İtalya Senatosu nükleer enerjiye dönüş yasasını onayladı

İtalya Senatosu, ülkenin nükleer enerjiye dönüşünün önünü açan yasa tasarısını kesin olarak onayladı. Yasa, üst mecliste 81 kabul, 51 ret oyuyla geçti; yedi senatör ise çekimser kaldı. Tasarı daha önce alt meclis tarafından da kabul edilmişti.

Yasa, Başbakan Giorgia Meloni hükümetinin enerji güvenliğini güçlendirme ve iklim hedeflerine ulaşma çabalarında önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak olası yeni reaktörlerin inşasına daha yıllar var.

Onaylanan yasa, yeni nesil nükleer teknolojiler için yasal bir çerçeve oluşturuyor. Hükümet, önümüzdeki 12 ay içinde reaktörlerin lisanslanması, güvenlik gereklilikleri, atık yönetimi ve gelecekteki tesis alanlarının kriterlerini düzenleyecek uygulama yönetmeliklerini hazırlama yetkisi aldı.

Böylece İtalya, seçmenlerin iki ayrı referandumda nükleer enerjiyi reddetmesinin ardından bu alana yeniden dönüş için yasal yolu açmış oldu. İlk ret 1986'da Çernobil felaketinin ardından, ikincisi ise 2011'de Japonya'daki Fukuşima kazasından sonra gelmişti.

Bakan: "Nükleer enerji geçmişe dönüş değil"

Çevre ve Enerji Güvenliği Bakanı Gilberto Pichetto Fratin, oylamayı İtalya için ileriye dönük tarihi bir adım olarak nitelendirdi. Fratin, "Nükleer enerji geçmişe dönüş değildir. Yenilenebilir enerjiyle birlikte, enerji güvenliğimiz için olağanüstü sonuçlar sağlayabilecek bir teknolojidir" dedi.

Hükümete göre artan elektrik talebi, iklim hedefleri ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgaliyle ortaya çıkan enerji güvenliği kaygıları, nükleer enerjinin ülkenin enerji portföyüne geri dönmesini haklı kılıyor. Büyük reaktörleri yeniden canlandırmak yerine hükümet, destekçilerine göre daha güvenli ve daha hızlı inşa edilebilen küçük modüler reaktörlere (SMR) ve diğer ileri teknolojilere odaklanıyor.

Yasa, herhangi bir reaktörün inşasına izin vermiyor; ancak gelecekteki projelerin sunulması, değerlendirilmesi ve onaylanması için gereken düzenleyici temeli oluşturuyor.

İtalya bir zamanlar Avrupa'nın nükleer enerji öncüleri arasındaydı ve 1987 referandumu programı fiilen sona erdirmeden önce dört reaktör işletiyordu. O tarihten bu yana ülke büyük ölçüde ithal enerjiye bağımlı hale geldi ve komşu ülkelerdeki nükleer santrallerde üretilen elektriğin Avrupa'daki en büyük tüketicilerinden biri oldu.

Hükümet tahminlerine göre, evlerin, işletmelerin ve ulaşımın giderek daha fazla elektrikle çalışması, veri merkezlerinin ve diğer enerji yoğun teknolojilerin yaygınlaşması nedeniyle elektrik talebi önümüzdeki yıllarda önemli ölçüde artabilir.

Avrupa'da nükleer enerji tartışması sürüyor

İtalya'nın adımı, Avrupa'da nükleer enerjinin karbon emisyonlarını azaltma ve ithal fosil yakıtlara bağımlılığı düşürmedeki rolüne ilişkin geniş bir tartışmanın yaşandığı döneme denk geliyor. Fransa ve Polonya dahil birçok ülke yeni nükleer projelere yatırım yapıyor veya büyük genişlemeler planlıyor.

İtalya'da kamuoyunun tutumu da değişmiş görünüyor. Araştırma şirketi Only Numbers'ın Haziran 2026'da yaptığı ankete göre İtalyanların yaklaşık yüzde 55'i yeni nesil nükleer santralleri destekliyor. Çernobil'e dair doğrudan anısı olmayan genç kuşaklarda destek özellikle güçlü.

Ancak reaktörlerin inşasına giden yolda hâlâ büyük engeller bulunuyor. İtalya'da önceki nükleer programdan kalan radyoaktif atıklar için kalıcı bir nihai depolama tesisi yok ve atıklar ülke genelindeki geçici depolarda tutulmaya devam ediyor. Yerel toplulukların gelecekteki reaktör projelerine ve atık depolama tesislerine karşı çıkması da bekleniyor.

Enerji analistleri, yüksek inşaat maliyetleri ve Avrupa'da yaygın olarak çalışan ve ticari olarak kanıtlanmış SMR projesi bulunmaması nedeniyle nükleer enerjinin ekonomik fizibilitesini de sorguluyor. Sektör değerlendirmelerine göre 300 megavatlık bir modüler reaktörün maliyeti üç ila altı milyar euro arasında değişiyor; buna altyapı ve şebeke maliyetleri de ekleniyor.