Tartu araştırması ergen saldırganlığının nedenlerini ortaya koydu

Tartu Üniversitesi'nden (Tartu Ülikool) araştırmacılar, Estonya'da ergen saldırganlığının nedenlerini inceledi. Sistematik literatür analizi ve güncel Estonya verileri, reşit olmayanların işlediği ağır şiddet olaylarının nadiren ani ve nedensiz ortaya çıktığını gösterdi. Çalışmaya göre şiddet, çocuğun yaşamında aile içi olumsuz koşullardan akran etkisine ve okul zorbalığına kadar uzanan risklerin zamanla birikmesinin sonucu. Disiplini basitçe sıkılaştırmak ise çoğu zaman sorunun altında yatan nedeni çözmüyor.

Ağır şiddet risklerin birikmesiyle oluşuyor

Tartu Üniversitesi hukuk fakültesinde kriminoloji doçenti olan Anna Markina, Radio 4'te konuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu. Markina'ya göre genetik belirli bir rol oynasa da biyolojik etkenler yalnızca küçük bir bölümü açıklıyor ve eğitim sürecinde dengelenebiliyor. Araştırmanın ana sonucu, ergenlik döneminde görülen ağır şiddetin risklerin birikmesinden kaynaklandığı.

Markina, aile düzeyinde kötü muamele, ihmal, ebeveynlerden birinin suçlu olması ve yetersiz denetimin risk faktörleri arasında yer aldığını söyledi. Aile dışındaki çevreye de dikkat çeken Markina, saldırgan grupların, bölgede yaygın şiddetin de etkili olabileceğini belirtti. Estonya'da yaşamın farklı biçimlerde düzenlenebildiğini, yaşanan çevrede şiddet yaygınsa bunun da bir risk faktörü olduğunu ifade etti.

Estonyalı öğrencilerle yapılan anket verileri, şiddeti bizzat yaşamış veya saldırgan arkadaşları olan ergenlerin kendilerinin de daha sık kural ihlali yaptığını gösteriyor. Ancak Markina, bunun tek yönlü bir nedensellik olmadığını vurguladı. Ona göre burada sorunlu davranışın belirli bir grup içinde onay gördüğü iki yönlü bir süreç söz konusu. Saldırgan arkadaşların varlığı, etkinin mutlaka arkadaşlardan geldiği anlamına gelmiyor; benzer davranış örüntüsüne sahip ergenler bir araya gelerek birbirlerini destekleyebiliyor ve davranış daha da saldırgan bir yöne evrilebiliyor.

Okul devamsızlığı bir uyarı sinyali

Araştırmada okula devamsızlık da ele alındı. Estonya'da 13-15 yaş arası ergenlerin yaklaşık %40'ı yıl içinde en az bir kez geçerli mazereti olmadan okulu asmış durumda. Karşılaştırma için Finlandiya'da bu oran yaklaşık %17. İstatistikler okuldan kaçan öğrenci oranının yüksek olduğunu gösterse de Markina bu faktörün saldırganlığın nedeni değil, yardım çağrısı olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Ona göre devamsızlık, ruhsal sıkıntılara, ders sorunlarına veya zorbalığa işaret eden bir sinyal olabilir. Yetişkinlerin bu işaretlere suç olaylarına dönüşmeden önce tepki vermesi gerekiyor.

Markina, Estonya verilerinde okul devamsızlığı ile kural ihlallerinin çok yakından ilişkili olduğunu ve bunun şiddetle bağlantılı en güçlü faktörlerden biri olduğunu belirtti. Ancak ekibin buna neden değil gösterge olarak baktığını vurguladı. Devamsızlık, ruh sağlığı sorunlarına, Estonya'da uluslararası araştırmalara göre oldukça yüksek düzeyde seyreden zorbalığa işaret edebilir. Ayrıca düşük akademik başarı ve psikologların deyimiyle başarı hissinin eksikliği de çocuğun başarısız olduğu durumlardan kaçınma isteğiyle ilişkili olabilir.

Markina, bu araştırmayla doğrudan ilgili olmayan bir örneği de paylaştı: Çocuk koruma sistemindeki kayıtları incelerken 12-13 yaşındaki çocukların ebeveyn denetimi ve ilgisinden yoksun bırakıldığını, bebek yaştaki kardeşlerine bakmak zorunda kaldıklarını gördüklerini anlattı. Bu, çocukların okula gitmemesinin nedenlerinden biriydi. Resmi kayıtlarda ise çocuğun okula gitmediği ve okulun yalnızca çocuğun disipline edilmesi çağrısında bulunduğu görülüyordu. Markina, bu verilerin geçmişini incelediklerinde 2-3 yıl sonra ergenin birtakım ihlaller işlediğine, polisin müdahale ettiğine dair kayıtlara rastladıklarını söyledi. Ona göre bu, ilk göstergelerin ortaya çıkmasından 4-5 yıl sonra gerçekleşmişti.