Piiri Vijrjalu: Estonya eğitimi net bir hedefe ve uzun vadeli plana ihtiyaç duyuyor

Estonya'nın eğitim alanında çok sayıda araştırma, strateji ve analiz materyaline sahip olduğu belirtilirken, uzmanlar ülkenin eğitim amaçlarının ne olduğuna dair ortak bir anlayışın bulunmadığını vurguluyor. Eğitim hedeflerinin devlet tarafından net biçimde belirlenmesi gerektiğini savunan Estonyalı yazar Piret Viirpalu, tartışmaların geleceğe dönük ve uzun vadeli odaklı olması gerektiğine dikkat çekiyor.

Estonya'da eğitim üzerine 420 bin sayfa analiz yazıldı

Tartu Üniversitesi öğretim görevlisi ve son İnsani Gelişme Raporu'nun yazarlarından Mihkel Solvak, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, ülkenin eğitim alanında yaşadığı asıl sorunun yeterince araştırma yapmamak değil, eldeki bilgileri yeterince kullanamamak olduğunu belirtti.

Yayımlanan rapora göre, son on yılda Estonya eğitimi hakkında en az 420 bin sayfa analiz ve bilimsel yayın kaleme alındı. Yazıların basılı hale getirilmesi halinde, bir 'Uzun Hermann' kulesi yüksekliğinde bir kâğıt yığını oluşacağı ifade ediliyor. Ancak tüm bu verilere rağmen, devletin eğitimin nasıl bir geleceği inşa etmesi gerektiğine dair bütünlüklü bir vizyonunun bulunmadığına işaret ediliyor.

2027-2030 yılları tarihi bir fırsat sunuyor

Estonya eğitim sisteminin önümüzdeki dönemde çok önemli kararlarla karşı karşıya olduğunun altı çiziliyor. 2027-2030 yılları arasında üniversiteye kayıt yaptıracak öğrenci sayısının normalden yıllık bin kişi daha fazla olması bekleniyor. Viirpalu'ya göre bu durum, ülkenin geleceğe yönelik ihtiyaç duyacağı elemanları belirlemek için büyük bir fırsat penceresi yaratıyor.

Ancak bu tercihin yalnızca kontenjan ve finansman boyutuyla ele alınmaması gerektiği, eğitim sisteminin yapısının da demografik değişimlere ve iş piyasasının ihtiyaçlarına cevap verebilecek şekilde düzenlenmesi gerektiği belirtiliyor. Geleceğin öğrencileri de hangi alanlarda eğitim alabileceklerine dair şimdiden net bilgiye ihtiyaç duyuyor.

Eğitim alanının anlık siyasi çıkarlara ya da popülarite kaygılarına göre hareket etmemesi gerektiğini ifade eden Viirpalu, bu konuda toplumda geniş bir uzlaşı sağlanmasının önemli olduğunu vurguluyor.

Siirt partili çıkarların ötesinde bir konsensüs gerekiyor

Altı aydan kısa bir süre önce Estonya parlamentosu için yapılacak seçimler çerçevesinde özellikle öğretmen maaşlarının artırılması, eğitime daha fazla kaynak ayrılması ve eğitim içeriğinin ekonomi ihtiyaçlarıyla uyumlaştırılması gibi konuların konuşulacağı tahmin ediliyor.

Ancak, asıl üzerinde durulması gereken esas mevzunun okulların çocuklara hangi bilgiyi hangi değerlerle aktarması gerektiği ve on yıllar sonra nasıl bir toplum oluşturmayı hedeflediğimize ilişkin tartışmalar olduğunun altı çiziliyor. Tartu Üniversitesi rektörü Toomas Asser'in de desteğiyle, sociologlar ve değişik görüş sahipleri, son aylarda ülkenin geleceğini belirleyecek kararların hızlı değişen dünyada anlık siyaset ötesinde bir yaklaşımla alınması gerektiğine dikkat çekti.

Estonya'nın eğitim sorunları siyasetin dar alanına hapsolmamalı

Tartu Üniversitesi öğretim üyeleri Marju Lauristin, Mati Heidmets ve Erik Terk, Postimees gazetesinde yayınlanan yazılarında Estonya'nın devlet ve eğitim-iş dünyası bağlantısını kuracak ortak gelecek projeksiyonları yapması gerektiğini belirtti.

Yazar Piret Viirpalu, eğitim hedeflerinin devlet tarafından net bir şekilde belirlenmesinin şart olduğunu vurguluyor. Bu hedef belirlenirken kısa vadeli hazlardan ve hem siyasi hem de kurumsal çekişmelerden sıyrılarak, 'eğitim denince dört yıllık yasama dönemi akla gelemez; eğitim Estonya'nın geleceğini belirleyen uzun soluklu bir taahhüttür' ifadelerini kullanıyor.

Estonya eğitiminin ekonomik gereksinimlerle birlikte, Eston kültürünü ve dilini koruyacak alanların da stratejik öncelikler arasında yer alması gerektiğinin altını çizen Viirpalu, insan kaynağı yetiştiren sosyal bilimler ve beşerî bilimler ile sanat eğitiminin de ihmal edilmemesi gerektiğini belirtiyor.

Gelecek nesilleri bugünden hazırlamak üzere çok yönlü bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini savunan Viirpalu, AB'nin 2026 yılında kabul ettiğini aktardığı 'Europe for Culture – Culture for Europe' ilkesi bağlamında, İspanya, Arap ülkeleri gibi farklı örnekler göstererek dağınıklığı gidermek adına; ‘Estonya ekonomisi için gerekli olanların yanında yeni trendleri belirleyecek yenilikçi alanların da korunması gerekli’ değerlendirmesini yaptı.

Yazar Piret Viirpalu'nun görüşleri, ERR tarafından yayınlanan bir analizde yer aldı.