Rapor: Avrupa tedbirleri gölge tanker filosunu yarıya indirdi

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi'nin (CREA) cuma günü yayımladığı rapora göre, gemilerin alıkonulması Ekim 2025'ten Haziran 2026'ya kadar sahte bayrak altında seyreden Rus gölge tanker filosundaki gemi sayısını yarıdan fazla azalttı.

Batılı ülkelerin gölge filoya yönelik sert tedbirleri, Ocak 2025'ten bu yana 107 geminin Rusya'nın gemi siciline geçmesine yol açtı.

Gölge filo, Rusya'nın uluslararası yaptırımları ihlal ederek petrol ihraç etmek için kullandığı, yaşlanan ve sigortası yetersiz tankerlerden oluşuyor. Batılı hükümetler Moskova'yı ayrıca bu filoyu Avrupa'ya karşı hibrit savaşını desteklemek için kullanmakla suçluyor.

Avrupa ülkeleri yaptırımları daha kararlı uyguluyor

Avrupa ülkeleri gölge filoya karşı yaptırımları giderek daha kararlı biçimde uygulamaya başladı. Fransa, İsveç, Belçika ve Birleşik Krallık temsilcileri, karasularına giren ve gölge filoya ait olduğundan şüphelenilen gemilere güvertede denetim gerçekleştirdi.

Gölge filo gemileri geleneksel olarak açık sicillere dayanıyordu; çünkü bu siciller gemilerin gerçek sahiplerinin gizlenmesini kolaylaştırıyor. Ancak Batı baskısı nedeniyle Panama, Komorlar ve diğer açık sicil ülkeleri denetimlerini sıkılaştırdı.

Raporda, "Yaptırım uygulayan ülkelerin baskısı sonucunda Barbados ve Palau yaptırım listesindeki tüm gölge gemileri sicillerinden sildi; Panama ise Mayıs 2025'ten bu yana sicilindeki yaptırımlı gölge gemi sayısını neredeyse üçte iki oranında azalttı" ifadelerine yer verildi.

Bu durum birçok gölge filo gemisini sahte bayrak altında seyretmeye zorladı; bu da onları hukuken vatansız bırakıyor ve Avrupa ülkelerine alıkoyma gerekçesi sağlıyor. Son alıkoyma 30 Ağustos'ta yaşandı; AB'nin Akdeniz'deki deniz misyonu, gölge filoya ait olduğundan şüphelenilen MV Sun adlı petrol tankerine güvertede denetim yaptı.

Rus siciline kayıtlı gemi sayısı arttı

CREA raporuna göre sahte bayrak altında seyreden gölge gemi sayısı, sert tedbirlerin ardından Ekim 2025'teki zirve seviyesi olan 101'den Haziran sonunda yalnızca 45'e düştü. Aynı dönemde Rus gemi siciline kayıtlı gemi sayısı geçen yılın başından bu yana yüzde 36 artarak Haziran 2026 sonunda 382'ye ulaştı.

Rapor verilerine göre Rus bayrağı taşıyan yeni gemilerin yüzde 87'si daha önce yaptırım altındaydı ve bu gemilerin yüzde 56'sı yaptırım listesine girmeden ve Rus bayrağını çekmeden önce en az bir sahte bayrak altında seyretti. Yine de Aralık 2025'teki zirve seviyesinden bu yana Rus siciline geçiş yavaşladı; haziranda sicile yalnızca üç yeni gemi eklendi.

CREA analistlerine göre Rus bayrağına geçmek, gölge filo gemilerini Avrupa'nın alıkoyma işlemlerine karşı neredeyse dokunulmaz kılıyor ve "Avrupa donanmalarının bu gemileri durdurmak için kullandığı yaptırım mekanizmasını işlevsiz hale getiriyor".