Jim Ashilevi: Acıyla yaşamayı öğrenmek gerekiyor

Eston yazar ve tiyatro yönetmeni Jim Ashilevi, Eylül ayında Loomingu Raamatukogu (Eston edebiyat dergisi ve kitap dizisi) tarafından yayımlanan "Inimese kostüüm" (İnsanın Kostümü) adlı romanında acının doğasını, dostluğun anlamını ve insanın kendini daha iyi anlama imkânını araştırıyor. Ashilevi, ERR'in kültür programı "Plekktrumm"a verdiği demeçte, yaşamın anlamının insana önceden verilmediğini, kişinin onu kendisinin bulup ona sıkıca sarılması gerektiğini söyledi.

Ashilevi'nin uzun süredir hayalini kurduğu Loomingu Raamatukogu'nda kitabı yayımlatma isteği gerçekleşti. Roman kısa sürede üçüncü baskısını yaptı. Yazar, "Bu kitabın yayımlanması bir hayalin gerçekleşmesiydi. Ama sonrasında kaç kopya basılacağını ya da insanların okuyup okumayacağını düşünmedim. Bunlar benim için önemli değildi, yazma nedenim de bu değildi" dedi.

Dostluk ve edebiyat çevresi

Romanın merkezî karakteri Margus Karu ile tanışması Ashilevi için büyük bir özgürleşme ve açılma anlamına gelmiş. Yazar, o zamana kadar ilkokul ve ortaokulda kendini oldukça yetersiz ve gelecek beklentisi olmayan biri olarak hissettiğini, ancak üniversitede bunun değiştiğini anlattı. Tallinn Üniversitesi'nde görsel-işitsel medya eğitimi alırken tanıştığı arkadaşlarıyla bağlarının hayatı boyunca değerini koruyacağını belirtti.

Ashilevi, yazma serüveninde kurs arkadaşı Sass Henno ile başlayan dostluğunun etkili olduğunu söyledi. Chuck Palahniuk'un "Dövüş Kulübü" romanının kendisi için önemine değinen yazar, bu kitabın hiperkapitalist çağda ruhsal boşluk ve erkeklik sorunlarını öngördüğünü ifade etti. Ashilevi'ye göre bugün bazı erkekler, aşırı duyarlı ve fazla hesapçı toplumda kendilerine yer bulamayıp YouTube ve TikTok gibi platformlarda "gerçek erkeklik" dersleri arıyor; bu da toksik ortamlara yol açabiliyor.

Yazar, Tõnu Õnnepalu'yu kendisi için çok önemli bir yazar olarak nitelendirdi. Õnnepalu'nun insan ve erkek olma üzerine yaklaşımını, edebiyatta queer ve mahremiyet temalarına bakışını takdir ettiğini belirtti. "Bir yazar, başkalarının söylemeye cesaret edemediği şeyleri yazdığında, sonraki kuşaklara da bu konuları utanmadan konuşma izni verir" dedi.

Acının katmanları ve kuşak eleştirisi

Romanın temel temalarından biri acı. Ashilevi, uzun yıllar depresyonla mücadele ettiğini ve kitabı yazma nedenlerinden birinin acının neyden oluştuğunu anlamak olduğunu söyledi. "Acı soğan gibi katmanlı. Bugün canımızı yakan şey, aslında yıllar önce açılmış bir yarayı yeniden tetikliyor olabilir. Bu yüzden kitap beni çocukluğuma, okul yıllarıma, büyükanne ve büyükbabamın çocukluğuna götürdü" diye konuştu. Ashilevi, intiharın "kendi seçimi" olarak sunulmasına karşı çıkarak, bunun bir hastalığın son evresi olduğunu savundu.

Ashilevi, Y kuşağına (milenyum kuşağı) yönelik "lumehelbeke" (kar tanesi) eleştirilerine de değindi. Kuşağının edebiyat sahnesine girdiğinde önceki nesiller tarafından "içeriksizlikle" suçlandığını hatırlatan yazar, o günden bu yana 11 Eylül saldırıları, küresel ekonomik kriz, iklim krizi ve savaş tehdidi gibi olayların yaşandığını, bunların gençlerin gelecek kaygısını artırdığını söyledi. Ashilevi'ye göre artık Estonya'da bile "bizi ilgilendirmiyor" demek zorlaştı; iş kayıpları, yapay zekânın yarattığı belirsizlik ve konut fiyatları nedeniyle gençler ebeveyn evinden ayrılmakta zorlanıyor.

Yazar, "Inimese kostüüm" ile okurlara acıyla yaşamayı, yas tutmayı ve anlam arayışını sürdürmeyi öneriyor. "Yaşamın anlamı kendiliğinden yoktur; onu bulmalı ve peşinden gitmelisiniz. Belki yolun yarısında yeni bir anlam bulmanız gerekir. Ama arama isteği bizi ayakta tutar" dedi.