Kargalar insanlardan iki kat hızlı karar veriyor

Almanya'nın Tübingen Üniversitesi'nde Andreas Nieder başkanlığındaki nörobiyolog ekip, leş kargalarının (Corvus corone) görsel bilgiyi ne kadar hızlı işlediğini inceledi. Sonuçlar, kuşların görsel uyaranlara dayalı kararları insan ve maymunlardan yaklaşık iki kat daha hızlı, yani 235 milisaniyede verdiğini gösterdi.

Dokunmatik ekranlı deney düzeneği

Araştırmacılar iki leş kargasını dokunmatik ekranlı bir testle denedi. Kuşlar, siyah zemin üzerinde hareket eden beyaz noktaları izledi. Noktaların bir kısmı belirli bir yöne (sol veya sağ) hareket ederken, geri kalanı düzensiz hareket ediyordu. Kargadan, sürünün genel hareket yönünü belirleyip gagasıyla doğru işarete vurması istendi. Doğru yanıt için ödül olarak bir miktar un kurdu verildi.

Deneyde tek yönde hareket eden noktaların oranı değiştirilerek görev zorlaştırıldı. Noktaların çoğu aynı yönde hareket ettiğinde kargalar sorunu hemen çözdü. Ancak aynı yönde hareket eden noktaların oranı yalnızca yüzde 3'e düştüğünde görsel ipucu çok zayıf kaldı ve kuşlar daha fazla çaba harcadı. Buna rağmen en zor koşulda bile kargalar yüzde 56-57 oranında doğru işareti buldu; bu, rastgele tahminden belirgin şekilde yüksek bir başarıydı. Net bir hareket yönü olduğunda doğruluk neredeyse yüzde 100'e ulaştı ve tüm turlarda benzer kaldı.

İnsan ve maymundan hızlı

Leş kargaları doğru yönü belirleyip kararını ortalama 235 milisaniyede verdi. Önceki araştırmalara göre insan ve diğer primatlar benzer bir görevde yaklaşık iki kat daha fazla zaman harcıyor. Primatlardan farklı olarak kuşlarda çok katmanlı beyin korteksi bulunmuyor; bunun yerine kuş beyninde nidopallium caudolaterale adlı bölge, primatların ön lobundaki karmaşık işlevleri yerine getiriyor.

Araştırmacılar kuşların beynindeki 248 tek nöronun elektriksel aktivitesini de ölçtü. Hücreler, gözlerden gelen bilgiyi elektriksel gerilim belirli bir eşiği aşana ve beyin karar verene kadar topladı. Bu süreç, insan ve maymunlarda gözlemlenenle birebir benzerlik gösteriyor. Nöron aktivitesine dayanarak araştırmacılar, kargaların seçimini noktalar ekrana geldikten 70 milisaniye sonra tahmin edebildi. Bu da kuşun yanıtı, gagası ekrana dokunmadan 170 milisaniye önce bildiği anlamına geliyor. Nieder'e göre bu sonuç, kuş beynindeki karar mekanizmasının son derece verimli olduğunu gösteriyor.

Kuşlar ve memelilerin evrimsel yolları 310 milyon yıldan fazla bir süre önce ayrıldığı için doğal seçilim aynı hesaplama çözümüne iki kez bağımsız olarak ulaşmış oldu. Nieder, yeni çalışmanın beynin karmaşık bilgi işleme için mutlaka memeli neokorteksine ihtiyaç duymadığını kanıtladığını söylüyor.

Kuşların bu çevikliği muhtemelen yaşam biçimlerinden kaynaklanıyor. Uçmak, son derece iyi görme ve hareket kontrolü gerektiriyor. Havada üç boyutlu uzayda engellerden kaçınmak, tehditlere tepki vermek ve avı saniyenin kesirleri içinde fark etmek gerekiyor. Araştırmacılara göre tam da bu yaşam ortamı, mümkün olan en hızlı bilgi işlemeyi desteklemiş olabilir.

Ancak sonuçlar tüm kuşlar alemi için genellenemez; çünkü deneye yalnızca iki karga katıldı. Ayrıca bilim insanları kuşları ve maymunları aynı deneyde karşılaştırmadı; yeni sonuçları önceki primat araştırmalarıyla kıyasladı. Gelecek çalışmalar, kargaların primatları neden ve ne ölçüde hızda geçtiğini ortaya koymalı. Kargaların görsel bilgiyi şimşek hızında analiz etme yeteneği, şimdiye kadar ağırlıklı olarak memeli beynine göre ölçülen zekâ anlayışını gözden geçirmeye itiyor. Türler arası karşılaştırma, hangi beyin çalışma ilkelerinin evrensel, hangilerinin belirli bir yaşam alanına uyum sağladığını gösterebilir.