Kurt dışkısı Estonya ormanında toynaklı avın azaldığını gösteriyor

Tartu Üniversitesi'nde yürütülen bir araştırma, Estonya'da yaşayan kurtların beslenme alışkanlıklarının zamanla değiştiğini gösteriyor. Araştırmacı Sharon Jõesaar, kurt dışkısı örneklerini analiz ederek hayvanların neyle beslendiğini ve bunun yıllara ve mevsimlere göre nasıl farklılık gösterdiğini inceliyor. Jõesaar, bulgularını Tartu Üniversitesi'nin doktora öğrencileri için düzenlediği üç dakikalık popüler bilim konuşmaları yarışmasında paylaştı.

Estonya'da kurtların ana besin kaynağı toynaklı hayvanlar; özellikle karaca ve yaban domuzu ile geyik, kızıl geyik gibi diğer geyikgiller. Ancak bu av hayvanlarının sayısı azaldığında kurtlar alternatif besinlere yönelmek zorunda kalıyor. Araştırmacı, kurtların yiyecek seçiminde insanlar gibi restoran değiştirme lüksüne sahip olmadığını, ormanın sunduğuyla yetinmek durumunda olduğunu belirtiyor.

Jõesaar, kurt dışkısını restoran fişine benzetiyor: dışkı örneği, kurdun ne yediğine dair bilgi veriyor. Çalışma kapsamında Doğu ve Batı Estonya'daki araştırma alanlarından, özellikle orman yollarından ve bu yolların kesişim noktalarından dışkı örnekleri toplandı. Toplamda 133 genetik olarak doğrulanmış kurt dışkısı örneği incelendi. Aslında 200'den fazla örnek toplandı ancak hepsi kurtlara ait çıkmadı. İlginç bir şekilde, morfolojik incelemede hiçbir evcil hayvana ait örnek tespit edilmedi; ancak gelecekte genetik analizlerde evcil hayvan kalıntısı çıkma olasılığı göz ardı edilmiyor.

Beslenme çeşitleniyor: küçük kemirgenler ve bitkiler

Örnekler, parazit yumurtalarını etkisiz hale getirmek için –80°C'de saklandı. Ardından her örnekten belirli bir miktar alınarak eleme yöntemiyle işlendi. Elek üzerinde kalan katı materyal mikroskop altında incelenerek besin nesneleri tanımlandı.

İlk sonuçlar, kurtların beslenmesinin giderek çeşitlendiğini gösteriyor. Kurt besininde giderek daha sık olarak küçük kemirgenlere (farklı fare türleri) ve bitkilere (otsu bitkiler, meyveler ve yemişler) rastlanıyor. En şaşırtıcı bulgu ise diğer yırtıcılara ait izler: rakun köpeği, tilki ve sansar gibi hayvanlar. Aynı zamanda örneklerde toynaklı hayvanların varlığında bir düşüş eğilimi görülüyor; bu, doğadaki toynaklı popülasyonlarındaki değişimlere işaret ediyor olabilir.

İnsan–kurt çatışmasını önlemek için önemli veri

Kurt beslenmesinin dinamiklerini bilmek, alternatif av hayvanları üzerindeki baskının ne zaman artabileceğini veya evcil hayvanlar için riskin ne zaman yükselebileceğini daha iyi değerlendirmeyi sağlıyor. Bu da insan ile kurt arasındaki çatışmayı önleyici tedbirler almayı mümkün kılıyor. Çatışma denince özellikle kurtların çiftlik hayvanlarını avlaması veya evcil hayvanları tehdit etmesi akla geliyor. Bu durum, insanların yaşam alanlarında kurtlara toleransını azaltabiliyor ve kurtların avlanması yönünde baskıyı artırabiliyor. Dolayısıyla kurt beslenmesini incelemek, hem kurt hem de av ve evcil hayvanların korunması için daha akıllıca kararlar alınmasına yardımcı oluyor.

Jõesaar, kurdun menüsünün daha geniş bir tabloyu da gösterdiğini vurguluyor: tüm ekosistemin nasıl işlediğini ve değiştiğini. Orman restoranının gelecekte de hizmet vermeye devam etmesi için ne sunulduğunu, bunun kime yeteceğini ve ne zaman sözde tedarik sorunları çıkabileceğini bilmek gerekiyor. Gerçek bir restorandan farklı olarak doğada yeni bir tedarikçi seçmek o kadar kolay değil.

Sharon Jõesaar'ın konuşması, 2026 yılında Tartu Üniversitesi doktora öğrencileri için düzenlenen popüler bilim konuşmaları yarışmasında sunuldu. Araştırmanın yazarları arasında Jõesaar, S., Tull, A., Valdmann, H., Tammeleht, E., Hindrikson, M., Raidmets, K., Prants, K. ve Saarma, U. yer alıyor. "Alternative over primary: Seasonal dietary shifts in the Estonian wolf population" başlıklı çalışma yayın aşamasında.