Sağlık Sorunları Estonya'nın Rekabet Gücünü Azaltıyor

Estonya işgücü piyasası analizlerinde genellikle beceri eksikliği, düşük göç, verimlilik ve eğitim sistemi sorunları öne çıkarılıyor. Ancak göz ardı edilen önemli bir konu var: Eğitimli, deneyimli ve işverenler için değerli insanlar sağlık sorunları nedeniyle işgücünden çok erken ayrılıyor. Mart Vain, ERR'in köşe yazısında bu duruma dikkat çekiyor.

Emeklilik yaşı ile sağlıklı yaşam süresi arasındaki uçurum

Estonya İstatistik Ofisi verilerine göre, beklenen yaşam süresi 2025'te 79,8 yıla ulaşacak. Ancak emeklilik yaşı 65'e yükselirken, sağlıklı geçen yıl sayısı 57,3'te kaldı. Bu, ortalama bir Estonyalı'nın emekliliğe yaklaşık sekiz yıl kala sağlığını kaybettiği ve bu dönemde hem iş hem de özel hayat kalitesinin düştüğü anlamına geliyor. Son on yılda beklenen yaşam süresi iki yıl artarken, sağlıklı yaşam süresi bir yıldan az arttı.

Sağlık ve iş gücü kaybı ekonomiyi tehdit ediyor

2024'te Riigikogu'ya (Estonya Parlamentosu) sunulan rekabet gücü raporu, düşük sağlıklı yaşam süresini ülkenin en büyük rekabet engellerinden biri olarak gösteriyor. Bu oran Avrupa Birliği'nin en düşükleri arasında. IMF ve OECD de nitelikli işgücü eksikliğinin Estonya'nın en büyük ikinci rekabet sorunu olduğunu belirtiyor. Her yıl 17 binden fazla kişi iki aydan uzun süreli hastalık izni alıyor; bunların yüzde 40'ına aynı yıl kısmi veya tam işgücü kaybı tanısı konuyor. Bu, yaklaşık Viljandi şehri nüfusu kadar insanın iş hayatından uzaklaşması anlamına geliyor.

Uzmanlar, çözümün önleyici sağlık hizmetlerine ve erken tedaviye yatırım yapmaktan geçtiğini vurguluyor. Sosyal Bakanlık ve uzmanlar sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve güvenli çalışma ortamları konusunda farkındalığı artırmaya başladı. Ancak çevresel, genetik ve kronik hastalıklardan kaynaklanan sorunları tamamen önlemek mümkün değil.

Bu nedenle, sağlık yatırımlarının toplumsal getirisini ölçen bir model oluşturulması öneriliyor. Örneğin, pahalı görünen bir tedavi, kişinin çalışmaya devam etmesini sağlayarak, hastalık günlerini azaltarak ve bakım yükünü hafifleterek aslında topluma daha ucuza mal olabilir. Multiple skleroz üzerine yapılan bir araştırma, daha pahalı bir ilacın doğrudan maliyeti yüksek olsa da uzun vadede işgücü kaybını önleyerek tasarruf sağladığını gösteriyor.

Uzmanlar, sağlık sistemine yapılacak yıllık 2,6 milyar avroluk yatırımın karşılığının ne olduğunun bilinmesi gerektiğini savunuyor. Bunun için sonuç odaklı finansman modeline geçilmesi ve sağlık hizmetlerinin toplumsal etkisinin ölçülmesi önem taşıyor. Vain, sağlık parasının nereye gittiğini ve topluma nasıl geri döndüğünü gösteren şeffaf bir formül oluşturulması gerektiğini, aksi takdirde gelecekteki emeklilerin sağlıklı gezginler değil, hasta çalışanlar olacağını belirtiyor.