Estonya'da doğal gaz yerine yağlı şist yağı kullanımı ısınmayı ucuza getirmeyebilir

Estonya'da soğuk kış aylarında doğal gaz arzında yaşanabilecek sıkıntıya karşı iki ısı üreticisine, gaz yerine yağlı şist yağı (põlevkiviõli) kullanma izni verildi. Ancak uzmanlar, yağın gazdan daha ucuz olmasının tüketici faturalarına doğrudan yansımayacağını belirtiyor; çünkü yağın tedariki, taşınması ve işletilmesi ciddi maliyet oluşturuyor.

Dünya piyasalarında doğal gaz fiyatı yüksek seyrediyor ve önümüzdeki kış için de yüksek ısınma fiyatları öngörülüyor. Bu nedenle Estonya Çevre Kurumu (Keskkonnaamet), Narva'daki Enefit Power ile Tallinn'deki Utilitas'a doğal gaz yerine yağlı şist yağı kullanma konusunda geçici muafiyet tanıdı. Söz konusu izin 1 Kasım'dan 30 Nisan'a kadar geçerli.

Narva'da en son dört yıl önce, doğal gaz fiyatlarının çok yüksek olduğu dönemde yağlı şist yağıyla ısıtma yapılmıştı. O dönemde Enefit Power'a tüm ısıtma sezonu boyunca bu yakıtı kullanma izni verilmişti.

İzin, yakıtın kesin olarak yakılacağı anlamına gelmiyor

Isı üreticileri, bölgesel ısıtmanın kesintisiz sürmesini ve gaz tedarik riskini azaltmayı hedefliyor. Yağlı şist yağı doğal gazdan daha ucuz olsa da havayı daha fazla kirletiyor. Verilen izin, yağın mutlaka yakılacağı anlamına gelmiyor; Çevre Kurumu bir dizi koşul da getiriyor.

Kurumun çevre kullanımı alanındaki genel müdür yardımcısı Erik Kosenkranius, teknoloji tarafını kendilerinin değerlendirdiğini, gaz piyasasına ilişkin değerlendirmeyi ise İklim Bakanlığı'nın yaptığını söyledi. Kosenkranius, İklim Bakanlığı'ndan aldıkları yazıda Avrupa Komisyonu'nun piyasa değerlendirmesi, tüm Avrupa Birliği'nde gaz tüketimini azaltma hedefi, piyasa fiyatlarındaki değişim ve stok durumu gibi unsurların yer aldığını belirtti.

Enefit Power kış boyunca 23 bin ton, Utilitas ise 20 bin ton yağlı şist yağı yakabilecek. Kosenkranius, şirketlerin kullanılan miktarları ve çalışma saatlerini izlemek, çalışmaya başlama ve bitiş zamanlarını bildirmek zorunda olduğunu aktardı. Ölçüm ve izleme cihazlarının normalde gaz yakımına göre ayarlandığını hatırlatan Kosenkranius, bu durumda cihazların ek kontrol edilmesi ve ek numuneler alınması gerektiğini söyledi.

Fiyat avantajı maliyetlerle eriyebilir

Ekim ayında Rekabet Kurumu, Tallinn'de bölgesel ısıtma için yeni tavan fiyatı 84 euro/MWh, Narva'da ise 137,69 euro/MWh olarak onayladı. Yağlı şist yağı kullanımı fiyatı düşürebilir; ancak izin koşullarının yerine getirilmesi, yağın tedariki, taşınması, işletilmesi ve çevre vergileriyle birlikte bu avantajın ortadan kalkabileceği belirtiliyor.

Enefit Power yönetim kurulu başkanı Raine Pajo, yağın aynı grup içinde taşındığını, ancak daha ucuz bir yedek planın da bulunduğunu söyledi. Pajo, Balti Elektrik Santrali olarak bilinen kojenerasyon santralinin devreye alınabileceğini belirterek, buradan üretilen ısının son tüketici için en ucuz seçenek olduğunu ifade etti. Pajo, yüksek fiyat dönemlerinde kentteki kojenerasyon santralinde yağlı şist ve odun yongası karışımı yakıldığını, bu sayede yağ kullanımının izin verilen miktarın altında kaldığını aktardı.

Utilitas yönetim kurulu başkanı Robert Kitt, doğal gaz fiyatının bir yılda ikiye katlandığını belirtti. İznin henüz yeni olduğunu ve Çevre Kurumu ile detayların netleştirildiğini söyleyen Kitt, kullanımın mümkün olduğunca az ama gerektiği kadar olacağını vurguladı. Kitt, Mustamäe kazan dairesinde dört kazan bulunduğunu, bunlardan üçü için izin alındığını ve ikisinin aynı anda çalışamayacağını aktardı.

Viru Kimya Grubu (VKG) ise doğal gaz pahalı olduğunda kazan dairelerinin yağlı şist yağına Kalıcı olarak geçebilmesi önerisini gündeme getirdi. VKG teknik direktörü Raivo Attikas, yerli yakıt bulunmasına karşın her gaz zamında ısı üreticilerinin izin istemek zorunda kaldığını ve Çevre Kurumu'nun her başvuruyu ayrı ayrı değerlendirdiğini söyledi. Attikas, Estonya yağlı şist sanayisinin yağı dış pazarlara satmakta zorlanmadığını, yağın yüzde 95'inin başta gemi yakıtı olarak yurt dışına gittiğini belirtti.