Uzman: Orman kararlarında bütünsel bakış şart

Tartu Üniversitesi'nde sürdürülebilir ormancılık alanında görev yapan genç araştırmacı Liis Kuresoo, ormanların geleceğine ilişkin kararlarda ekolojik, ekonomik ve sosyal rolün bir bütün olarak dikkate alınması gerektiğini belirtti. Kuresoo'ya göre bilimsel modeller, bugünkü ormancılık kararlarının uzun vadeli sonuçlarını değerlendirmeye yardımcı oluyor ve ormanların biyolojik çeşitliliği ile koruma alanlarının neden korunması gerektiğini ortaya koyuyor.

Kuresoo, yazısında orman kavramının ne anlama geldiğini sorguluyor: Bir yığın kereste mi, dinlenmek için güzel bir yer mi, bir canlının yaşam alanı mı, yoksa bir tava dolusu mantığın toplandığı bir mekân mı? Ona göre orman bunların tümü ve daha fazlası olabilir. Araştırmacı, bu noktada körlerin fili tanımlaması hikâyesine atıf yapıyor: Herkesin fil hakkında kesin ve sarsılmaz bir fikri vardır, ancak hiçbiri bütünü kavrayamaz. Ormanı daha iyi anlamak için de aynı şekilde farklı parçaların ve bileşenlerin birlikte ele alınması gerekiyor.

Bilimsel model uzun vadeli sonuçları gösteriyor

Kuresoo'ya göre bu bütünsel bakışı kavramaya bilim yardımcı oluyor. Örneğin Tartu Üniversitesi doğa koruma biyolojisi çalışma grubunun geliştirdiği NextStand adlı model, Estonya ormanlarının farklı gelişme senaryolarında yakın gelecekte nasıl bir yapıya kavuşacağını modelleyebiliyor.

Orman kararları alınırken bu bütünsel tablonun göz önünde tutulması gerektiğini vurgulayan Kuresoo, onlarca yıl önce uluslararası düzeyde sürdürülebilir ormancılık ilkeleri üzerinde uzlaşıldığını ve bu ilkelerin Estonya orman yasasına da girdiğini hatırlatıyor. Buna göre orman işletmeciliğinin amacı, canlı çeşitliliğini, verimliliği ve yenilenme kabiliyetini güvence altına almak; ormanların ekolojik, ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan çok yönlü kullanım imkânını sağlamak. Sürdürülebilir ormancılık çerçevesi, ormanların nasıl işletileceğini tanımlamıyor; işletmenin karşılaması gereken hedefleri belirliyor. Bu hedeflere açık alan kesiminden sürekli orman işletmeciliğine kadar çok farklı kesim yöntemleriyle ulaşmak mümkün.

Kuresoo, ormanlarla ilgili karar almanın kolay bir iş olmadığını, çünkü bu tür karmaşık sistemlerde bir artı birin her zaman iki etmeyebileceğini ifade ediyor. Hâlihazırda planlanan faaliyetlerin öngörülemeyen sonuçları olabileceğini belirten araştırmacı, örnek olarak yaklaşık on yıl önce büyük koruma alanlarında izin verilen küçük açık alan kesimlerinin kısa sürede geniş çıplak alanlara dönüştüğünü aktarıyor; oysa başlangıçta bu kesimler zararsız görünüyordu.

2030 projeksiyonları endişe verici

Bu nedenle karar alıcılar için bilimsel desteğin paha biçilmez olduğunu vurgulayan Kuresoo, NextStand orman modelinin farklı sosyoekonomik senaryoların Estonya ormanlarını gelecekte nasıl etkileyeceğini analiz etmeye imkân tanıdığını belirtiyor.

Sonuçların yer yer endişe verici olduğunu kaydeden Kuresoo, mevcut orman şirketlerinin kesim imkânlarının 2030 yılına kadar bugünle kıyaslandığında çarpıcı biçimde azalacağını söylüyor. Öte yandan projeksiyonlar, koruma alanlarının ormanların biyolojik çeşitliliğini korumaya yardımcı olacağını ve gelecekte yaşlı ormanların büyük bölümünü bünyesinde toplayacağını gösteriyor. Bu nedenle bu alanların korunması son derece gerekli görülüyor.

Kuresoo, ormanın geleceğini şekillendiren etkenlerin daha iyi anlaşılması sayesinde bugünkü orman kararlarının sürdürülebilir ormancılık hedeflerine daha iyi uyacak şekilde alınabileceğini sözlerine ekliyor.