Tallinn'deki komünizm müzesinden bütçe kesintisi

Tallinn'deki eski Patarei cezaevinde açılması planlanan komünizm suçları müzesi, bütçe kesintileri nedeniyle sergisinin önemli bir bölümünü çıkarmak zorunda kaldı. Müzenin kurucu kurumu olan Estonya Hafıza Enstitüsü (Eesti Mälu Instituut), Adalet ve Dijital İşler Bakanlığı'ndan ek kaynak alamadığı için müzenin nasıl işletileceği konusunda belirsizlik yaşıyor.

Estonya hükümeti 2018'de Tallinn'in tarihi Patarei cezaevinde uluslararası bir komünizm suçları müzesi ve araştırma merkezi kurma kararı almıştı. Plana göre 5.000 metrekarelik alana yayılacak müze, Baltık bölgesinde komünist rejimlerin suçlarını ve işleyiş mekanizmalarını bu ölçekte ele alan ilk sergi olacaktı.

Müzenin kurucu kurumunun yönetim kurulu üyesi olan tarihçi Martin Andreller, Adalet Bakanlığı'ndan şu ana kadar ayrılan kaynakla serginin tam olarak hayata geçirilmesinin mümkün olmadığını söyledi. Andreller'e göre sergi ihalesi açıldığında içeriğin yaklaşık yüzde 35'i zaten kesilmişti. Kesintiler arasında sesli rehber, holokost konusuna ayrılan bölümün tamamı ile diğer bazı konu blokları ve teknik çözümler yer alıyor.

Açılış 14 Haziran'da planlanıyor

Andreller, serginin tamamlanması için 500 bin euronun eksik olduğunu, personel masraflarının bunun dışında kaldığını belirtti. Kesintili haliyle serginin 14 Haziran'a kadar yetiştirileceğini, ancak 2026 bütçesinin büyüklüğü konusunda güvence bulunmadığı için tanıtım, iletişim, eğitim programları ve personel alımı gibi açılış öncesi hazırlıkların planlanamadığını ifade etti. Kurum, sergiyi yüzde yüz tamamlamak için 2,4 milyon euroluk kaynak talebinde bulunmuştu.

Estonya Adalet ve Dijital İşler Bakanlığı, müzeye faaliyet ödeneği ayrılacak kaynak bulunmadığını, desteğin proje bazlı verileceğini açıkladı. Bakanlığın stratejik iletişim başkanı Rein Oidekivi, gelecek yılın bütçe kesintilerinin tüm bakanlık ve kurumları etkilediğini, bakanlığın sektörel destek verdiği vakıfların da bunun dışında kalmadığını söyledi. Oidekivi, müzenin gelecek yılki bütçesinin Riigikogu'da (Estonya Meclisi) devlet bütçesinin kabul edilmesinin ardından netleşeceğini belirtti. 29 Aralık 2025'te yürürlüğe giren bütçe yasası değişikliğiyle Estonya Hafıza Enstitüsü'nün artık faaliyet ödeneği yerine proje bazlı destek başvurusunda bulunması gerekiyor.

Müzenin kurulacağı Patarei cezaevi, Estonya'nın başkenti Tallinn'de, kentin merkezine yakın liman bölgesinde yer alıyor. 2018 bahsinde düzenlenen uluslararası fikir yarışmasını Japon mimar Shuhei Endo'nun "Punane erosioon" (Kırmızı erozyon) adlı projesi kazanmıştı. Büyük çaplı yenileme öncesinde Patarei'nin doğu kanadında 2019'da "Kommunism on vangla" (Komünizm bir hapishanedir) adlı geçici sergi alanı açılmıştı. Müzeye Eylül 2024'te temel atıldı. Açılış başlangıçta bu yıl 14 Haziran'da, Haziran sürgünlerinin 85. yıldönümünde yapılacaktı, ancak bir yıl ertelendi.