Tiit Land: Yapay zeka çağında insan odaklı Estonya mümkün

TalTech (Tallinn Teknoloji Üniversitesi) rektörü Tiit Land, yeni akademik yılın başında kaleme aldığı yazıda, yapay zekânın hızla geliştiği bir dünyada insan odaklı bir toplumun mümkün olduğunu ve bunun için üniversitelere büyük görev düştüğünü savunuyor. Land, insanların dünyasının yapay zekâ çağında da var olabileceğini, ancak bunun için bilinçli çaba gerektiğini belirtiyor.

Rektör, teknolojinin artık yalnızca iş yapış şeklimizi değil, düşünme, öğrenme, çalışma ve kendimizi insan olarak tanımlama biçimimizi de değiştirdiğini ifade ediyor. Bu durumun "üniversitelere neden ihtiyaç var?" sorusunu gündeme getirdiğini, ancak bilgiye erişimin artmasının daha derin bir anlayış anlamına gelmediğini vurguluyor.

Eleştirel düşünme ve doğru sorular

Land'a göre, yapay zekâ çağında insanın en değerli becerisi doğru soruları sorabilmek ve eleştirel düşünebilmek olacak. Üniversitelerin öğrencilere bilgiyi sorgulama, bağlantıları görme ve önemliyi önemsizden ayırma yeteneği kazandırması gerektiğini belirtiyor. "Üniversitenin görevi her zamankinden daha fazla eleştirel düşünmeyi öğretmek, bilgiye anlam kazandırmak" diyen Land, arama motorlarının ve dil modellerinin bu rolü üstlenemeyeceğini savunuyor.

Rektör, öğrenmenin zaman aldığını ve insan beyninin teknoloji gibi hızlanamayacağını hatırlatarak, çağımızın paradoksuna dikkat çekiyor: İnsan öğrenme yetisi evrimsel süreçte şekillendi; işlemciler hızlandıkça öğrenme hızı artmıyor.

Üniversitenin rolü: İnsanlığın aynası

Land, teknolojik gelişmelerin insanları daha kaygılı hale getirebileceğini, bu nedenle üniversitelerin bazı şeyleri yavaşlatması gerektiğini belirtiyor. "Üniversite, fırtınalı denizde dengeyi kaybetmeyen deneyimli bir denizci gibi olmalı" diyen Land, kurumların hem kalıcı hem de yeniliğe açık olması gerektiğini ifade ediyor.

Yapay zekânın bir araç olduğu kadar bir silah da olabileceğine dikkat çeken Land, teknolojinin insanı gereksiz hissettirmemesi gerektiğini vurguluyor. "Yapay zekâ 'ne', insan ise 'kim'dir" diyen rektör, bu ayrımın korunmasının demokrasi ve etik açısından önemli olduğunu sözlerine ekliyor.

Son olarak, öğrencilere seslenen Land, makineden daha hızlı öğrenmeleri gerekmediğini, asıl önemli olanın düşünme, üretme ve karar verme becerilerini geliştirmek olduğunu belirtiyor. "İnsanlığı korumak, eğitimin ve üniversitenin anlamı" diyerek yazısını noktalıyor.