Uzun COVID kronik hastalıklarda artışa yol açıyor

Estonya'da yapılan yeni bir araştırma, uzun COVID ile kronik hastalıklar arasında doğrudan ve çift yönlü bir bağ olduğunu ortaya koydu. Mevcut kronik hastalıklar COVID semptomlarını uzatırken, bu durum uyku apnesi ve kalp ritim bozuklukları gibi yeni teşhislerin önünü açıyor.

Araştırmanın kapsamı ve bulgular

Tartu Üniversitesi araştırmacıları, Estonya Biobank'ında (Estonya Biyobankası) yaklaşık 210 bin donörün sağlık ve genetik verilerini analiz etti. Uzun COVID geçiren 2 binden fazla kişinin tıbbi geçmişini, yaklaşık 200 bin kişilik bir kontrol grubuyla karşılaştırdılar.

Analiz sonuçlarına göre, uzun COVID en çok 40-59 yaş aralığını etkiledi ve semptomları uzayanların dörtte üçü kadındı. Aşırı kilo, böbrek hastalığı, astım ve tip 2 diyabet, uzun COVID riskini önemli ölçüde artırdı. Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olanlarda ise kalıcı semptom riski normalin iki katından fazlaydı.

Hastalık zinciri ve diyabet artışı

Bağlantının ters yönü de geçerliydi. Pandemi yıllarında, uzun COVID geçiren hastalarda yeni sağlık sorunları daha sık teşhis edildi. Örneğin, uyku apnesi riski üç katına çıktı; kalp ritim bozuklukları ve tiroid hastalıkları da arttı. Araştırmacılar, uzun COVID hastalarının doktorları daha sık ziyaret etmesinin bu artışta rol oynayabileceğini de göz ardı etmiyor.

Bilim insanları özellikle tip 2 diyabet üzerinde durdu. Araştırma, 2020 baharından itibaren genel nüfusta yeni diyabet vakalarının keskin bir şekilde artmaya başladığını ve tüm matematiksel tahminleri aştığını gösterdi. Genetik yatkınlığı olan kişilerde, yani ağır COVID geçirme riski yüksek olanlarda diyabet gelişme oranı yüzde 17 daha fazlaydı.

Bu durumun nedeni olarak, virüsün vücuda çok yönlü zarar verdiği belirtiliyor. Kronik hastalıklar, iltihaplanma ve bağışıklık sistemi bozuklukları için uygun bir ortam oluşturarak enfeksiyondan tam iyileşmeyi engelliyor. Diyabet artışı ise insülin üreten ve kan şekerini düzenleyen pankreas üzerindeki etkiye bağlanıyor.

Pandemi dönemindeki yaşam tarzı da yeni hastalıkların gelişmesinde önemli rol oynadı. İnsanlar daha az hareket etti, stres arttı ve vücut ağırlığı yükseldi. Araştırmanın sonuçları Frontiers in Public Health dergisinde yayımlandı.