Sirp dergisinin genel yayın yönetmeni çevrim içi içerik için ücret istedi

Estonca haftalık kültür dergisi Sirp'in genel yayın yönetmeni Kaarel Tarand, derginin çevrim içi içeriğinin de ücretli hale getirilmesini önerdi. Öneri, derginin bağlı olduğu ve Estonya'da 15 kültür yayını çıkaran Kultuurileht Vakfı'nın (SA Kultuurileht) konseyinde bu yılın bahar aylarında tanıtıldı. Konsey üyesi Meelis Kubits, konuyu bir görüş yazısında değerlendirerek öneriye destek verdi.

Sirp, gelirinin büyük bölümünü Estonya Kültür Bakanlığı'nın tahsisli fonlarından sağlıyor. Derginin kendi gelirini ise ağırlıklı olarak sadık abonelerin aylık ödemeleri oluşturuyor: tek bir sayı için 1 avro. Tarand'a göre bu gelir, 40 sayfalık kaliteli bir yayını düzenli olarak çıkarmak ve haftalık içeriği telif ücretleriyle güvence altına almak için yeterli değil. Sirp, diğer bazı yayınların aksine yazarlarına telif ücreti ödeyen bir dergi.

Önerinin gerekçesi ve tepkiler

Tarand'ın önerisi, abonelere ek olarak diğer okuyucuların da Sirp içeriği için 1 avro ödemesini içeriyor. Genel yayın yönetmeninin hesaplarına göre olası ücretli çevrim içi abonelikten 300 bin avroluk ek bir telif fonu oluşturulabilir. Kubits, bu rakamın şu an spekülatif olduğunu kabul ediyor ancak fikrin doğru yönde olduğunu belirtiyor.

Öneriye yönelik eleştiriler, böyle bir kararın kültür yayınının erişilebilirliğini azaltacağı argümanına dayanıyor. Kubits ise ücretsiz içeriğe alışan okuyucunun, içeriğin üreticisine ödeme yapmayı ilkesel olarak reddettiğini savunuyor. Yazısında, "Sirp'in genel yayın yönetmeni Kaarel Tarand, bu yıl bahar aylarında SA Kultuurileht konseyinde çevrim içi içeriğin ücretli hale getirilmesi planını tanıttı" ifadesine yer veriyor.

Kubits, Tarand'ın önerisinin kendi DNA'sına pek uymadığını, zira Tarand'ın yıllardır kültürün finansmanı ve vakıf içinde ödenen telif ücretleri için mücadele ettiğini hatırlatıyor. Kubits, tartışmanın henüz konseyde karara bağlanmadığını, kendisinin de görüşlerini vakıf üyesi olarak değil, bireysel olarak açıkladığını belirtiyor.

Karşılaştırmalar ve önerinin geleceği

Kubits, öneriyi Churchill'in demokrasiye ilişkin sözlerine benzetiyor: "En kötü seçenek, ama daha iyisi bulunamadı." Devletin kültüre yönelik artan harcamalarının veya yayınlarda etkili reklam satışının, konsept radikal biçimde değiştirilmeden kolayca hayal edilemeyeceğini söylüyor. Ancak işinin karşılığını istemenin ve alıcı kitlesini genişletmenin mümkün olduğunu, bunun Sirp'in dışında da işlediğini belirtiyor. Örnek olarak daha küçük yayın Edasi.org ile daha büyük Postimehe Grupp ve Ekspress Grupp'u gösteriyor.

Kubits ayrıca Sirp'i, Avrupa Birliği vergi mükelleflerinin parasıyla inşa edilmiş kaliteli bir yolda giden bir arabaya benzetiyor. Arabanın yakıtının büyük bölümünü anonim vergi mükellefi ödüyor; bunların arasında Sirp'in varlığından haberdar olmayanlar da var. Ek yakıt gerektiğinde ise bir sürücü yani basılı dergi abonesi yakıtı doldurup parasını öderken, çevrim içi okuyucu ödeme yapmadan ayrılıyor. Kubits, bu durumu "püf noktası" olarak nitelendiriyor ve öneriye karşı çıkanların, benzinin zaten pahalı olduğu, herkese erişilebilir olması gerektiği ve ödeme yapmadan ayrılmanın kullanıcı dostu olduğu yönündeki argümanlarını aktarıyor.

Kubits, çevrim içi abonelikten gelecek 1 avronun devlet bütçesine değil, doğrudan dergiye aktarılacağını vurguluyor. Bu parayla genel yayın yönetmeninin çalışanlarına daha iyi ücret ödeyebileceğini, yazar kadrosunu genişletebileceğini ve herkesin erişebileceği iyi bir gazete çıkarabileceğini söylüyor. Ödeme yapmakta zorlanan genç ve ilerici okuyucular için tiyatro ve konser salonlarındaki emekli indirimlerine benzer hedefli indirimler düşünülebileceğini ekliyor.

Kubits, bazı kişilerin ilkesel olarak ücretli yayınlara para ödemediğini, bunun onların hakkı olduğunu belirtiyor. Bazı okuyucuların ise kendileri ödemek istemeyip ihtiyaç halinde içeriği bir arkadaşından ödünç aldığını söylüyor. Kültür Bakanlığı'nda kültür yayınlarının okuyucu profiline ilişkin daha ayrıntılı bir incelemenin hazırlanmakta olduğu, Kultuurileht'in bin katılımcıyla gerçekleştirdiği kapsamlı anketin de yeni tamamlandığı ve sonuçların yakında açıklanacağı belirtiliyor. Kubits, yazısını "Sirp okumak zorunda değilsiniz. Eğer dergiyi yapanlara para ödemek istemiyorsanız, okumayın" sözleriyle bitiriyor.