Uzman: Enerji fiyatlarını küresel korku ve ABD belirliyor

Estonyalı enerji ve güvenlik uzmanı Raivo Vare, dünya siyasetindeki belirsizlik ve çatışmaların enerji fiyatlarını yukarı ittiğini değerlendirdi. Vare'ye göre enerji piyasasının en büyük belirleyicisi ise ABD.

Vare, konuyla ilgili açıklamalarında kıt kaynaklarda korku duygusunun her zaman fiyatları yukarı çektiğini belirterek enerji ve yakıtın bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Uzman, şu anda Orta Doğu ve Ukrayna'da süren çatışmalara dikkat çekti.

Dizel arzı daralıyor

Vare, Avrupa pazarında dizel kıtlığının nedenlerinden birini rafinerilerin yeniden yapılandırılması olarak açıkladı. Bu tesislerde ham petrolden benzin ve uçak yakıtı gibi hafif fraksiyonlar daha fazla, dizel gibi ağır fraksiyonlar ise daha az üretiliyor.

Uluslararası gaz piyasasında da gaz kıtlığı nedeniyle rekabetin çok yüksek olduğunu kaydeden Vare, bunun fiyatları yükselttiğini ve Estonya'da da elektrik ile ısınma maliyetlerini artırdığını söyledi.

Vare, enerji taşıyıcılarının fiyatlarını en çok hangi faktörlerin etkilediği sorusuna ABD yanıtını verdi. ABD'nin hem en büyük üretici hem de en büyük tüketici olduğunu belirten Vare, ülkenin gazda da güçlü olduğunu ve günde 2 milyon varilden fazla dizel ihraç ettiğini aktardı. Vare, ABD'nin siyasi olarak da çeşitli eylemler, Basra Körfezi'ndeki savaş ve Ukrayna üzerinden dolaylı etkilerle dünyayı etkilediğini sözlerine ekledi.

Çin ve OPEC etkisi

Çin'in de etkisi olduğunu belirten Vare, ülkenin ham petrol ithalatını hızla azalttığını ve petrol ürünleri ihracatına sınırlama getirdiğini, bunun diğer ülkelerde krize yol açtığını söyledi. Çin'in kısmen dünyanın en büyük rezervlerini devreye aldığını, ancak belirleyici önemin yine de ABD'nin eylemlerinde olduğunu vurguladı.

Vare, yakın dönemde enerji fiyatlarını etkileyebilecek siyasi olaylara da işaret etti: İsrail'de genel seçimler, ABD'de ara seçimler, Ukrayna savaşını durdurmaya yönelik üçlü görüşmeler ve ABD, Çin ile Rusya liderlerinin bir araya gelebileceği APEC zirvesi.

Enerji piyasalarını izleyen büyük kurumların tahminlerine göre petrol varil fiyatı mevcut 120 dolardan 150 dolara kadar çıkabilir. Vare, bunun arz-talep dengesine ve özellikle finansal araçların kullanımındaki duygusal etkenlere bağlı olduğunu belirtti. Spot işlemlerde gemideki gerçek emtia fiyatlarının zaten 150 dolara ulaştığını hatırlattı.

OPEC'in petrol üretimini artıramadığını, ancak dünya tüketiminin daralması nedeniyle 2027'de fiyatların bir miktar düşebileceğini söyleyen Vare, en iyimser senaryoda bile fiyatların 60-90 dolar aralığında kalacağını tahmin etti.

Vare, Yemen'de savaşan Husilerin Kızıldeniz'deki faaliyetlerinin tanker sigorta ve taşıma maliyetlerini artırdığını belirterek süper tanker taşımacılığının günlük 50-70 bin dolardan 1 milyon dolara çıktığını söyledi. Basra Körfezi'nde durumun biraz iyileştiğini, ancak seferlerin büyük riskler taşıdığını ekledi.

Gaz konusunda ise Vare, savaş öncesinde dünya sıvılaştırılmış doğal gazının üçte birinin Katar'dan geldiğini, sevkiyatın henüz toparlanmadığını hatırlattı. Avrupa'nın Ukrayna savaşı öncesinde gazının büyük bölümünü Rusya'dan boru hatlarıyla aldığını, bundan vazgeçilmesinin ardından gemilerle taşınan sıvılaştırılmış gaz talebinin arttığını belirtti.

Avrupa gaz depolarının şu anda normalin yaklaşık yüzde 10 altında olduğunu söyleyen Vare, kışın ılıman geçmesi halinde sorun olmayacağını, ancak soğuk bir kışta tüketimin artacağını ve depoların daha hızlı boşalacağını ifade etti.

Vare, tüm petrol piyasası aktörlerinin siyasi olayları dikkatle izlediğini, ancak kesin gelişmeleri öngöremediklerini vurguladı. Tüketici olarak her olumsuz küresel siyasi olayın yakıt piyasasında fiyat artışına yol açacağını kabul etmek gerektiğini belirten Vare, yakıt fiyatlarındaki ani hareketlerin, özellikle artışların, ekonomik büyümeyi yavaşlattığını ve enflasyonu artırdığını sözlerine ekledi.