Rusya'da sözde seçimi iktidar partisi kazandı

Rusya'da hafta sonu yapılan ve ülkenin yeni parlamentosunu belirleyen sözde seçimleri, ön sonuçlara göre iktidar partisi Birleşik Rusya kazandı. Kremlin'in sıkı kontrolü altında yürütülen seçimlerde Devlet Başkanı Vladimir Putin'in politikalarına karşı ciddi bir muhalefet neredeyse yoktu.

Rusya Merkez Seçim Komisyonu'nun verilerine göre, parti listelerinden dağıtılan 225 milletvekilliği için oyların yüzde 58'inin sayıldığı sırada Birleşik Rusya yaklaşık yüzde 58 oy aldı. Rus parlamentosunun alt kanadı Duma'da toplam 450 koltuk bulunuyor. Diğer 225 milletvekili ise tek isimli seçim bölgelerinde belirleniyor; buralarda da Birleşik Rusya'nın koltuk çoğunluğunu elde ettiği görülüyor.

Merkez Seçim Komisyonu'na göre pazar gecesi katılım oranı yüzde 57'nin biraz altındaydı. Cuma günü başlayan ve pazar günü sona eren seçimlerde 111 milyon seçmen oy kullanma hakkına sahipti.

Seçimler, Moskova'nın 2022'de başlayan savaşın ardından ilhak ettiği ancak hâlâ tam kontrol sağlayamadığı dört Ukrayna bölgesinde de uluslararası hukuka aykırı biçimde düzenlendi. 2014'te ilhak edilen Kırım yarımadası sakinleri de oy kullandı.

Muhalefet baskı altında, gözlemciler usulsüzlük bildirdi

Kremlin, 2022'de Ukrayna'ya yönelik tam kapsamlı saldırının başlamasından bu yana yapılan ilk parlamento seçimleriyle savaşa ve kendi politikalarına halk desteğini göstermeye çalıştı. Siyasi risklerden kaçınmak için her türlü muhalif görüş bastırıldı.

Savaşı açıkça eleştirmeye cesaret eden tek kayıtlı siyasi oluşum olan liberal parti Yabloko, ağustos ayında Rusya Yüksek Mahkemesi kararıyla seçim listesinden çıkarıldı. Yine de tek isimli bölgelerde birkaç düzine Yabloko adayı yarıştı.

Ayrıca savaş karşıtı bazı siyasetçiler seçim kampanyası başlamadan önce hapse atıldı veya yurt dışına kaçmak zorunda kaldı.

Hükümet politikasının bazı yönlerini eleştiren ancak Putin'i eleştirmekten dikkatle kaçınan Yabloko ve Komünist Parti, gözlemcilerinin çok sayıda sandıktan çıkarıldığını bildirdi.

Rusya, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nı (AGİT) gözlemci davet etmedi. Rusya Dışişleri Bakanlığı, örgütü Rusya'yı eleştirmekle ve çifte standart uygulamakla suçladı. AGİT Parlamenter Asamblesi Başkanı Pere Joan Pons ise bu kararın Rusya'nın örgüt üyesi olarak yükümlülüklerini ihlal ettiğini söyledi.

Yabloko, bir gözlemcisinin cumartesi günü Petersburg'daki bir sandıkta polisin onu tutuklamaya başlaması sırasında bilincini kaybettiğini duyurdu. Yetkililer, gözlemciyi seçimi bozmaya çalışmakla suçladı ve polisi çağırdı.

Partiler; mühürlü sandıkların açılması, sandıkların gece kilitlenmemesi ve basılı oy pusulalarının verilmemesi gibi usulsüzlükler bildirdi.

Associated Press'in (AP) aktardığına göre, Rusya kontrolündeki Ukrayna'nın Donetsk bölgesindeki bir sandıkta seçmenler oylarını sandığa atarken yakınlarda silahlı bir Rus askeri durup süreci izledi.

Moskova'da elektronik oylamada sorunlar

Rusya Merkez Seçim Komisyonu Başkanı Ella Pamfilova pazar günü Moskova'nın elektronik oylama sistemine siber saldırılar düzenlendiğini söyledi. Saldırıyla sistemik partilerden birini suçladı; ancak hangisi olduğunu belirtmedi.

Rusya'nın bağımsız yayını SotaVision, pazar günü Moskova'daki tüm sandıklarda seçmenlerin elektronik kayıt sistemlerindeki arızaları bildirdiğini duyurdu. Yayına göre insanlara basılı oy pusulası verilmedi ve elektronik terminal üzerinden oy kullanmaları istendi.

Hapiste ölen Rus muhalefet lideri Aleksey Navalnıy'nin yakın müttefiki Leonid Volkov, Moskova'da basılı oy pusulaları için kullanılan sistemdeki sözde arızanın seçmenleri elektronik oylamaya yönlendirmek için kasıtlı olabileceğini öne sürdü. Volkov pazar günü X'te "Basılı oy pusulası talep edin!" diye yazdı.

Çok sayıda seçmenin elektronik oylamayı reddetmesi nedeniyle sandıkların önünde kuyruklar oluştu. Yabloko lideri Nikolay Rıbakov, destekçilerini parti listelerinin oy pusulalarını bozmaya çağırmıştı; pazar günü Petersburg'da oyunu kullandı. Pusulasında canlı renklerle "Özgürlük için", "Barış için" ve "Yabloko" yazıyordu.

Yurt dışındaki Rus muhalefet, aralarında Aleksey Navalnıy'nin dul eşi Yuliya Navalnaya'nın da bulunduğu isimler, savaş karşıtı Rusları pazar günü öğle saatinde oy kullanmaya çağırdı.

Ermenistan'da yaşayan binlerce Rus, başkent Erivan'daki Rusya büyükelçiliği önünde kuyrukta bekleyerek oy kullandı. Bazıları savaş ve Putin karşıtı pankartlarla "Barışçıl bir Rusya için öğle vakti" eylemine katıldı.

Gazeteci Mark Podberezin, Erivan'daki seçim komisyonu üyelerinin yorumlarının kendisine doğrudan gözdağı gibi göründüğünü söyledi. Podberezin, "Er ya da geç Rusya'ya dönmeniz gerekecek, bunu unutmayın" tarzında sözler duyduğunu belirtti.

Almanya'da seçmenler Berlin'deki Rusya büyükelçiliğinde oy kullandı. Muhalif ve Open Russia örgütünün eski lideri Andrey Pivovarov, binanın önünde toplanan göstericilere konuştu.

Öte yandan seçimlerin son günü Ukrayna'nın geniş çaplı saldırılarıyla çakıştı. Rusya Savunma Bakanlığı pazar günü, Rus güçlerinin ülke üzerinde, ilhak edilen Kırım ve Karadeniz üzerinde toplam 1110 Ukrayna insansız hava aracını düşürdüğünü duyurdu. Moskova bölgesi Valisi Andrey Vorobyov, bölgede iki kişinin öldüğünü ve 20 kişinin yaralandığını bildirdi.

Seçimlerden önceki yaz boyunca Ukrayna, Rusya'nın petrol rafinerilerine uzun menzilli insansız hava aracı saldırıları düzenleyerek geniş çaplı bir yakıt krizine yol açmıştı. Saldırıların hedefinde Wildberries ve Ozon adlı e-ticaret şirketlerinin depoları da vardı. Bu saldırılar Rusya'nın ekonomik sorunlarını derinleştirdi ve savaşı milyonlarca Rus için evlerine taşıdı.