Estonya'da yaklaşan ısıtma sezonunda neredeyse tüm yakıt fiyatları artıyor

Estonya'da yaklaşan ısıtma sezonunda neredeyse tüm yakıt türlerinin fiyatları artıyor. En sert artış, dünya piyasasında fiyatı bir yıl içinde iki katından fazla yükselen doğalgazı kullananları vuracak. Bu nedenle yalnızca doğalgazla ısınan Narva kentinde ülkenin en yüksek ısıtma fiyatları oluşuyor. Devlet, kentin petrol şist yağıyla ısıtılabilmesi için özel izin veriyor. Estonya'nın en büyük bölgesel ısıtma şirketi Utilitas da aynı özel izne başvurmayı değerlendiriyor.

Estonya'daki konutların büyük bölümü merkezi ısıtmayla ısıtılıyor; ancak soba, doğalgaz ve ısı pompası kullanımı da yaygın. Krizler nedeniyle dünya genelinde yakıt fiyatları arttı ve bu durum kışın konut ısıtma fiyatlarını az ya da çok etkileyebilir.

Türi'de yaşayan müzik öğretmeni Merike Kaljula, 100 yıldan eski doğduğu evi hâlâ yakacak odunla ısıtıyor. Bu yıl odun pahalansa da ona göre başka bir yakıt türüne geçmek daha da pahalı olurdu.

Kaljula, "Elektrikli ısıtma önerildi, şimdi ısı pompaları var ama ben istemiyorum. Odunu mayıs başında aldım; metreküpü 80 euroydu ve 15 metreküp aldım. Pahalı ama Toosikannu'dan memnunum, o yüzden şikâyet etmiyorum" dedi.

Odun, pelet ve bölgesel ısıtma fiyatları

Harju Puu yöneticisi Mart Liivak, yakacak odun fiyatındaki artışın son bir yılda küçük kaldığını, çünkü hammadde fiyatının istikrarlı olduğunu söylüyor. Kuru ve yaş odun arasında büyük fiyat farkı var.

Liivak, "Kuru yakacak odunun fiyatı en fazla yüzde beş ila on oranında artabilir. Kurutma tesisinde kurutulmuş odun üretiminde ayrıca odun yongasının kullanıldığı fırın ısıtması ciddi bir maliyet. Elektrik gideri de çok daha yüksek. En düşük maliyet, doğrudan açık yakacak odunda; büyük fiyat farkı da buradan kaynaklanıyor" diye konuştu.

Pelet ise zirveyi zorluyor. Estonya'nın Polonya'ya ihracat hacmi yarı yarıya arttığı için yaz sezonunda fiyat düşmedi.

Liivak, "Onlarda Temiz Hava programı vardı; bu sayede pek çok kişi odun kazanlarını, kömür kazanlarını ve eski ısıtma çözümlerini daha modern olanlarla değiştirdi" dedi.

Merkezi ısıtmayla sıra evler ya da birkaç apartman birlikte ısıtılabiliyor. Estonya nüfusunun yarısından fazlası ise ısı üreticilerinin geniş bölgelere sıcaklık sağladığı bölgesel ısıtmayı kullanıyor.

Utilitas Eesti yöneticisi Robert Kitt, şirketin sekiz bölgesel ısıtma bölgesi bulunduğunu, bunlar arasında Tallinn ve Maardu'nun da yer aldığını belirtti. Sekiz bölgenin beşinde fiyatların arttığını, ortalama artışın yüzde on civarında olduğunu söyledi. Tallinn'e özgü olarak, kenti sıcaklıkla besleyen Iru atık yakma bloğunun bu bahar fiyatı yüzde altı artırdığını; odun yongası fiyatının ise algılarına göre yaklaşık yüzde 20 yükseldiğini aktardı.

Ancak fiyat artışının asıl nedeni, bölgesel ısıtma şirketlerinin ısı üretiminde üçte bir ila yarı oranında kullandığı doğalgaz. Önceki ısıtma sezonuna kıyasla doğalgazın piyasa fiyatı Hürmüz krizi nedeniyle iki buçuk kat arttı. Elenger fiyatları daha az artırmaya çalışıyor.

Elenger ticaret direktörü Armen Kasparov, "Önceki ısıtma sezonunda ortalama metreküp fiyatı 0,54 euroydu, bugün 0,96 euro. İki kat artış yok" dedi.

Elenger'in evlerini doğalgazla ısıtan 15 bin müşterisi var. Bunların çoğu müstakil ev; yüzde 25'i ise kendi kazanı olan apartman kooperatifleri. Fiyat artışı, kullandıkları gaz paketine bağlı.

Kasparov, "Borsa paketinde olsaydınız bu en adil karşılaştırma olur. Önceki ısıtma sezonuna kıyasla yüzde 35 ila 40 fiyat artışı beklenebilir; bölgesel ısıtma şirketlerinde de bir miktar artış olur" diye konuştu.

Narva'da durum en kötü

En kötü durumda olan yer, bölgesel ısıtması büyük ölçüde doğalgaza bağlı olan Narva. Yakın zamana kadar konut ısıtmasının ucuz olduğu kentte ısıtma fiyatı Estonya'daki en yüksek seviyeye çıktı.

Narva Belediye Başkanı Jaan Toots, "Letonya'da daha pahalı olan bir belediye var. Onlarda megavatsaat 150 euro, bizde 137 euro. Nedeni ne? Gaz fiyatı" dedi.

Doğalgaz şu anda petrol şist yağından daha pahalı. Narva, bu kış için devletten yağla ısıtma özel izni istiyor; aksi hâlde insanlar ödeme güçlüğüne düşecek.

Toots, "Yüzde 30'u emekli, yüzde 13'ü işsiz; her iki oran da Estonya genelinden belirgin biçimde yüksek. Bu acı verici. En kötüsü ise bizde hruşçovka tipi binaların olması; insanların kendi kusuru da olsa bunlar yalıtılmamış, eski pencereli ve masrafı çok yüksek. Bu, bugün emeklilerin aldıkları paranın yarısını yiyor. Bu benim için belediye başkanı olarak çok büyük bir sorun ve Çevre Kurulu'nun bu istisnaya izin vermesini umuyoruz" dedi.

Çevre Kurulu, Narva'ya ısıtma özel iznini gelecek hafta verecek. Utilitas da özel izin başvurusu yapmayı değerlendiriyor.

Kitt, "Hayati hizmet sağlayıcı olarak iş sürekliliği bizim için en önemli konulardan biri ve böyle bir ihtiyaç doğarsa petrol şist yağı gibi yedek yakıtları kullanma izni için başvurmayı ciddi biçimde değerlendiriyoruz" dedi.

Utilitas, Paljassaare'deki büyük ölçekli atık su ve deniz suyu ısı pompası istasyonu tamamlanmak üzere olduğu için önümüzdeki ısıtma sezonunda doğalgaza bağımlılığını yüzde onun altına düşürebilecek.