Meta'ya karşı Estonya medyasından içerik hırsızlığı uyarısı

Estonya Medya Şirketleri Birliği (Eesti meediaettevõtete liit), Meta'nın yeni iş koşullarına ilişkin olarak politika yapıcılara, denetleyici ve düzenleyici kurumlara bir başvuru yaptı. Birliğe göre 30 Ekim'de yürürlüğe girmesi beklenen koşullar, haber yayıncılarının içeriklerinin izin alınmadan ve ödeme yapılmadan geniş ölçüde kullanılması anlamına geliyor.

Yeni koşullara göre haber medyası yayıncıları da dahil olmak üzere ticari kullanıcılar, Meta'ya otomatik yazılım araçlarıyla web içeriklerine erişim izni vermek zorunda kalacak. Bu düzenleme, Meta'nın ayrıca izin istemeden ve ödeme yapmadan medya kuruluşlarının web sitelerindeki içerikleri toplamasına, analiz etmesine, dizinlemesine, kaydetmesine ve düzenli olarak güncellemesine olanak tanıyor.

Yapay zeka gerekçesi ve değişen koşullar

Meta başlangıçta içerikleri yapay zeka eğitiminde kullanma hakkı da talep etmişti. Yayıncıların tepkisi üzerine şirket, koşullardan "eğitim" ifadesini çıkardı. Ancak birliğe göre kalan hükümler hâlâ o kadar geniş ve belirsiz ki içeriğin yapay zekayla ilgili amaçlarla kullanılmasına imkân tanıyor.

Birliğin değerlendirmesine göre bu koşullar medya kuruluşlarının iş modellerini tehdit ediyor. Meta, gazetecilik içeriklerini temel alarak yayıncılarla rekabet edecek kendi hizmet ve ürünlerini oluşturabilecek ve bunu içerik kullanımı için ödeme yapmadan gerçekleştirebilecek. Medya şirketleri, topluluk kanalları, küçük işletmeler ve içerik üreticileri bu nedenle zor bir seçimle karşı karşıya: ya içeriklerinin Meta tarafından kullanılmasına izin vermek ya da insanlara ulaşmanın önemli bir kanalından vazgeçmek.

Uluslararası araştırmalara göre ankete katılanların yarısından fazlası günlük haberleri sosyal medyadan alıyor. Gazeteciliğin bu platformlarda daha az görünür hale gelmesi, insanların güvenilir bilgiye erişimini de azaltabilir. Bu da toplumun yanlış bilgiye ve düşmanca propagandaya karşı kırılganlığını artırabilir.

Yayıncılardan ortak tepki ve tarih değişikliği

Estonyalı haber yayıncıları, Avrupalı meslektaşlarıyla birlikte Meta'nın güçlü pazar konumunu kullanarak adil olmayan koşullar dayattığı ve bununla rekabeti zedelediği endişesini taşıyor. Birliğin yönetim kurulu üyesi Väino Koorberg, bunun "en büyük içerik hırsızlığı" olabileceğini söyledi. Koorberg'e göre sorun yalnızca Estonya'yı değil, dünya genelindeki medya şirketlerini ilgilendiriyor ve tepkiler şimdiden oldukça genişledi. Örneğin yaklaşık 2000 Amerikan yayıncısını temsil eden News/Media Alliance, Meta'nın sahibi Mark Zuckerberg'e mektup göndererek koşulların geri çekilmesini talep etti.

Avrupa tarafında dört yayıncı örgütü Avrupa Komisyonu'na başvurdu. Örgütler, Komisyon Başkanı ve başkan yardımcılarından zorla dayatılan koşullarla mücadele için Komisyonun elindeki araçları devreye almasını istiyor. Koorberg, AB hukuku açısından Meta'nın "çok büyük erişim sağlayıcı" ya da "erişim bekçisi" olarak nitelendirildiğini, başkalarının görünürlüğünün bu şirkete bağlı olması nedeniyle Meta'ya daha sıkı kurallar uygulandığını belirtti.

Bu arada Meta, Facebook'ta bağlantı paylaşımına yönelik bir kısıtlamayı da deniyor. Koorberg'e göre kullanıcılar bir ay içinde yalnızca iki bağlantıyı ücretsiz paylaşabilecek; daha fazla bağlantı paylaşımı artık ücretli hale geldi. Medya şirketleri platformu içeriklerini tanıtmak için kullanıyor ve haberlerine Facebook ortamında bağlantı veriyor. Bu kısıtlama, Facebook'un pazarlama kanalı ve yeni okuyucuya ulaşma yeri olarak kullanımını önemli ölçüde sınırlıyor.

Koorberg, Avrupa Komisyonu'nun Estonya temsilciliğinin basın ve iletişim sorumlusu Elis Paemurd'un açıklamasına göre Meta'nın Komisyon ile görüşmelerin ardından yeni iş koşullarının yürürlüğe girmesini ertelediğini aktardı. Meta'nın kendi verilerine göre yeni tarih 20 Kasım. Paemurd, Komisyonun Meta'nın faaliyetlerinin AB hukukundan doğan tüm yükümlülüklere, özellikle de hâkim durumun kötüye kullanılmasını yasaklayan maddeye tam uyumunu sağlamakla ilgilendiğini söyledi. Komisyon, yapay zeka tüzüğü kapsamında modellerinin eğitiminde kullanılan verilere ilişkin özetleri yayımlamayan hizmet sağlayıcıları da kapsayan ilk resmi bilgi taleplerini de gönderdi.

Koorberg ise tarih değişikliğinin medyanın sorundan kurtulduğu anlamına gelmediğini vurguladı. Meta'nın koşulların nasıl yorumlanması gerektiğini netleştirmek istediğini açıkladığını belirten Koorberg, bunun medya şirketleri ve AB'nin olası hukuki adımlarını etkisizleştirmeye yönelik bir hamle olabileceğini söyledi. Birliğin üyelerine süreci dikkatle izlemeleri çağrısında bulunduklarını aktaran Koorberg, koşulların bu haliyle yürürlüğe girmesi halinde içeriklerini ve iş modellerini korumak için adım atmaları gerekeceğini, en radikal adımın ise her türlü işbirliğinin ve Meta ürünlerinin kullanımının sona erdirilmesi olduğunu ifade etti.