ayırıyor. Planlanan reform bu sınırlamaları kaldırıyor.

Yeni sistem ne getiriyor?

Bölgesel İşler Bakanlığı yerel yönetimler dairesi başkanı Hardi Alliksaar, ERR'in Rusça yayınına yaptığı açıklamada değişikliğin özünü şöyle anlattı: "121 milyon euronun üzerindeki tahsisli kaynağı belediyelerin gelir tabanına aktarmak istiyoruz. Bu reformun amacı, yerel ihtiyaçları en iyi bilen belediyelere kaynakları nasıl kullanacakları konusunda daha fazla söz hakkı tanımak."

Ancak dağıtım formülündeki değişiklik nedeniyle ilk yılda bazı belediyeler mevcut sistemden daha az gelir elde edebilir. Bu geçiş dönemi kaybını telafi etmek için Belediyeler Birliği (Şehirler ve Belediyeler Birliği) bir defaya mahsus 3,5 milyon euro ayrılmasını öneriyor. Devlet bütçe tasarısında bu kalem henüz yer almıyor.

Saue belediye başkanı Andres Laishk, "Bu 3,5 milyon euro geçiş dönemi kayıplarını telafi etmek için gereken tek seferlik bir tutar. Sonrasında her şey normal rutin işleyişe dönecek. Bence bu tutar reformun önünde durdurucu bir engel olmamalı," dedi. (Laishk aynı zamanda Belediyeler Birliği'nin temsilcisi.)

Reformun ilk yılında gelir kaybı yaşayabilecek belediyelerden biri de Jõelähtme. Belediye başkanı Andrus Umboja, devletin geçiş dönemi için kaynak bulamasa bile belediyenin yükümlülüklerini yerine getirebileceğini söylüyor. Ancak ona göre asıl soru belediyelere eşit davranılıp davranılmadığı.

"Görevlerimizi sonuna kadar yerine getirmek zorundayız, herhangi bir şeyden vazgeçemeyiz. Yolları onarmalı, okullara ders kitabı için kaynak sağlamalı, maaşları ödemeliyiz. Tüm bunları karşılayacağımızı düşünüyorum. Ama işin özü şu: belediyelere eşit davranılıyor mu?" diyor Umboja.

Bölgesel İşler Bakanlığı, 3,5 milyon euro konusunda karar çıkmasa bile reformun durmaması gerektiğini vurguluyor. Yasa tasarısı üzerinde uzlaşma sağlandı; bakanın onayının ardından hükümete, ardından Riigikogu'ya (Estonya parlamentosu) gönderilecek. Bakanlık yeni finansman sisteminin 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girmesini bekliyor.