Letonya'da parlamento seçimi: Bir sonraki meclis daha mı doğu yanlısı olacak?

Letonya'da cumartesi günü parlamento seçimleri yapılıyor. Seçim kampanyası bir yıldır kesintisiz sürüyor ve ülke gündemi önceki seçimlere göre çok daha farklı. Güvenlik endişeleri, siyasi istikrarsızlık ve Rusya yanlısı partilerin yükselişi kampanyanın ana eksenini oluşturuyor. Seçimlerin ardından yeni meclisin (Saeima) daha Doğu mu yoksa Batı yanlısı mı olacağı merak konusu.

Yaklaşık bir yıl önce muhalefet ve koalisyon ortaklarından Yeşiller ve Çiftçiler Birliği, Letonya'nın kadın haklarını güvence altına alan İstanbul Sözleşmesi'nden çekilmesini talep etmişti. Bu talep kampanyanın fiilen başladığının işaretiydi. Nihai karar yeni parlamentoya bırakılmış olsa da koalisyon ortakları arasındaki ilişkiler artık eskisi gibi değil.

Dönemin başbakanı Evika Siliņa hükümeti yenilemeye çalıştı ancak bu yılın başlarında yeni bir koalisyon kuruldu. Bu değişim, mevcut başbakan Andris Kulbergs ve partisi Birleşik Liste'nin (Ühinenud Nimekiri) güçlü bir lider olarak öne çıkmasını sağladı. Anketlerde Birleşik Liste şu anda ilk sırada görünüyor. Ancak kimlerin parlamentoya gireceği belirsiz olduğu için Kulbergs'in hangi partilerle koalisyon kuracağını söylemek zor. Mevcut koalisyonun iki ortağı olan Yeşiller ve Çiftçiler Birliği ile Yeni Birlik (Uus Ühtsus) yüzde 5'lik seçim barajı sınırında bulunuyor.

Güvenlik ve seçim güvenliği ön planda

Saeima Savunma Komisyonu Başkanı Raimonds Bergmanis (Birleşik Liste) kampanyanın olağanüstü uzun ve karmaşık geçtiğini belirtiyor. Bergmanis, "Dördüncü kez milletvekilliği adaylığım. Açıkçası bu kadar karmaşık ve uzun bir seçim öncesi dönem hatırlamıyorum. Hepimiz sözde güvenlik ve savunma yanlısıyız ama komisyonumdaki yasa tasarıları ilerlemiyor. Çünkü herkesin açık olduğunu düşündüğüm konuları uzun uzun tartışıyoruz" dedi. Bergmanis, savunma alanındaki önemli yasaların bu parlamento döneminde kabul edilememesi durumunda söylemlerin eyleme dönüşmediğini söyledi.

Valdis Dombrovskis döneminden bu yana süren Birlik partisinin güç üstünlüğü sona eriyor. Öte yandan seçim güvenliği, bilişim firmalarındaki yolsuzluk skandalı ve insansız hava aracı tehdidi gündemde. Sığınak bulma veya elektriksiz kalma durumunda ne olacağı tartışılıyor. Almanya seçim haftasında Letonya'yı korumak için dört savaş uçağı gönderdi.

Dışişleri Bakanı Baiba Braže (Yeni Birlik), sandık merkezlerinin hem fiziksel hem elektronik güvenliğini sağladıklarını ve elektrik kesintilerine karşı yedek planlar hazırladıklarını açıkladı. Braže, seçim öncesi erken oy verme işleminin yapılmasının seçimlere müdahaleyi çok zorlaştırdığını belirtti. Dışişleri Bakanı, "Seçimlerde dijital bağlantıların güvenli olması için tüm önlemleri aldık. Bu nedenle BT ortağı olarak özel şirketler değil devlet anonim şirketlerini tercih ettik" dedi.

Dışişleri bakanının listesinden aday olan ve uzun süredir maliye bakanlığı yapan Arvils Ašeradens, seçmenlerin popülizme yöneldiğini söylüyor. Ašeradens'e göre vergisiz konut edinme ve katma değer vergisinin kaldırılması gibi gerçekleştirilemez vaatler yüksek sesle dile getiriliyor. En çok endişe veren eğilimin ise Kremlin yanlısı partilerin etkisinin hızla artması olduğunu belirten Ašeradens, "Bir sonraki parlamento döneminde Kremlin yanlısı partilerin en az yüzde 30-35 oranında sandalye kazanmasını beklemeliyiz. Bu üstünlükle meclisin önemli kararlarını bloke edebilirler" dedi.

Eski oligark Ainars Šlesers'in partisi Letonya İlk Sırada ekonomik çıkarları önceliyor ve bu çıkarların bir kısmı doğu yönüyle bağlantılı. Šlesers popülerlik anketlerinde Kulbergs'ten sonra ikinci sırada. Onun ardından Julia Stepanenko liderliğindeki Rusya yanlısı Egemen Güç/Yeni Letonyalılar ile Rusya'da yaşayan babasının şirketi Rus ordusu için ejderha dişleri ve benzeri malzemeler üreten parti geliyor. Letonya İlk Sırada partisinin meclis grubu başkanı Linda Liepiņa, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalini kınamayan partilerle işbirliği yapmayacaklarını açıkladı. Liepiņa, Egemen Güç ve İstikrar İçin! partilerini kırmızı çizgileri olarak tanımladı.

Seçim anketleri şu ana kadar çok çelişkili sonuçlar veriyor. Seçim çağındaki nüfusun yüzde 16'sı seçimlere katılmayacağını bildirdi.